Nơi lưu dấu vương triều hậu Lê

Cách trung tâm tỉnh Thanh Hóa khoảng 50 km, Khu di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh, xã Lam Sơn là quần thể kiến trúc, lịch sử tiêu biểu gắn với Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và triều hậu Lê, một trong những điểm đến thu hút du khách.

Video: Nơi lưu dấu vương triều hậu Lê.

Lam Kinh rộng khoảng 200 ha, là nơi Anh hùng dân tộc Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa chống quân Minh xâm lược. Sau khi Lê Lợi lên ngôi, Lam Kinh là trung tâm thờ cúng tổ tiên, nơi an nghỉ của các vua và hoàng hậu triều Lê, với hệ thống điện miếu, lăng tẩm quy mô lớn.

Trục chính dẫn vào hoàng thành băng qua sông Ngọc - con sông đào bắt nguồn từ Tây Hồ, uốn lượn trước thành và chính điện. Theo sách Hoàng Việt dư địa chí, nước sông trong vắt, dưới đáy sông có nhiều viên sỏi tròn đẹp.

Bắc qua sông Ngọc là Tiên Loan Kiều (còn gọi là Cầu Bạch), cây cầu đá hình cánh cung nằm trên trục thần đạo dẫn vào trung tâm chính điện.

Qua cầu khoảng 50 m là giếng cổ từng được thả sen, nước trong xanh quanh năm không cạn, bờ Bắc lát bậc đá, xưa kia dùng để cung cấp nước cho điện Lam Kinh. Đây được xem là một trong những giếng cổ lớn nhất Việt Nam hiện nay.

Để vào chính điện, du khách phải đi qua Nghi môn gồm ba gian...

...với hệ thống cửa, nền và cột đá lớn, trong đó bốn cột trung tâm có đường kính chân cột lên tới 78 cm.

Khu vực nghi môn, giếng cổ nhìn từ trên cao.

Bên phải nghi môn là cây đa thị hàng trăm năm tuổi, thân cây lớn đến mức cả chục người ôm mới xuể.

Sân rồng (sân chầu) rộng hơn 3.500 m2, nối liền nghi môn với chính điện và hai dãy tả vu, hữu vu.

Chính điện Lam Kinh được bố trí theo hình chữ “công”, gồm ba tòa lớn: Quang Đức, Sùng Hiếu và Diên Khánh.

Đây là công trình kiến trúc gỗ quy mô, được chạm trổ, điêu khắc tỉ mỉ đến từng chi tiết.

Hệ thống cột cái có đường kính lên đến 62 cm tạo nên một Lam Kinh uy nghi, trầm mặc.

Phía sau chính điện là các tòa Thái miếu thờ các vua và hoàng thái hậu nhà Lê.

Lam Kinh tựa vào núi Dầu ở phía Bắc, nhìn ra sông Chu ở phía Nam, có núi Chúa làm bình phong; hai bên có rừng Phú Lâm, núi Hương và núi Hàm Rồng che chắn.

Bà Bùi Ánh Tuyết, Phó Giám đốc Ban Quản lý di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa cho biết, đến tháng 9/2026, di tích đón khoảng gần 400 ngàn lượt khách tham quan. Đặc biệt vào mỗi dịp Lễ hội Lam Kinh có hàng chục ngàn du khách trong nước và quốc tế tham quan, chiêm bái, vãn cảnh di tích. (Trong ảnh: Hướng dẫn viên giới thiêu hiện vật tại khu di tích)

Năm 1962, Lam Kinh được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia; đến năm 2012, được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt. Hằng năm, vào ngày 21, 22 tháng 8 âm lịch, Lễ hội Lam Kinh được tổ chức trọng thể.

Sử sách chép Lam Kinh là quê hương nhà Lê, nơi sinh ra Anh hùng dân tộc Lê Lợi, phát tích Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ở thế kỷ XV. Giành thắng lợi sau 10 năm kháng chiến trường kỳ đánh đuổi quân Minh ra khỏi bờ cõi (1418-1428), năm 1428, Lê Lợi lên ngôi, lấy niên hiệu là Thuận Thiên, đặt tên nước là Đại Việt, mở ra thời kỳ độc lập tự chủ thịnh trị cho đất nước kéo dài gần 360 năm. Nhà vua đóng đô tại Đông Kinh, đồng thời cho xây dựng tại quê hương Lam Sơn một “kinh đô tưởng niệm” gọi là Lam Kinh, còn được biết đến với tên Tây Kinh để phân biệt với Đông Kinh.

Đặng Trung - Hoàng Đông