Cảnh báo chiêu trò lừa đảo liên quan đến đất đai

Lợi dụng nhu cầu mua bán đất đai, làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay mua nhà ở xã hội, nhiều đối tượng đã dựng lên những kịch bản lừa đảo ngày càng tinh vi như giả danh người có “quan hệ”, nhận tiền “chạy” thủ tục, bán “suất ngoại giao”... Không chỉ khiến người dân thiệt hại về tài sản, các hành vi này còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy pháp lý và ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội.

Nhiều người dựng rạp, tổ chức tư vấn, chào bán đất tại khu dân cư mới được đấu giá quyền sử dụng đất trên địa bàn xã Hoằng Lộc. (Ảnh minh họa)

Nhiều kịch bản, một mục tiêu: Chiếm đoạt tài sản

Các vụ án bị phát hiện thời gian gần đây cho thấy thủ đoạn lừa đảo trong lĩnh vực đất đai không còn dừng ở việc làm giả giấy tờ hay bán đất “ma”. Nhiều đối tượng lợi dụng sự thiếu hiểu biết pháp luật, tâm lý muốn làm thủ tục nhanh hoặc mong mua được bất động sản giá rẻ để dựng lên nhiều kịch bản khác nhau, nhưng đều hướng tới mục đích cuối cùng là chiếm đoạt tài sản. Mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra (CSĐT) Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố bị can Lê Thị Thảo (SN 1975, trú tại phường Hạc Thành) để điều tra hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Theo điều tra ban đầu, từ năm 2020 đến 2022, đối tượng này lợi dụng sự quen biết và hiểu biết về thủ tục đất đai để đưa ra thông tin có thể “chạy” giấy tờ, chuyển đổi mục đích sử dụng đất hoặc đầu tư bất động sản sinh lời để kêu gọi, huy động và trực tiếp nhận tiền của nhiều người có nhu cầu.

Để tạo niềm tin, Thảo còn dựng lên các “mắt xích trung gian” để ký giấy nhận cọc và các thủ tục, cam kết mua bán bất động sản. Đáng chú ý, cùng một lô đất chưa đủ điều kiện giao dịch tại mặt bằng khu dân cư Bắc Sơn 2, phường An Hưng cũ (nay là phường Hạc Thành), đối tượng đã nhận tiền đặt cọc của nhiều người khác nhau thông qua các hợp đồng viết tay. Bước đầu, cơ quan điều tra xác định số tiền bị chiếm đoạt gần 500 triệu đồng. Hiện Cơ quan CSĐT Công an tỉnh đang tiếp tục điều tra, làm rõ hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” trong vụ việc trên.

Tại Hà Nội, cơ quan công an cũng đã khởi tố một đường dây lừa đảo liên quan đến mua bán nhà ở xã hội (NOXH) với số tiền chiếm đoạt lên tới hàng chục tỷ đồng. Nhóm đối tượng do Lê Trung Tiến (SN 1991, Tổng Giám đốc Công ty CP Bất động sản Star Homes) cầm đầu đã “vẽ” ra các suất ngoại giao, suất nội bộ, với cam kết chắc chắn có nhà để lừa đảo chiếm đoạt 40 tỷ đồng của những người muốn mua NOXH. Thậm chí, để hợp thức hóa quy trình, các đối tượng móc nối với cán bộ trong cơ quan Nhà nước nhằm “làm nhanh” giấy tờ biểu mẫu mua NOXH với giá từ 5 - 30 triệu đồng mỗi trường hợp. Hơn 100 hồ sơ đã được xử lý theo cách này trước khi bị phát hiện. Cơ quan điều tra đã khởi tố nhiều đối tượng liên quan về các hành vi lừa đảo, đưa - nhận và môi giới hối lộ...

Theo đại diện Cục An ninh kinh tế (A04) Bộ Công an tại họp báo thông báo tình hình, kết quả công tác công an 6 tháng đầu năm 2026 diễn ra ngày 2/7, lợi dụng nguồn cung NOXH có hạn, giá trị nhà gia tăng nhanh nên thời gian qua xuất hiện nhiều đường dây tư vấn NOXH trái phép để hưởng lợi bất chính. Nhiều hành vi liên quan mua bán NOXH đã “tạo thành luật ngầm”, có sự câu kết giữa doanh nghiệp, đối tượng bên ngoài và cán bộ, công chức Nhà nước. Phát sinh tội phạm này do tính công khai, minh bạch về mua NOXH còn khó khăn, nhiều người phải thông qua cò mồi, mất tiền cho môi giới trái phép bên ngoài. Chênh lệch giá bán giữa NOXH và nhà thương mại cũng là “mồi nhử” khiến nhiều người sẵn sàng bỏ tiền để “chạy suất”. Việc mua nhà đầu cơ vẫn còn phổ biến, nhiều đối tượng không có nhu cầu nhưng vẫn mua hoặc nhờ người khác đứng tên mua để hưởng lợi...

Siết chặt phòng ngừa, nâng cao cảnh giác

Thực tế cho thấy, nhiều vụ lừa đảo liên quan đến đất đai đều đánh trúng hai điểm yếu của người dân là thiếu hiểu biết pháp luật và muốn làm thủ tục nhanh, không theo quy trình. Không ít trường hợp tin vào những lời hứa như “lo trọn gói”, “có quan hệ” mà bỏ qua việc kiểm tra pháp lý, dẫn đến rủi ro và mất tiền.

Trao đổi về vấn đề này, luật sư Vũ Văn Trà, Công ty Luật TNHH Sơn Trà, Đoàn Luật sư tỉnh Thanh Hóa, cho rằng: Trong mọi giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất, người dân cần đặc biệt thận trọng. Trước khi mua bán phải kiểm tra kỹ nguồn gốc, tình trạng pháp lý của thửa đất, như có tranh chấp, thế chấp, bị kê biên hoặc nằm trong quy hoạch hay không; đồng thời xem xét điều kiện tách thửa, chuyển nhượng theo quy định. Các thỏa thuận đặt cọc phải thể hiện đầy đủ nội dung, giá trị, thời hạn và trách nhiệm của các bên; tuyệt đối không ký giấy tay sơ sài hoặc ký khi chưa đọc kỹ các điều khoản. Việc chuyển nhượng giao dịch bất động sản cần được thực hiện thông qua hợp đồng công chứng và đăng ký biến động tại cơ quan có thẩm quyền. Đặc biệt, người dân không nên tham gia các dịch vụ “chạy” thủ tục, “đi cửa sau”, bởi không chỉ đối mặt nguy cơ mất tiền mà còn có thể vướng vào các hành vi vi phạm pháp luật như đưa hối lộ, làm giả giấy tờ.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, nguy cơ lộ lọt thông tin cá nhân cũng gia tăng, do đó người dân cần tuyệt đối không cung cấp giấy tờ, mã OTP hoặc thông tin cá nhân cho các đối tượng không rõ danh tính, kể cả khi họ tự xưng là cán bộ Nhà nước. Những vụ án đã bị phanh phui có thể chỉ là phần nổi của “tảng băng chìm”. Đằng sau đó còn không ít trường hợp chưa được phát hiện hoặc người bị hại không tố cáo.

Các vụ án liên quan đến đất đai thời gian qua cho thấy, dù thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi, nhưng phần lớn vẫn lợi dụng tâm lý muốn “đi đường tắt”, tin vào những lời hứa có “quan hệ” hoặc thiếu kiểm chứng thông tin của người dân để thực hiện hành vi lừa đảo. Bên cạnh việc các cơ quan chức năng tăng cường công khai thông tin quy hoạch, dự án, đẩy mạnh tuyên truyền và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu quy định pháp luật, chỉ thực hiện giao dịch theo đúng trình tự, thủ tục và thông qua các kênh chính thức. Trong lĩnh vực đất đai, sự cẩn trọng trước mỗi quyết định không chỉ giúp bảo vệ tài sản mà còn là cách phòng ngừa hiệu quả trước những chiêu trò lừa đảo ngày càng tinh vi.

Bài và ảnh: Việt Hương