Những cổ vật kể chuyện lịch sử Lam Kinh

Qua những cuộc khai quật khảo cổ học và công tác sưu tầm, những hiện vật được phát hiện tại Lam Kinh đang lặng lẽ kể lại câu chuyện về một vùng đất - nơi phát tích Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và gắn với một giai đoạn đặc biệt trong lịch sử dân tộc.

VIDEO: Không gian trưng bày những cổ vật tại Nhà trưng bày Khu di tích lịch sử Lam Kinh.

Khu di tích lịch sử Lam Kinh nằm ở xã Lam Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Từ những năm 1960 và đặc biệt sau năm 1994, khi công tác nghiên cứu, khai quật, phục dựng di tích được triển khai với quy mô lớn, nhiều hiện vật quý lần lượt được phát hiện. Các cuộc khai quật tại chính điện, sân rồng, nhà tả vu, hữu vu và khu vực lăng mộ các vua Lê đã bổ sung nhiều tư liệu quan trọng về lịch sử, kiến trúc và đời sống tại Lam Kinh.

Đến nay, Nhà trưng bày hiện vật Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh đang trưng bày khoảng 300 hiện vật cổ. Phần lớn có niên đại khoảng 500 năm, gắn với văn hóa, lịch sử thời Lê Sơ, thế kỷ XV.

Trong số các hiện vật được lưu giữ tại Lam Kinh, nhóm đồ đồng gây chú ý bởi kích thước, chất liệu và dấu ấn kỹ thuật chế tác. Bộ chiêng đồng có niên đại thế kỷ XV, được phát hiện tại làng Như Áng, xã Kiên Thọ vào năm 2000.

Nhóm hiện vật kim khí được tìm thấy tại Lam Kinh còn có trống đồng với niên đại trải dài từ thời Đông Sơn đến các triều đại phong kiến Việt Nam về sau. Không chỉ phản ánh trình độ luyện kim, những hiện vật này còn gợi mở nhiều thông tin về sinh hoạt, sản xuất và các hoạt động nghi lễ của cư dân địa phương qua từng thời kỳ.

Nhiều loại vũ khí khác như gươm, kiếm, giáo, mũi tên, dao găm... được trưng bày, phần lớn được chế tác từ sắt hoặc hợp kim pha đồng, có hình dáng chắc chắn, phục vụ chiến đấu.

Súng lệnh và đạn chì được phát hiện và sưu tầm tại xã Xuân Lam, huyện Thọ Xuân (cũ).

Những đồng tiền đồng được phát hiện tại Lam Kinh có niên đại nhiều thời kỳ, trong đó có thời Lê Sơ. Tiền thường có hình tròn, lỗ vuông ở giữa và khắc chữ Hán.

Cùng với nhóm hiện vật kim khí, đồ gốm sứ, đá, gạch và ngói chiếm vị trí quan trọng trong kho cổ vật tại Lam Kinh. Nhiều hiện vật mang những hoa văn đặc trưng như rồng, mây, sóng nước. Qua đó, những đường nét nghệ thuật từng hiện diện trong không gian điện miếu, cung điện và các công trình kiến trúc Lam Kinh xưa được tái hiện phần nào.

Tượng đầu rồng bằng đá được phát hiện tại khu di tích là một trong những hiện vật gợi rõ dấu ấn nghệ thuật kiến trúc thời Lê.

Chị Hoàng Thị Hiền, hướng dẫn viên tại Khu di tích lịch sử Lam Kinh cho biết: “Các hiện vật đá không chỉ có giá trị về nghệ thuật tạo hình mà còn phản ánh quy mô, sự bề thế của trung tâm chính trị, văn hóa và tín ngưỡng gắn với vương triều Lê. Bên cạnh đó, những chiếc ấm chén cổ có niên đại hơn 500 năm giúp hình dung một phần đời sống sinh hoạt của con người trong quá khứ, đồng thời cho thấy sự hiện diện của đồ gốm sứ trong không gian sinh hoạt và kiến trúc của Lam Kinh”.

Một trong những phát hiện đặc biệt tại Lam Kinh là các cấu kiện bằng gỗ lim liên quan đến cầu Bạch. Theo nghiên cứu lịch sử, cầu Bạch từng bắc qua sông Ngọc, là trục đường chính dẫn vào trung tâm điện miếu Lam Kinh.

Bà Bùi Ánh Tuyết, Phó Giám đốc Ban Quản lý di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa cho biết: “Mỗi hiện vật tại Nhà trưng bày, Khu di tích lịch sử Lam Kinh mang một câu chuyện riêng nhưng cùng góp phần tái hiện những lớp lịch sử của Lam Kinh. Qua đó, giá trị của Lam Kinh không chỉ được nhận diện từ những công trình đã được phục dựng, mà còn từ hệ thống hiện vật đang góp phần lưu giữ ký ức về một giai đoạn đặc biệt của lịch sử Việt Nam”.

Phương Đỗ - Hoàng Đông