Tiếp nối mạch nguồn tư tưởng, văn hóa và truyền thống quý báu của dân tộc trong giai đoạn mới

(Baothanhhoa.vn) - Từ Đề cương về văn hóa Việt Nam năm 1943 - Cương lĩnh đầu tiên của Đảng về văn hóa, đến Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất năm 1946 và những chủ trương, quyết sách về phát triển văn hóa trong thời kỳ đổi mới, Đảng ta luôn kiên định quan điểm xây dựng, phát triển văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu và động lực phát triển đất nước. Hình thành từ thực tiễn cách mạng, soi sáng bởi tư tưởng Hồ Chí Minh và không ngừng được bổ sung, hoàn thiện qua từng thời kỳ, mạch nguồn tư tưởng ấy tiếp tục được kế thừa, phát huy, hướng tới mục tiêu đưa các giá trị văn hóa thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Tiếp nối mạch nguồn tư tưởng, văn hóa và truyền thống quý báu của dân tộc trong giai đoạn mới

Từ Đề cương về văn hóa Việt Nam năm 1943 - Cương lĩnh đầu tiên của Đảng về văn hóa, đến Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất năm 1946 và những chủ trương, quyết sách về phát triển văn hóa trong thời kỳ đổi mới, Đảng ta luôn kiên định quan điểm xây dựng, phát triển văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu và động lực phát triển đất nước. Hình thành từ thực tiễn cách mạng, soi sáng bởi tư tưởng Hồ Chí Minh và không ngừng được bổ sung, hoàn thiện qua từng thời kỳ, mạch nguồn tư tưởng ấy tiếp tục được kế thừa, phát huy, hướng tới mục tiêu đưa các giá trị văn hóa thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Tiếp nối mạch nguồn tư tưởng, văn hóa và truyền thống quý báu của dân tộc trong giai đoạn mới

Khu Du lịch sinh thái cộng đồng Pù Luông - điểm hẹn văn hóa, du lịch hấp dẫn của xứ Thanh. Ảnh: Hoài Anh

Từ "nền móng" xây dựng nền văn hóa mới

Tháng 2/1943, giữa lúc cách mạng Việt Nam đứng trước những yêu cầu cấp bách về tư tưởng và tổ chức lực lượng, Đảng ta ban hành Đề cương về văn hóa Việt Nam do đồng chí Tổng Bí thư Trường Chinh soạn thảo. Đây là văn kiện có ý nghĩa lịch sử đặc biệt quan trọng, đặt nền móng cho đường lối xây dựng nền văn hóa mới của Việt Nam.

Đề cương xác định, cùng với chính trị, kinh tế, văn hóa là một mặt trận, với ba nguyên tắc vận động: Dân tộc hóa, đại chúng hóa, khoa học hóa. Những định hướng này không chỉ xác lập phương hướng xây dựng nền văn hóa mới mà còn góp phần tập hợp, cổ vũ đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ và những người hoạt động văn hóa yêu nước tham gia sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo.

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đất nước bước vào giai đoạn lịch sử mới với muôn vàn khó khăn, thách thức. Trong bối cảnh ấy, xây dựng nền văn hóa mới, nâng cao dân trí, củng cố tinh thần đoàn kết trở thành những yêu cầu cấp thiết.

Ngày 24/11/1946, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức tại Nhà hát Lớn Hà Nội, với sự tham dự của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đại diện Chính phủ, Quốc hội cùng hơn 200 đại biểu hoạt động trên lĩnh vực văn hóa ở cả ba miền Bắc, Trung, Nam. Đây là sự kiện đánh dấu bước phát triển quan trọng trong quá trình triển khai đường lối văn hóa của Đảng vào thực tiễn xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng.

Tại Hội nghị, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”. Tư tưởng ấy khẳng định vai trò định hướng, dẫn dắt của văn hóa đối với đời sống xã hội. Đồng thời đặt ra yêu cầu văn hóa phải gắn bó với Nhân dân, phục vụ Nhân dân, góp phần bồi dưỡng con người và kiến thiết đất nước.

Nhất quán, đổi mới đường lối phát triển văn hóa

Trong thời kỳ đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc đã tạo bước chuyển quan trọng trong nhận thức và hành động. Tiếp đó, Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 9/6/2014 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI nhấn mạnh yêu cầu xây dựng văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng tới chân - thiện - mỹ, coi văn hóa là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh cho phát triển bền vững. Tinh thần này tiếp tục được khẳng định tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc ngày 24/11/2021.

Kế thừa và phát triển quan điểm đó, ngày 7/1/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Nghị quyết tiếp tục khẳng định vai trò của văn hóa, con người, đồng thời nâng tầm vị trí của văn hóa trong chiến lược phát triển đất nước: “Phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước”.

Video: Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Sơn, Hội Nghiên cứu Khoa học Đông Nam Á - Việt Nam.

Đánh giá cao ý nghĩa của Nghị quyết số 80, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Sơn, Hội Nghiên cứu Khoa học Đông Nam Á - Việt Nam cho rằng, điểm mới nổi bật là văn hóa không chỉ được coi trọng mà còn được đặt ngang tầm với các lĩnh vực khác, xác định rõ là nguồn lực nội sinh cho phát triển. Đây là cơ sở quan trọng để các cấp, ngành xây dựng chính sách và bố trí nguồn lực đầu tư cho văn hóa, giáo dục tương xứng với vai trò của lĩnh vực này.

Không chỉ dừng lại ở bảo tồn, giữ gìn bản sắc văn hoá, Nghị quyết số 80 đặt ra yêu cầu cao hơn: phải quan tâm phát huy giá trị văn hóa gắn với phát triển kinh tế, đặc biệt là thúc đẩy công nghiệp văn hóa và các ngành sáng tạo; phải bảo đảm đầy đủ quyền tiếp cận, quyền thụ hưởng và quyền sáng tạo văn hóa của Nhân dân, hướng tới thu hẹp khoảng cách thụ hưởng văn hóa giữa các vùng, miền, nhóm xã hội, đặc biệt quan tâm đến các nhóm yếu thế. Cách tiếp cận này thể hiện rõ tư duy phát triển lấy con người làm trung tâm, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển.

Cũng trong năm 2026, ngày 24/4/2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam, quy định ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam; tạo điều kiện để người dân tiếp cận và thụ hưởng những giá trị văn hóa, đồng thời nâng cao trách nhiệm của toàn xã hội trong xây dựng, phát triển văn hóa và con người Việt Nam.

Gắn kết văn hóa với đại đoàn kết - bồi đắp sức mạnh từ mỗi cộng đồng

Văn hóa và đại đoàn kết toàn dân tộc có mối quan hệ gắn bó mật thiết. Những giá trị được lưu truyền qua nhiều thế hệ, từ phong tục, tập quán, tiếng nói, chữ viết đến các hình thức sinh hoạt cộng đồng, không chỉ làm nên bản sắc của mỗi vùng miền, mà còn tạo nên sự gắn kết, đồng thuận trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Trong lịch sử dựng nước và giữ nước, tinh thần đoàn kết luôn là nguồn sức mạnh quan trọng làm nên những thắng lợi của dân tộc. Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết - Thành công, thành công, đại thành công” đã trở thành phương châm hành động, là “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt trong sự nghiệp cách mạng.

Năm 2026, việc tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc 18/11 gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 tạo thành chuỗi hoạt động Tuần văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc mang ý nghĩa thiết thực. Đây không chỉ là sự kết nối về thời gian, không gian tổ chức mà còn thể hiện sự thống nhất giữa mục tiêu phát triển văn hóa và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Cũng như nhiều khu dân cư khác, ở thôn Lĩnh Độ xã Đông Thành, Ngày hội Đại đoàn kết năm nay mang một ý nghĩa đặc biệt. Sau khi sáp nhập từ hai thôn Phượng Lĩnh và Phương Độ, những người dân vốn sinh hoạt ở hai cộng đồng khác nhau nay cùng chung một mái nhà. Ngày hội trở thành dịp để mọi người gặp gỡ, giao lưu, hiểu nhau hơn, cùng vun đắp tình làng nghĩa xóm, tạo sự đồng thuận trong xây dựng khu dân cư ngày càng ấm no, hạnh phúc.

Tiếp nối mạch nguồn tư tưởng, văn hóa và truyền thống quý báu của dân tộc trong giai đoạn mới

Tiết mục văn nghệ tại Ngày hội Đại đoàn kết thôn Lĩnh Độ, xã Đông Thành.

Bà Phạm Thị Tuyết, Bí thư Chi bộ thôn Lĩnh Độ chia sẻ: “Cán bộ, Nhân dân trong thôn rất phấn khởi, hào hứng tham gia Ngày hội đoàn kết năm nay. Sau khi sáp nhập, điều cán bộ, Nhân dân mong muốn là xây dựng được một cộng đồng đoàn kết, góp sức xây dựng thôn ngày càng phát triển".

Ở phố Vạn Xuân, phường Đông Sơn, tinh thần đoàn kết cũng đã và đang được thể hiện bằng những việc làm cụ thể. Cán bộ và Nhân dân tích cực góp công, góp của, hiến đất mở rộng đường giao thông, đóng góp hàng trăm triệu đồng tu bổ giếng làng, đình làng. Từ sự chung sức của cộng đồng, những di sản văn hóa được khôi phục, gìn giữ và tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay. Không chỉ lưu giữ ký ức, dấu ấn lịch sử của quê hương, đó còn là những không gian kết nối các thế hệ, gắn kết tình làng nghĩa xóm.

Tiếp nối mạch nguồn tư tưởng, văn hóa và truyền thống quý báu của dân tộc trong giai đoạn mới

Nhân dân Tổ dân phố Vạn Xuân, phường Đông Xuân đồng thuận hiến đất mở rộng đường.

Với bề dày lịch sử và truyền thống cách mạng, Thanh Hóa là vùng đất hội tụ, giao thoa của nhiều lớp trầm tích văn hóa. Từ Thành Nhà Hồ, Khu Di tích lịch sử Lam Kinh, đền Bà Triệu đến những làn điệu hò sông Mã, dân ca Đông Anh, trò diễn Xuân Phả, Pồn Pông, lễ hội Chá Mùn..., mỗi di sản đều mang trong mình câu chuyện về lịch sử, phong tục, tập quán và bản sắc của các cộng đồng cư dân.

Hiện nay, toàn tỉnh có trên 800 di tích được xếp hạng các cấp (trong đó có 1 di sản văn hóa thế giới, 5 di tích quốc gia đặc biệt) và gần 30 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đó là tài sản quý báu, góp phần bồi đắp niềm tự hào, gìn giữ bản sắc văn hóa; đồng thời tạo nền tảng để các ngành, địa phương phát huy giá trị di sản, gắn bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế, du lịch.

Tiếp nối mạch nguồn tư tưởng, văn hóa và truyền thống quý báu của dân tộc trong giai đoạn mới

Di tích quốc gia đặc biệt Khu Di tích lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật Lam Kinh. Ảnh: Hoàng Đông

80 năm đã trôi qua kể từ Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, tư tưởng “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi” vẫn vẹn nguyên giá trị thời sự. Từ những định hướng đặt nền móng đến các chủ trương, quyết sách mới của Đảng hôm nay, tất cả đều hướng tới một mục tiêu nhất quán: Xây dựng và phát triển văn hóa phải thực sự trở thành nền tảng vững chắc, sức mạnh nội sinh của dân tộc và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước; khẳng định vị thế, tầm vóc nền văn hóa Việt Nam xứng tầm một quốc gia phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa, có truyền thống văn hóa, văn hiến lâu đời, đóng góp xứng đáng vào dòng chảy văn minh nhân loại.

Cẩm Tú

Bình luận

Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Tin cùng chuyên mục

Thanh Hóa tăng cường liên kết, khai thác tiềm năng du lịch

Thanh Hóa tăng cường liên kết, khai thác tiềm năng du lịch

Du lịch
(Baothanhhoa.vn) - Trong khuôn khổ Chương trình Famtrip đón đoàn các tỉnh, thành phố đồng bằng sông Hồng mở rộng, chiều 17/11, tại Khu du lịch biển Hải Tiến, Hiệp hội Du lịch Thanh Hóa tổ chức Tọa đàm đánh giá tiềm năng du lịch Thanh Hóa với sự tham gia của đại diện...
Chứng nhận tín nhiệm mạng
Việt Long Phần mềm tòa soạn
hội tụ thông minh