Xung đột Mỹ-Iran đặt SCO trước phép thử về đoàn kết

Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) diễn ra tại Kyrgyzstan từ ngày 31/8 đến 3/9 trong bối cảnh xung đột tại Tây Á và cuộc chiến Nga-Ukraine tiếp tục làm gia tăng những khác biệt địa chính trị giữa các thành viên, đặt tổ chức này trước phép thử về khả năng duy trì đồng thuận và hợp tác.

Hội nghị thượng đỉnh SCO diễn ra trong bối cảnh xung đột tại Tây Á và cuộc chiến Nga-Ukraine tiếp tục làm gia tăng những khác biệt địa chính trị giữa các thành viên, đặt tổ chức này trước phép thử về khả năng duy trì đồng thuận và hợp tác.

Các nhà lãnh đạo SCO đang tập trung tại Bishkek, thủ đô Kyrgyzstan, trong bối cảnh cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran trở thành một trong những vấn đề đáng chú ý tại hội nghị. Theo Bloomberg, SCO được dự báo sẽ thể hiện sự ủng hộ về chính trị đối với Tehran, song khó có khả năng cung cấp hỗ trợ quân sự.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin dự kiến gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian lần đầu tiên kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran bắt đầu. Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cùng lãnh đạo các nước Trung Á, Pakistan và Belarus cũng tham dự hội nghị.

Theo WION, cuộc họp diễn ra trong bối cảnh xung đột tại Tây Á, chiến sự Nga-Ukraine và căng thẳng giữa các cường quốc đang đặt sự đoàn kết của SCO dưới sự chú ý. Một câu hỏi lớn được đặt ra là liệu các thành viên có thể tách biệt lợi ích kinh tế với những bất đồng địa chính trị sâu sắc hay không.

Phát biểu trên WION, Tiến sĩ Wala Stanzel, cựu Đại sứ Đức tại Trung Quốc và chuyên gia tại Viện Các vấn đề Quốc tế và An ninh Đức (SWP), cho rằng sự khác biệt lợi ích giữa các thành viên khiến việc hình thành một lập trường chính trị thống nhất trở nên khó khăn. Nga được dự báo sẽ thể hiện sự đoàn kết mạnh mẽ với Iran, trong khi Trung Quốc có cách tiếp cận thận trọng hơn. Trong khi đó, các thành viên khác của SCO có quan hệ tốt với cả các nước phương Tây, trong đó có Mỹ và các quốc gia Tây Âu. Điều này khiến họ phải cân nhắc mức độ ủng hộ Nga và Iran, cũng như khả năng đưa ra một lập trường có thể bị nhìn nhận là chống phương Tây.

Bên cạnh các vấn đề liên quan Iran, cuộc gặp giữa lãnh đạo Trung Quốc, Nga và Ấn Độ tại Bishkek cũng được chú ý trong bối cảnh Hội nghị thượng đỉnh BRICS dự kiến diễn ra tại New Delhi trong thời gian tới.

Ông Stanzel cho rằng Bishkek có thể trở thành “bàn đạp” cho các cuộc trao đổi ngoại giao rộng hơn trước thềm hội nghị BRICS. Theo ông, nước Chủ tịch SCO Kyrgyzstan đã tiến hành nhiều cuộc gặp ở các cấp nhằm chuẩn bị cho hội nghị và thúc đẩy các thành viên tìm kiếm đồng thuận đối với những vấn đề khó khăn.

SCO hiện gồm Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Pakistan, Iran, Belarus, Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan và Kyrgyzstan. Theo Ngân hàng Thế giới (WB), các quốc gia thành viên chiếm hơn 40% dân số thế giới và khoảng 1/4 GDP toàn cầu.

Với những khác biệt ngày càng rõ giữa các thành viên, hội nghị lần này được xem là phép thử quan trọng đối với khả năng SCO duy trì hợp tác và phối hợp chính trị trong một môi trường địa chính trị ngày càng phân cực.

Bích Hồng

Nguồn: WION; Bloomberg (qua UNN).