Vụ đông 2025-2026: Thắng lợi “kép”

Dù vào đầu vụ bằng những đợt mưa lớn, hoàn lưu bão gây ngập úng trên diện rộng, nhưng vụ đông 2025-2026 được xem là vụ thắng lợi “kép”, không chỉ năng suất nhiều loại cây trồng cao mà giá cả các loại rau màu cũng tăng so với mọi năm, mang lại thu nhập cho người dân. Cùng với đó, các mô hình liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm tiếp tục được mở rộng, tạo nền tảng cho phát triển sản xuất vụ đông theo hướng hàng hóa.

Người dân xã Hoa Lộc thu hoạch rau màu vụ đông.

Chủ động vượt khó

Bước vào sản xuất vụ đông cuối tháng 9 và đầu tháng 10/2025, nông dân trên địa bàn tỉnh đối mặt với thời tiết diễn biến phức tạp. Những đợt mưa lớn kéo dài kèm hoàn lưu bão khiến nhiều diện tích cây trồng mới xuống giống bị ngập nước, dập nát. Không ít hộ dân phải gieo trồng lại, phát sinh thêm chi phí giống, phân bón và công lao động. Tại các vùng chuyên canh rau màu ở các xã đồng bằng và ven biển, nhiều ruộng rau, ớt, cà chua bị thiệt hại nặng. Trước tình hình đó, ngành nông nghiệp và các xã, phường đã khẩn trương chỉ đạo tiêu úng, khơi thông kênh mương, hướng dẫn nông dân chăm sóc, phục hồi diện tích bị ảnh hưởng. Những diện tích thiệt hại nặng được khuyến cáo chuyển đổi sang cây trồng ngắn ngày phù hợp với khung thời vụ. Nhờ chủ động các biện pháp kỹ thuật, cùng kinh nghiệm sản xuất nhiều năm, người dân từng bước khôi phục sản xuất, bảo đảm tiến độ gieo trồng.

Khó khăn đầu vụ lại vô tình tạo ra “thiếu hụt” nguồn cung trên thị trường, góp phần đẩy giá nông sản tăng cao vào thời điểm đầu vụ thu hoạch. Ông Nguyễn Quang Thuyết ở thôn Thành Vinh, xã Xuân Lập chia sẻ: “Vụ này gia đình tôi trồng 2 sào cà chua. Đầu vụ tư thương thu mua tại ruộng với giá khoảng 45.000 đồng/kg, cao gấp hàng chục lần so với vụ đông năm ngoái khi có thời điểm giá cà chua chỉ còn 3.000 đồng/kg, bán không ai mua. Bên cạnh đó, giá ớt chín đạt 105.000 - 110.000 đồng/kg, cao gấp 5 lần so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, không chỉ ớt chín mà ớt xanh cũng được thu mua với giá cao, từ 50.000 - 60.000 đồng/kg; thương lái sẵn sàng vào tận ruộng thu mua mà không quá khắt khe về mẫu mã, kích cỡ”.

Không chỉ cà chua, ớt, nhiều loại rau xanh khác cũng duy trì mức giá ổn định ở ngưỡng cao vào thời điểm chính vụ. Su hào được người dân bán ra 10.000 đồng/kg, cải xanh 10.000 đồng/bó, cải bắp 10.000 đồng/kg, cà chua chính vụ khoảng 20.000 đồng/kg, súp lơ 15.000 đồng/cái... So với những năm trước, mặt bằng giá năm nay được đánh giá là thuận lợi hơn cho nông dân, hạn chế tình trạng “được mùa rớt giá” vốn thường xuyên lặp lại.

Theo tổng hợp của ngành nông nghiệp, đến ngày 22/2/2026 tổng diện tích vụ đông toàn tỉnh đã thu hoạch là 40.965,9ha/43.816,5ha, đạt 93% diện tích gieo trồng. Trong đó, ngô 10.129ha; lạc 1.042,9ha; khoai lang 1.045ha; rau đậu các loại 22.500ha và cây trồng khác 6.249ha... Nhìn vào cơ cấu cây trồng, có thể thấy rau màu vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong sản xuất vụ đông, đóng vai trò chủ lực trong gia tăng giá trị trên đơn vị diện tích. Nhiều vùng chuyên canh đã mạnh dạn áp dụng giống mới, quy trình sản xuất an toàn, tưới tiết kiệm, che phủ nilon... giúp cây sinh trưởng tốt trong điều kiện thời tiết bất lợi. Năng suất bình quân nhiều loại cây trồng tăng so năm trước, đặc biệt là ngô sinh khối, ớt, khoai tây và rau ăn lá.

Điều đáng ghi nhận là sau giai đoạn đầu vụ đầy thách thức, tinh thần bám ruộng của nông dân được phát huy. Nhiều hộ đã linh hoạt điều chỉnh cơ cấu cây trồng, tăng diện tích rau ngắn ngày để “gỡ gạc” chi phí. Kết quả cuối vụ cho thấy, không ít hộ đạt doanh thu hàng trăm triệu đồng mỗi ha, cao hơn hẳn các năm trước.

Mở rộng liên kết, nâng cao giá trị nông sản

Bên cạnh yếu tố thời tiết và thị trường thuận lợi, một trong những điểm nhấn của vụ đông năm 2025-2026 là sự tham gia tích cực của doanh nghiệp và HTX trong liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm. Sản xuất vụ đông tiếp tục được các tổ chức, cá nhân, đặc biệt là doanh nghiệp, HTX dịch vụ nông nghiệp quan tâm đầu tư thông qua ký kết hợp đồng liên kết, trực tiếp thuê hoặc mượn đất thời vụ để tổ chức sản xuất.

Người dân xã Hoằng Châu thu hoạch bí xanh vụ đông.

Toàn tỉnh thu hút 30 doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh tham gia liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm trồng trọt vụ đông với tổng diện tích đạt khoảng 7.000ha. Nhiều doanh nghiệp đã xây dựng mối liên kết bền vững, lâu dài với các địa phương, hình thành vùng nguyên liệu ổn định. Tiêu biểu như Tập đoàn PepsiCo Việt Nam, Công ty Orion Vina, Công ty CP Vietpo, Công ty CP Logistics Viettrans, liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm khoai tây ăn tươi và khoai tây chế biến với diện tích trên 900ha. Đối với rau màu, Công ty CP Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao, Công ty TNHH Thành An Ninh Bình, HTX tiêu thụ sản phẩm Toàn Năng Thái Bình, HTX tiêu thụ nông sản Nga Sơn, Công ty CP Sản xuất và Thương mại An Việt (Hà Nội)... đã liên kết sản xuất, bao tiêu nhiều loại cây trồng như ớt, ngô ngọt, đậu tương rau, cải chân vịt, hành tỏi, bí, dưa chuột và các loại rau khác...

Giám đốc HTX kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Phú Lộc, xã Hoa Lộc Hoàng Văn Toàn cho biết: “Nhiều năm liền HTX duy trì liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm với Công ty CP Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (tỉnh Ninh Bình) 180ha cây trồng các loại, sản lượng rau quả tiêu thụ ổn định đạt bình quân hơn 1.000 tấn mỗi năm, giá trị tiêu thụ thông qua hợp đồng đạt từ 8 đến 10 tỷ đồng/năm. Mô hình liên kết đã góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân, từ nhỏ lẻ, tự phát sang sản xuất theo hợp đồng, tuân thủ quy trình kỹ thuật, đảm bảo chất lượng đồng đều. Doanh nghiệp chủ động cung ứng giống, phân bón chất lượng tốt, chuyển giao kỹ thuật canh tác, giám sát quá trình sản xuất; nông dân yên tâm đầu tư vì có đầu ra ổn định, hạn chế tình trạng bị ép giá khi vào vụ thu hoạch rộ”.

Ngoài ra, các xã, phường trong tỉnh đã lồng ghép hiệu quả các chương trình, chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, hỗ trợ giống, vật tư đầu vào, dịch vụ làm đất, tưới tiêu... tạo điều kiện thuận lợi để nông dân mở rộng diện tích, đẩy mạnh áp dụng tiến bộ kỹ thuật. Phong trào sản xuất vụ đông vì thế diễn ra sôi nổi, đúng định hướng tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.

Bài và ảnh: Lê Hợi