Trường học hạnh phúc trong kỷ nguyên AI (Bài 3):
Mỗi ngày đến trường là một ngày vui
Trường học hạnh phúc là nơi mỗi học sinh được tôn trọng sự khác biệt, được phát huy năng lực và tham gia vào đời sống học đường. Trong kỷ nguyên AI, công nghệ mở rộng cơ hội học tập, nhưng chính tư duy nhân văn, năng lực sư phạm và sự kết nối giữa con người với con người mới tạo nên giá trị bền vững của môi trường giáo dục.

Học sinh Trường Tiểu học, THCS và THPT FPT Thanh Hóa tham gia sân chơi công nghệ.
1. Chắc hẳn, nhiều thế hệ học trò Việt Nam và độc giả khắp thế giới từng ít nhất một lần mơ ước được trở thành cô bé Totto-chan trong tác phẩm Totto-chan bên cửa sổ của nhà văn Tetsuko Kuroyanagi. Totto-chan từng bị đuổi học vì quá hiếu động, tò mò, không hợp với khuôn phép lớp học truyền thống. Nhưng tại trường Tomoe, thầy hiệu trưởng Sosaku Kobayashi không xem em là một đứa trẻ có vấn đề, mà nhận ra những phẩm chất cần được khơi dậy, tạo điều kiện để em phát triển theo cách riêng.
Câu chuyện ra đời từ nhiều thập niên trước nhưng vẫn gợi mở nhiều điều ý nghĩa cho giáo dục hôm nay: Trường học hạnh phúc không phải nơi mọi học sinh cùng phát triển theo một khuôn mẫu, mà là môi trường mỗi đứa trẻ được tôn trọng, yêu thương và có cơ hội phát huy năng lực riêng. Trong kỷ nguyên AI, yêu cầu ấy càng cấp thiết khi giáo dục không chỉ truyền thụ tri thức mà còn phải nuôi dưỡng tư duy, cảm xúc và những giá trị nhân văn. Bà Bùi Thị Thanh, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa, nhận định: “Trường học hạnh phúc không đơn thuần là nơi có cơ sở vật chất khang trang hay tổ chức nhiều hoạt động phong trào, mà phải là nơi mỗi ngày đến trường, giáo viên cảm thấy được tôn trọng, được chia sẻ; học sinh được yêu thương, được lắng nghe, được phát triển năng lực và khẳng định bản thân; các mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội được xây dựng trên tinh thần hợp tác, trách nhiệm”.
2. Sau khi sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, dù còn nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, Trường Mầm non Đông Vệ (phường Hạc Thành) vẫn kiên trì đổi mới theo hướng lấy trẻ làm trung tâm, xây dựng trường học hạnh phúc - nơi trẻ được yêu thương, tôn trọng và an toàn; giáo viên được thấu hiểu, chia sẻ, có động lực để cống hiến; phụ huynh yên tâm; tập thể cán bộ quản lý, giáo viên đoàn kết, đồng lòng. Năm học 2026-2027, Trường Mầm non Đông Vệ là một trong 15 đơn vị được Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa lựa chọn triển khai thí điểm chương trình giáo dục mầm non mới. Theo cô Hoàng Thị Lan, hiệu trưởng nhà trường, chương trình tạo điều kiện để đội ngũ giáo viên tiếp cận phương pháp mới, đổi mới hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ.
Thay vì làm theo những hướng dẫn có sẵn, trẻ được khuyến khích chủ động khám phá, trải nghiệm và thể hiện bản thân theo mô hình 5E trong tổ chức hoạt động giáo dục STEM cho trẻ mầm non. Từ những vật liệu gần gũi, cán bộ, giáo viên nhà trường sáng tạo các góc trải nghiệm, tiểu cảnh sinh động, tạo không gian thân thiện, khơi gợi trí tò mò và khả năng khám phá của trẻ. “Trước đây, giáo viên đóng vai trò chủ đạo trong lớp học. Bây giờ, giáo viên là người hướng dẫn, đặt tình huống để trẻ chủ động tìm tòi, khám phá bản thân và thế giới xung quanh, từ đó phát huy năng lực, từng bước hoàn thiện cả thể chất lẫn tinh thần”, cô Nguyễn Thị Như Huyền, giáo viên Trường Mầm non Đông Vệ, phân hiệu 1 chia sẻ.
Ở bậc tiểu học, niềm vui đến trường còn được bồi đắp từ cơ hội để học sinh thể hiện năng lực, đảm nhận trách nhiệm và đóng góp cho tập thể. Đó cũng là trải nghiệm của em Nguyễn Thị Kim Ngân, 10 tuổi, học sinh lớp 5A1, Trường Tiểu học Như Thanh 2. Không chỉ học tốt, Ngân còn là Liên đội trưởng, thường xuyên hỗ trợ các em nhỏ thực hiện nền nếp và tham gia hoạt động chung của trường. Với Ngân, được thầy cô tin tưởng, giao trách nhiệm cũng là một phần ý nghĩa của những năm tháng học trò.
Không chỉ trong các hoạt động chung, học sinh còn được khuyến khích chủ động hơn trong mỗi giờ học. Các em được tiếp cận bài học qua hình ảnh, video minh họa trên ti vi kết nối internet; đồng thời tăng cường làm việc nhóm, trao đổi và tương tác với giáo viên. “Em rất thích cách học này vì bài giảng vừa dễ hiểu, vừa hấp dẫn. Em và các bạn cũng được tham gia vào bài học nhiều hơn”, Ngân chia sẻ.
3. Trong tiến trình chuyển đổi số giáo dục, công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những phương thức dạy học linh hoạt, hỗ trợ đáp ứng sự khác biệt về năng lực và nhu cầu của mỗi học sinh.
Tại Trường Tiểu học, THCS và THPT FPT Thanh Hóa, định hướng này được cụ thể hóa qua việc ứng dụng các nền tảng học tập số, mô hình lớp học đảo ngược, hoạt động STEM cùng các sân chơi về công nghệ, sáng tạo, nghệ thuật và thể thao. Cô Lê Vân Anh, phó hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Nằm trong hệ thống giáo dục FPT, trường triển khai các hoạt động để nâng cao năng lực cho học sinh dựa trên ba trụ cột khác biệt: công nghệ - tiếng Anh và năng lực toàn cầu- phát triển bản thân".
Một ví dụ là nền tảng giáo dục số EduNext đang được ứng dụng trong hệ thống giáo dục FPT. Mỗi môn học có chatbot tích hợp AI riêng, được phát triển theo lý thuyết dạy - học kiến tạo. Thay vì chỉ trả lời câu hỏi, chatbot có thể chủ động đặt vấn đề, yêu cầu học sinh phản hồi và hỗ trợ nhận diện mức độ tiếp thu kiến thức. Qua đó, học sinh được khuyến khích chủ động tương tác, khám phá kiến thức; giáo viên có thêm căn cứ điều chỉnh phương pháp giảng dạy, phụ huynh thuận lợi hơn trong việc đồng hành cùng con.
Dẫu vậy, công nghệ có thể hỗ trợ cá nhân hóa việc học nhưng không thể thay thế sự đồng cảm, khả năng lắng nghe và kết nối giữa con người với con người. Vì thế, hiện đại hóa giáo dục phải song hành với bồi đắp các giá trị nhân văn, năng lực cảm xúc và kỹ năng xã hội cho học sinh. Điều đó không chỉ thể hiện trong giờ học mà còn ở cách nhà trường chăm sóc đời sống tinh thần và tạo dựng những kết nối gần gũi với học sinh.
Trong những câu chuyện kể về ngôi trường của mình, học sinh Trường Tiểu học, THCS và THPT FPT Thanh Hóa không chỉ nhắc đến khuôn viên xanh mát, “con đường hạnh phúc” trong vườn sinh học, những chú chim về làm tổ góc sân trường... mà còn thích thú kể về phòng tâm lý học đường luôn rộng cửa lắng nghe tâm sự tuổi học trò, những bữa trưa vui vẻ được tổ chức hằng tuần, buổi du ca ngẫu hứng ngay trong khuôn viên trường hay tiết học về nhạc cụ dân tộc, biểu diễn võ Vovinam... Các em hào hứng kể về cô Lê Vân Anh với mái tóc tém và nụ cười thân thiện, thầy Đỗ Kinh Kha tỉ mỉ vun đắp niềm vui từ những điều bình dị, cô Vũ Thị Ánh Nguyệt tận tâm dẫn dắt học sinh chinh phục các sân chơi STEM... Những câu chuyện ấy cho thấy, bên cạnh không gian và phương pháp giáo dục hiện đại, chính sự quan tâm, đồng hành của thầy cô mới tạo nên những kết nối có ý nghĩa trong đời sống học đường.
Ai cũng từng hoặc sẽ có một quãng đời gắn bó với mái trường, nơi lưu giữ những ký ức về thầy cô, bạn bè và hành trình trưởng thành. Một ngôi trường để lại miền ký ức đẹp không phải là nơi mọi đứa trẻ được làm bất cứ điều gì mình muốn, mà là nơi các em được người lớn thấu hiểu, định hướng và tin tưởng. Đích đến của giáo dục không phải tạo ra những đứa trẻ luôn vui vẻ, mà là nuôi dưỡng những con người tự tin, nhân ái, có tri thức và bản lĩnh. Đó cũng là giá trị cốt lõi của trường học hạnh phúc hôm nay.
Tuy nhiên, để trường học hạnh phúc không dừng lại ở những mô hình điểm hay phong trào thi đua, cần có sự chuyển biến đồng bộ từ nhận thức đến hành động. Đội ngũ nhà giáo cần được hỗ trợ nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng sư phạm và khả năng thích ứng với công nghệ và được tôn trọng, sẻ chia về cảm xúc; nhà trường cần phải đổi mới quản trị, xây dựng môi trường dân chủ, an toàn, khuyến khích học sinh tham gia; gia đình đồng hành trên tinh thần tôn trọng, thấu hiểu thay vì đặt nặng thành tích. Đặc biệt, hiệu quả xây dựng trường học hạnh phúc cần được đánh giá thực chất, dựa trên sự tiến bộ, mức độ tham gia, cảm giác an toàn và sự hài lòng của người học, thay vì chỉ đếm số hoạt động hay danh hiệu.
Bài và ảnh: Hoàng Linh





Bình luận
Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu