Chủ động phòng, chống sốt xuất huyết trước nguy cơ dịch lan rộng

Dịch sốt xuất huyết tiếp tục diễn biến phức tạp tại nhiều địa phương, với số ca mắc gia tăng và nhiều ổ dịch chưa được khống chế.

Nhân viên y tế chăm sóc, theo dõi bệnh nhi đang điều trị sốt xuất huyết tại khoa Y học nhiệt đới Nhi-Hồi sức tích cực và bệnh lý, Bệnh viện Phụ sản-Nhi Đà Nẵng. (Ảnh: Trần Lê Lâm/TTXVN)

Trước tình hình này, ngành y tế và chính quyền các địa phương đang tăng cường giám sát, xử lý ổ dịch, kiểm soát muỗi truyền bệnh, đồng thời đẩy mạnh truyền thông, nâng cao ý thức chủ động phòng bệnh trong cộng đồng.

Dịch bệnh diễn biến phức tạp tại nhiều địa phương

Theo thống kê của Bộ Y tế, trong 10 tháng năm 2026, cả nước ghi nhận 170.684 trường hợp mắc sốt xuất huyết và 21 ca tử vong, trong khi cùng kỳ năm 2025 ghi nhận khoảng 106.000 ca mắc. Năm 2025, Việt Nam có 184.903 ca mắc, cao nhất khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Bệnh lưu hành quanh năm tại tất cả các tỉnh, thành phố, trong đó đã xuất hiện tại một số địa bàn miền núi phía Bắc trước đây ít ghi nhận ca bệnh như Tuyên Quang, Sơn La.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, tình hình sốt xuất huyết tiếp tục gia tăng. Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC), trong tuần từ ngày 26/10 đến 1/11, thành phố ghi nhận 1.959 ca mắc, tăng 16,2% so với trung bình 4 tuần trước. Tính từ đầu năm đến hết nay, thành phố ghi nhận 44.549 ca mắc và 11 trường hợp tử vong.

Các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng Thành phố Hồ Chí Minh vừa điều trị thành công một trường hợp trẻ sơ sinh mới 17 ngày tuổi mắc sốt xuất huyết với nhiều biến chứng nặng. Bệnh nhi trú tại xã Tân Vĩnh Lộc, Thành phố Hồ Chí Minh, được đưa đến bệnh viện trong tình trạng lừ đừ, quấy khóc, mạch nhẹ, tay chân lạnh.

Trước đó, trẻ đã sốt trong 2 ngày, sốt vừa, không liên tục, có biểu hiện giật mình khi ngủ và nổi mẩn đỏ trên da. Kết quả xét nghiệm cho thấy tiểu cầu giảm mạnh và dương tính với virus Dengue. Các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh không chủ quan với bệnh sốt xuất huyết, nhất là ở trẻ em.

Tại Đồng Nai, từ đầu năm 2026 đến nay, thành phố ghi nhận 10 trường hợp tử vong do sốt xuất huyết, tăng 5 ca so với cùng kỳ năm trước. Toàn thành phố phát hiện 5.651 ổ dịch, tăng 3,6% so với cùng kỳ. Các địa phương có số ca mắc cao gồm Nhơn Trạch, Trảng Bom, Bình Phước, Minh Hưng, Chơn Thành, Tân Triều...

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Đồng Nai đã tổ chức nhiều đợt giám sát tại các địa phương có số ca mắc cao hoặc ghi nhận trường hợp tử vong; đồng thời phối hợp với Viện Pasteur và Viện Ký sinh trùng-Côn trùng Thành phố Hồ Chí Minh giám sát công tác phòng, chống sốt xuất huyết tại nhiều xã, phường trên địa bàn.

Theo báo cáo của Sở Y tế tỉnh Gia Lai, tính đến ngày 27/10/2026, toàn tỉnh ghi nhận 9.755 ca mắc sốt xuất huyết, tăng 6.446 ca và một trường hợp tử vong so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, khu vực phía Tây ghi nhận 7.797 ca mắc và một trường hợp tử vong, chiếm phần lớn số ca mắc toàn tỉnh. Trong tuần từ ngày 26/10 đến 1/11, Gia Lai ghi nhận 612 ca mắc mới, tập trung tại các địa bàn Phú Túc, Ia Rsai, Diên Hồng, Uar, Pleiku... Lũy kế từ đầu năm, toàn tỉnh ghi nhận 474 ổ dịch, tăng 64 ổ so với cùng kỳ năm trước; hiện còn 76 ổ dịch chưa được khống chế hoàn toàn.

Hiện tình hình bệnh sốt xuất huyết tại Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam vẫn đang có diễn biến phức tạp. Do đó, các bác sĩ khuyến cáo, người dân cần thực hiện nghiêm các biện pháp phòng bệnh được ngành y tế khuyến cáo như loại bỏ vật chứa nước xung quanh khu vực sinh sống, giữ gìn vệ sinh nhà cửa và môi trường, phòng tránh muỗi đốt bằng ngủ màn, mặc quần áo dài tay và sử dụng thuốc chống muỗi.

Tăng cường kiểm soát ổ dịch từ cơ sở

Trước diễn biến dịch bệnh, các địa phương đang triển khai nhiều biện pháp giám sát, xử lý ổ dịch và kiểm soát muỗi truyền bệnh.

Tại Gia Lai, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh đã ban hành Công văn số 13307/UBND-KGVX, yêu cầu thủ trưởng các sở, ban, ngành, đoàn thể và Chủ tịch ủy ban nhân dân các xã, phường tập trung thực hiện nghiêm các biện pháp phòng, chống sốt xuất huyết theo chỉ đạo của tỉnh và hướng dẫn chuyên môn của ngành y tế. Mục tiêu đặt ra là kiểm soát dịch bệnh, giảm số ca mắc và hạn chế thấp nhất trường hợp tử vong. Ủy ban Nhân dân tỉnh giao Sở Y tế tổ chức chiến dịch cao điểm phòng, chống sốt xuất huyết trên toàn tỉnh; tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh, phối hợp với chính quyền địa phương xử lý kịp thời, triệt để các ổ dịch. ngành y tế chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất, phương tiện, thuốc, bảo đảm công tác thu dung, chẩn đoán và điều trị bệnh nhân theo đúng phác đồ của Bộ Y tế.

Đối với các địa phương có số ca mắc cao, đang có ổ dịch hoạt động hoặc tiềm ẩn nguy cơ gia tăng dịch, Ủy ban Nhân dân tỉnh yêu cầu thành lập tổ công tác do lãnh đạo ủy ban nhân dân cấp xã làm tổ trưởng, huy động lực lượng tại chỗ để xử lý ổ dịch. Việc phun hóa chất diệt muỗi phải được triển khai tại 100% hộ gia đình trong khu vực ổ dịch; đồng thời tổ chức diệt lăng quăng hằng tuần.

Các xã, phường chịu trách nhiệm trực tiếp về công tác phòng, chống dịch trên địa bàn; chỉ đạo trạm y tế làm đầu mối giám sát, phát hiện sớm ca bệnh và phối hợp xử lý ổ dịch. Hoạt động diệt lăng quăng phải được duy trì thường xuyên, định kỳ, chú trọng các công trường xây dựng, khu đông dân cư, nhà trọ, lán trại và những nơi thiếu nước sạch, điều kiện vệ sinh chưa bảo đảm.

Cùng với các biện pháp chuyên môn, tỉnh yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chủ động kiểm tra, loại bỏ vật dụng chứa nước không cần thiết, vệ sinh môi trường, diệt muỗi và phòng tránh muỗi đốt. Ngành giáo dục và đào tạo phối hợp triển khai hoạt động phòng dịch trong trường học, vận động học sinh tham gia kiểm tra dụng cụ chứa nước, diệt lăng quăng tại gia đình và nhà trường.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật đề nghị các trung tâm y tế và trạm y tế địa phương tiếp tục theo dõi, giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh; chủ động xây dựng kế hoạch tổ chức chiến dịch diệt lăng quăng và phun hóa chất tại các điểm nóng.

Theo nhận định của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố, dịch sốt xuất huyết Dengue trên địa bàn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ bùng phát diện rộng khi ca bệnh đã xuất hiện tại 95/95 xã, phường. Thời tiết nắng mưa đan xen trong cao điểm mùa mưa, độ ẩm gia tăng tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi sinh sản, làm tăng mật độ véctơ truyền bệnh và nguy cơ hình thành các ổ dịch mới. Để chủ động khống chế dịch, các ổ dịch cần được xử lý triệt để bằng cách kết hợp diệt lăng quăng với phun hóa chất diệt muỗi; duy trì phong trào “Ngày cuối tuần phòng, chống sốt xuất huyết” và đẩy mạnh truyền thông trong nhân dân.

Cập nhật tiến bộ khoa học, thúc đẩy dự phòng chủ động

Bên cạnh các biện pháp kiểm soát dịch tại địa phương, việc cập nhật tiến bộ khoa học, kinh nghiệm quốc tế và nâng cao hiệu quả dự phòng cũng được ngành y tế quan tâm và bàn thảo tại nhiều hội nghị trong nước và quốc tế.

Tại Hội nghị Sốt xuất huyết Dengue 2026: “Dengue in ACTion: Ứng dụng khoa học vào thực tiễn hướng tới quản lý toàn diện sốt xuất huyết Dengue," diễn ra trong hai ngày 5-6/11 vừa qua, với sự tham dự của hơn 700 đại biểu trong nước và quốc tế, Dự thảo Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị sốt xuất huyết Dengue năm 2026 của Việt Nam được Thầy thuốc nhân dân, Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Văn Kính, nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương trình bày đã có cập nhật quan trọng nhấn mạnh vai trò của việc phòng ngừa bệnh sốt xuất huyết, đặc biệt khi hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Trước thực tế sốt xuất huyết xảy ra quanh năm, các chuyên gia kêu gọi triển khai đồng bộ các biện pháp dự phòng chủ động ở mọi cấp, từ tăng cường giám sát dịch tễ, nâng cao năng lực điều trị đến truyền thông thay đổi hành vi và khuyến khích tiêm chủng phù hợp.

Tiến sỹ Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), cho rằng cần triển khai các giải pháp phòng bệnh quyết liệt, chủ động và dựa trên bằng chứng khoa học. Đồng thời, việc tham khảo, vận dụng kinh nghiệm quốc tế phù hợp với thực tiễn Việt Nam, kết hợp kiểm soát muỗi truyền bệnh và nâng cao nhận thức cộng đồng, là cần thiết để nâng cao hiệu quả dự phòng và giảm gánh nặng do sốt xuất huyết.

Trước diễn biến dịch bệnh tại nhiều địa phương, cùng với các giải pháp của ngành y tế và chính quyền địa phương, người dân cần chủ động kiểm tra, loại bỏ các vật dụng chứa nước không cần thiết, giữ gìn vệ sinh nhà cửa và môi trường, diệt muỗi, lăng quăng, phòng tránh muỗi đốt bằng cách ngủ màn, mặc quần áo dài tay và sử dụng thuốc chống muỗi. Việc duy trì các biện pháp phòng, chống sốt xuất huyết thường xuyên, kết hợp xử lý triệt để ổ dịch và nâng cao ý thức phòng bệnh trong cộng đồng là yêu cầu quan trọng nhằm kiểm soát dịch, giảm số ca mắc và hạn chế thấp nhất trường hợp tử vong./.

Theo TTXVN