Chi trả dịch vụ môi trường rừng tạo động lực giữ rừng

Giữa đại ngàn xanh thẳm phía Tây Thanh Hóa, khi sương sớm còn bảng lảng trên những triền núi, tiếng chim rừng hòa cùng tiếng suối chảy róc rách như đánh thức sự bình yên của núi rừng. Ở nơi ấy, những cánh rừng không chỉ giữ đất, giữ nước, chắn lũ đầu nguồn mà còn đang mang lại sinh kế cho người dân miền núi.

Những năm qua, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã trở thành nguồn động lực quan trọng để người dân thêm gắn bó với rừng, nâng cao trách nhiệm trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững.

Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng được triển khai nhằm tạo nguồn tài chính cho công tác bảo vệ và phát triển rừng. Thông qua việc các đơn vị sử dụng dịch vụ môi trường rừng thực hiện nghĩa vụ chi trả, nguồn kinh phí này được chuyển tới các chủ rừng, cộng đồng và hộ dân trực tiếp tham gia bảo vệ rừng.

Tại thôn Đục, xã Bát Mọt, hơn 1.100ha rừng mỗi năm được hưởng chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng với tổng kinh phí gần 25 triệu đồng. Nguồn kinh phí này đã giúp cộng đồng thành lập tổ bảo vệ rừng gồm 7 thành viên, hỗ trợ thêm xăng xe, đồ ăn, nước uống cho các đợt tuần tra rừng.

Là một trong những thành viên tích cực của tổ bảo vệ rừng tại thôn Đục, ông Hà Văn Ngọc chia sẻ: Xác định giữ rừng là giữ nguồn sống, giữ môi trường cho cộng đồng nên bản thân ông và các hộ dân ở đây đều có trách nhiệm bảo vệ, nhất là công tác canh gác lửa rừng vào mùa nắng nóng, khô hanh.

15 năm qua - kể từ khi triển khai chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, một phần thu nhập này được sử dụng để chi trả công cho những người tham gia tuần tra bảo vệ rừng; đồng thời hỗ trợ phát triển các mô hình kinh tế tại cộng đồng, như trồng rừng sản xuất (quế, sen, keo), chăn nuôi và trồng cây... Những mô hình này đã góp phần quan trọng vào công cuộc giảm nghèo và cải thiện đời sống tại địa phương cũng như xây dựng cơ sở hạ tầng...

Không chỉ tại thôn Đục, xã Bát Mọt, nhiều địa phương miền núi khác của tỉnh Thanh Hóa cũng đang phát huy hiệu quả từ chính sách này. Tại bản Bìn, xã Quan Sơn, gần 936ha rừng mỗi năm mang lại khoảng 35 triệu đồng tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng. Với một bản vùng sâu còn nhiều khó khăn, đây là nguồn kinh phí rất ý nghĩa.

Dịch vụ môi trường rừng đã mang lại hiệu quả thực tế trong việc bảo vệ rừng và cải thiện đời sống người dân với nhiều câu chuyện ý nghĩa. Và tại bản Bìn, nguồn tiền được bà con sử dụng để mua phân bón cho cây vầu, cây nứa phát triển; hỗ trợ các khoản đóng góp cộng đồng; mua nhu yếu phẩm phục vụ tuần tra rừng và giúp đỡ những hộ gia đình khó khăn.

Ông Lương Văn Cương, Phó bản Bìn, xã Quan Sơn chia sẻ

Có thể thấy, khi người dân được hưởng lợi trực tiếp từ rừng, họ càng có trách nhiệm hơn trong việc gìn giữ tài nguyên rừng. Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng không chỉ giúp giảm áp lực kinh tế mà còn góp phần hạn chế tình trạng khai thác rừng trái phép, nâng cao ý thức bảo vệ rừng trong cộng đồng dân cư.

Không dừng lại ở đó, nguồn kinh phí từ chính sách này còn được nhiều thôn bản sử dụng để sửa chữa nhà văn hóa, làm đường giao thông, hỗ trợ hộ nghèo và phục vụ các hoạt động cộng đồng. Qua đó góp phần cải thiện diện mạo nông thôn miền núi.

Phối hợp kiểm tra, bảo vệ và phòng cháy chữa cháy rừng mùa nắng nóng

Theo thống kê, đến hết năm 2025, toàn tỉnh Thanh Hóa có hơn 648.000ha rừng, trong đó gần 400.000ha tham gia cung ứng dịch vụ môi trường rừng. Giai đoạn 2020-2024, Quỹ Bảo vệ phát triển rừng và Phòng chống thiên tai tỉnh đã thu gần 170 tỷ đồng. Tổng kinh phí chi trả hằng năm đạt từ 30 đến 35 tỷ đồng với hàng nghìn hộ dân, cộng đồng và tổ chức quản lý rừng được thụ hưởng.

Ông Nguyễn Văn Tuấn, Trưởng phòng Quản lý Quỹ bảo vệ phát triển rừng, Ban Quản lý Quỹ hỗ trợ phát triển rừng và Phòng chống thiên tai tỉnh Thanh Hóa cho biết: “Đơn vị đã tăng cường phối hợp với các đơn vị, cơ quan liên quan thực hiện đúng thời gian và mức chi trả cho người dân và các tổ chức quản lý rừng. Để chính sách phát huy hiệu quả, công tác rà soát, công khai đối tượng và thực hiện chi trả đúng thời gian luôn được các đơn vị liên quan chú trọng thực hiện".

Khi người dân được hưởng lợi từ rừng, họ sẽ thêm trách nhiệm để giữ rừng. Và khi những cánh rừng tiếp tục được bảo vệ, màu xanh đại ngàn sẽ còn được nối dài, góp phần phát triển kinh tế bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống cho đồng bào miền núi xứ Thanh.

Thúy Lượng