Bảo tồn giá trị văn hóa phi vật thể vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), những năm qua Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phối hợp với các địa phương miền núi triển khai thực hiện nhiều dự án bảo tồn văn hóa phi vật thể.

Lễ hội Sết Boóc Mạy ở xã Xuân Du được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã giao cho Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh phối hợp với chính quyền các địa phương tiến hành khảo sát tại 13 xã miền núi của tỉnh, nơi sinh sống của các dân tộc Mường, Thái, Dao, Thổ, Mông... Các loại hình nghiên cứu bao gồm diễn xướng dân gian, văn học nghệ thuật, phong tục tập quán, lễ hội, tín ngưỡng, trò chơi dân gian của đồng bào các DTTS. Bên cạnh đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã cùng với các địa phương triển khai thực hiện 12 dự án bảo tồn văn hóa phi vật thể, như: Lễ tục làm vía kéo si của dân tộc Mường ở các xã Cẩm Thạch, Cẩm Tú; lễ hội Xên Cung của đồng bào Khơ Mú, xã Mường Lát; lễ hội Sết Boóc Mạy, xã Xuân Du... Thông qua các hoạt động thực tiễn, nhiều giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các DTTS đã được khôi phục. Điều đó, không chỉ làm phong phú đời sống tinh thần của Nhân dân, mà còn góp phần cùng các địa phương hoàn thiện các thiết chế văn hóa ở cơ sở gắn với phát triển du lịch và XDNTM.

Bên cạnh đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã mở các lớp ngắn hạn để truyền dạy chữ viết cho đồng bào các dân tộc Dao, Mường, Thái, Khơ Mú. Đồng thời, lựa chọn các phong tục tập quán, diễn xướng dân gian, văn hóa văn nghệ đặc sắc của mỗi dân tộc để phục dựng đầy đủ, chi tiết như múa rùa của dân tộc Dao, hát múa chậm đò ho của dân tộc Thổ, biểu diễn khèn bè của dân tộc Thái, Mông... Các tiết mục này đã được phổ biến, trao truyền trong cộng đồng các DTTS cũng như giới thiệu, quảng bá tới du khách thập phương.

Ngoài ra, các địa phương miền núi còn đẩy mạnh tuyên truyền, vận động đồng bào các dân tộc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, gắn với hoạt động văn hóa dân tộc, xây dựng đời sống văn hóa. Chú trọng bảo tồn các loại hình văn hóa phi vật thể; có chính sách, chế độ cho các nghệ nhân, cá nhân, gia đình có công bảo tồn, gìn giữ tài sản văn hóa dân tộc. Chủ động xây dựng các chương trình truyền dạy văn hóa cho thế hệ trẻ; phát huy vai trò của nghệ nhân, người có uy tín. Hỗ trợ phục hồi những nghề truyền thống có nguy cơ mai một và duy trì các hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng...

Với sự quan tâm của các cấp, ngành, địa phương và sự chủ động của người dân, văn hóa truyền thống vùng đồng bào DTTS Thanh Hóa đang từng bước được bảo tồn, trao truyền và phát huy. Qua đó, góp phần xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, củng cố khối đại đoàn kết các dân tộc và tạo nền tảng để vùng dân tộc miền núi phát triển bền vững.

Bài và ảnh: Thiện Nhân