Thương mại điện tử - cơ hội và thách thức với các hộ kinh doanh vừa và nhỏ

Trong dòng chảy của nền kinh tế số, thương mại điện tử (TMĐT) đã mở ra nhiều cơ hội cho các đơn vị sản xuất, kinh doanh trong việc tiếp cận thị trường, gia tăng doanh số bán hàng. Tuy nhiên, đi kèm với cơ hội là những thách thức về vốn, công nghệ và sức cạnh tranh, nhất là đối với các hộ kinh doanh vừa và nhỏ.

Chị Nguyễn Thúy (bên trái ảnh) - chủ shop Bé Tuệ (phường Hạc Thành) cùng nhân viên trực kênh bán hàng online trên sàn TMĐT.

Xu hướng mua sắm trực tuyến đã lan rộng ra nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Nắm bắt xu hướng này, các hộ kinh doanh trong tỉnh cũng đã học hỏi, đăng ký đưa hàng hóa của mình lên bán trên các sàn TMĐT.

Shopee là một trong những sàn TMĐT đã giúp cửa hàng kinh doanh quần áo của chị Nguyễn Thị Ngân (xã Yên Định) duy trì hoạt động kinh doanh trong những năm vừa qua. Trước đây, cửa hàng chỉ bán tại chỗ; nhưng từ năm 2000, khi “làn sóng” mua sắm online bùng nổ, chị Ngân đã nhanh chóng thích ứng, làm quen dần và chuyển sang kinh doanh trên các sàn TMĐT. Chị Ngân cho biết: “Nhờ linh hoạt chuyển sang hình thức kinh doanh số này mà cửa hàng kinh doanh chúng tôi mới “trụ” được đến ngày hôm nay. Hơn thế nữa, mở rộng được đối tượng khách hàng khắp cả nước, số lượng bán ra tăng gấp đôi trước đây”.

Toàn tỉnh hiện có khoảng hơn 600 doanh nghiệp, cửa hàng, HTX, cơ sở sản xuất đã đưa hàng hóa kinh doanh trên các nền tảng TMĐT. Qua rà soát, hiện nay lượng hàng hóa tiêu thụ trên các sàn giao dịch điện tử chiếm từ 20 - 30% doanh số bán hàng của các đơn vị. Qua đây, đã làm thay đổi nhận thức của các đơn vị về phương thức kinh doanh, mở rộng thị trường tiêu thụ gắn với phát triển công nghệ số.

TMĐT đã giúp các hộ kinh doanh giảm chi phí thuê mặt bằng, nhân sự bán hàng trực tiếp và chi phí quảng cáo truyền thông... nâng cao hiệu quả kinh doanh; tuy nhiên, các hộ kinh doanh vừa và nhỏ hiện cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn.

Shop Bé Tuệ (phường Hạc Thành) đã gắn bó với các sàn TMĐT gần 10 năm nay, “phủ sóng” trên các nền tảng lớn như: Shopee, TikTok, Lazada... Nhờ đầu tư bài bản, những năm trước đây, sàn TMĐT đã trở thành kênh bán hàng chính của cửa hàng khi doanh thu chiếm trên 60%. Tuy nhiên, 2 năm nay, lợi nhuận trên sàn TMĐT đã giảm mạnh, chị Nguyễn Thúy, chủ shop Bé Tuệ chia sẻ: “Hiện nay, phí trên các sàn TMĐT rất cao, hàng hóa trên sàn đa dạng, nhiều shop đăng bán 1 mặt hàng nên càng khó khăn. Chi phí vận hành tại shop để lên được sàn cũng khá lớn từ thuê nhân công livetreams đến đóng gói, phí gửi hàng. Thêm vào đó là các rủi ro phát sinh trong quá trình vận chuyển, khách hoàn hàng, thất thoát hàng hóa".

Giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh mới chỉ có 35% doanh nghiệp, hộ kinh doanh vừa và nhỏ tiến hành hoạt động kinh doanh trên sàn TMĐT, trong khi mục tiêu đặt ra là 50%. Nhiều hộ cũng đã rời khỏi sàn sau một thời gian kinh doanh.

Thực tế cho thấy, các hộ kinh doanh vừa và nhỏ đang phải cạnh tranh với hàng nghìn đối thủ khác trên cùng một nền tảng số, bao gồm cả các thương hiệu lớn. Nhiều hộ kinh doanh cũng đang gặp khó khăn khi vay vốn để đầu tư phần mềm quản lý, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và bảo mật dữ liệu. Trong khi đó, hạ tầng logistics trong tỉnh còn chưa đồng bộ; chi phí giao hàng chặng cuối còn cao (ước khoảng 15 - 20% giá trị đơn hàng đối với khu vực nông thôn) dẫn tới giảm sức cạnh tranh; hạ tầng kho bãi, điểm trung chuyển còn manh mún... Mặt khác, khách hàng ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và các tiêu chuẩn sản xuất xanh. Vì thế, nhiều sản phẩm của các hộ kinh doanh vừa và nhỏ lại càng khó để cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn.

Mặc dù còn nhiều khó khăn, thách thức nhưng TMĐT vẫn là xu hướng phát triển bền vững trong tương lai, do vậy, các đơn vị kinh doanh đang nỗ lực thay đổi chiến lược, thích ứng với thị trường. Thanh Hóa phấn đấu giai đoạn 2026-2030, sẽ có từ 60% doanh nghiệp, hộ kinh doanh vừa và nhỏ tham gia sàn TMĐT; doanh số bán lẻ thương mại điện tử tăng từ 20 - 30%/năm, chiếm từ 10% - 20% so với tổng mức bán lẻ hàng hóa cả tỉnh.

Bài và ảnh: Hương Hạnh