Cần quan tâm hơn đến việc luật hóa các tiêu chí chất lượng dịch vụ trợ giúp pháp lý

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, sáng 11/4, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội họp Phiên toàn thể ở Hội trường, thảo luận về dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý.

Tham gia góp ý vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, ĐBQH Cao Thị Xuân (Đoàn ĐBQH Thanh Hóa) thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật nhằm tiếp tục thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng và Nhà nước về bảo đảm quyền con người, quyền công dân, đặc biệt là quyền tiếp cận pháp lý của các nhóm yếu thế trong xã hội.

Về cách tiếp cận chính sách, đại biểu Cao Thị Xuân đề nghị cần chuyển mạnh sang bảo đảm quyền tiếp cận công lý. Theo đại biểu, các tài liệu trong hồ sơ dự án luật cho thấy mặc dù phạm vi đối tượng trợ giúp pháp lý đã được quy định khá rộng nhưng trên thực tế vẫn còn một bộ phận người dân gặp khó khăn trong tiếp cận pháp luật mà chưa được thuộc diện được trợ giúp pháp lý. Điều này cho thấy cách tiếp cận hiện nay vẫn còn thiên về quản lý đối tượng, chưa thực sự tiếp cận từ góc độ quyền, chưa bảo đảm quyền tiếp cận công lý một cách chủ động.

Đại biểu cho rằng, thực tiễn hiện nay cho thấy, ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, người dân có nhu cầu trợ giúp pháp lý rất lớn nhưng lại e ngại không biết hoặc không đủ điều kiện tiếp cận theo các tiêu chí hiện hành. Có những nhóm người gặp khó khăn trong tiếp cận pháp luật, dễ bị tổn thương về mặt pháp lý thì lại chưa được thuộc diện được trợ giúp pháp lý. Trong khi đó việc xác định đối tượng lại chủ yếu dựa trên các nhóm hành chính cụ thể. Trong bối cảnh phát triển mới, đại biểu cho rằng cần nghiên cứu mở rộng theo hướng linh hoạt hơn.

Vì vậy, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung tiêu chí xác định đối tượng theo hướng dựa trên mức độ yếu thế về pháp lý. Đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp trong từng giai đoạn phát triển và cũng phù hợp với quan điểm chỉ đạo trong công tác lập pháp hiện nay. Đó là Quốc hội chỉ quy định các vấn đề mang tính chất nguyên tắc chính sách, nền tảng; còn Chính phủ được tăng cường thẩm quyền chủ động quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành để đảm bảo tính linh hoạt, nhanh chóng, đồng bộ và khả thi của hệ thống pháp luật.

Đại biểu cũng cho rằng, chất lượng trợ giúp pháp lý cần được coi là khâu đột phá. Bởi qua tổng kết thi hành luật cho thấy bên cạnh kết quả tích cực, chất lượng trợ giúp pháp lý giữa các địa phương còn chưa đồng đều. Đây là vấn đề rất quan trọng bởi mục tiêu cuối cùng của chính sách không chỉ là số lượng vụ việc mà hiệu quả bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý. Điều này đặt ra yêu cầu phải chuyển mạnh từ bảo đảm có dịch vụ sang bảo đảm chất lượng của dịch vụ. Đại biểu đề nghị dự thảo luật cần quan tâm hơn đến việc luật hóa các tiêu chí chất lượng dịch vụ trợ giúp pháp lý, đồng thời nghiên cứu cơ chế đánh giá độc lập, gắn trách nhiệm cụ thể của người thực hiện trợ giúp pháp lý, qua đó bảo đảm tính thực chất, tránh hình thức.

Quốc Hương