Bản Ngàm “thức giấc” bên dòng sông Luồng

Bản Ngàm, xã Sơn Điện, tỉnh Thanh Hóa là nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào dân tộc Thái. Mỗi năm, bản làng bên dòng sông Luồng này đón gần 10.000 lượt khách trong nước và quốc tế đến tham quan, trải nghiệm, nghỉ dưỡng.

Video: Cảnh đẹp Bản Ngàm.

Những nếp nhà sàn, điệu múa, tiếng khặp, nghề dệt thổ cẩm cùng nét văn hóa truyền thống của người Thái đang trở thành nguồn lực phát triển kinh tế. Từ “viên ngọc thô”, bản Ngàm giờ đây đã trở thành điểm đến lý tưởng cho du khách.

Năm 2019, tour du lịch Quan Sơn - Viêng Xay được khai trương tại bản Ngàm, mở ra hướng phát triển mới cho người dân địa phương. Từ cảnh sắc núi rừng và vốn văn hóa sẵn có, người dân từng bước xây dựng các sản phẩm du lịch để thu hút du khách.

Đến tháng 9/2026, bản Ngàm có 23 hộ đăng ký làm du lịch, hiện có 11 hộ tham gia làm du lịch cộng đồng. Chị Lộc Thị Kim, chủ homestay Lộc Kim cho biết, gia đình bắt đầu làm du lịch khoảng 2 năm nay. Nhờ lợi thế nhà sàn sẵn có, mỗi năm homestay đón khoảng 500 - 600 lượt khách, trong đó có nhiều du khách đến từ Hà Nội, TP HCM và một số quốc gia như Trung Quốc, Nga, Ý, Tây Ban Nha và nước bạn Lào.

Đến bản Ngàm, du khách được trải nghiệm không gian nhà sàn, thưởng thức ẩm thực truyền thống và xem những tiết mục văn nghệ mang đậm bản sắc của đồng bào Thái.

Đội văn nghệ bản biểu diễn các điệu múa dân gian, làn điệu dân ca truyền thống. Tiếng khặp, tiếng trống vang lên giữa núi rừng trở thành một trong những trải nghiệm đặc biệt của du khách.

Cùng với các làn điệu dân gian thì nghề dệt thổ cẩm, trang phục truyền thống và những món ăn đặc trưng của người Thái cũng được người dân gìn giữ, giới thiệu đến du khách trong nước và quốc tế.

Những nếp nhà sàn cổ hàng trăm năm tuổi được người dân tỉ mỉ sửa sang, để mỗi mái nhà không chỉ đón du khách mà còn kể câu chuyện về kiến trúc, văn hóa và nếp sống được gìn giữ qua bao thế hệ.

Từ khi phát triển du lịch cộng đồng, người dân bản Ngàm luôn chú trọng vệ sinh đường làng sạch sẽ, trồng hoa trước hiên hay dưới mỗi mái nhà, học cách đón tiếp du khách. Tuy những thay đổi này mới bắt đầu khoảng vài năm trở lại đây, nhưng đang từng bước làm diện mạo bản làng khởi sắc giữa không gian bình yên nơi núi rừng.

Chủ tịch UBND xã Sơn Điện Phạm Văn Tình cho biết, để du lịch cộng đồng phát triển bền vững, xã đang tiếp tục khai thác tiềm năng của các bản Ngàm, Xuân Sơn và Nhài theo hướng phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống.

Từ bản Ngàm, du khách có thể tiếp tục hành trình khám phá động Bo Cúng, đền thờ tướng quân Tư Mã Hai Đào, núi Pha Dùa hoặc qua Cửa khẩu quốc tế Na Mèo để kết nối với Viêng Xay, tỉnh Hủa Phăn của nước bạn Lào.

Với người dân bản Ngàm, du lịch không chỉ mang lại sinh kế, mà còn giúp những nếp nhà sàn, điệu múa, câu hát của cha ông tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa, đánh thức tiềm năng phát triển du lịch sau sau hàng trăm năm “ngủ yên”.

Năm 2025, bản Ngàm đã đón hơn 9.500 lượt khách tham quan, nghỉ dưỡng. Theo Chủ tịch UBND xã Sơn Điện, con số ấy chưa nhiều, nhưng là tín hiệu cho một hướng đi đúng về phát triển du lịch cộng đồng của bà con nơi đây. Bản Ngàm đang từng bước “thay da, đổi thịt” bằng chính những giá trị văn hóa đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ, đồng thời mang về doanh thu hàng tỷ đồng mỗi năm.

Đặng Trung - Hoàng Đông