Thúc đẩy cơ giới hóa, nâng cao hiệu quả sản xuất

Hiện nay, cùng với việc đầu tư trang thiết bị, các địa phương, HTX dịch vụ nông nghiệp và người dân trong tỉnh đã chủ động đưa cơ giới hóa vào đồng ruộng, từng bước thay đổi phương thức canh tác, giảm chi phí, rút ngắn thời gian sản xuất.

Ứng dụng cơ giới trong thu hoạch lúa đạt tỷ lệ hơn 90% ở xã Hoằng Lộc.

Vào mùa thu hoạch lúa, hình ảnh những chiếc máy gặt đập liên hợp nối nhau xuống đồng đã trở nên quen thuộc ở nhiều vùng quê trong tỉnh. Thay vì phải huy động đông người ra đồng, gặt từng thửa ruộng bằng liềm rồi vận chuyển lúa về nhà, người dân có thể thu hoạch nhanh gọn hơn nhờ máy móc. Với những hộ có diện tích canh tác lớn hoặc thiếu lao động trong gia đình, sự thay đổi này càng có ý nghĩa thiết thực.

Ngay trong sản xuất vụ đông, trên các cánh đồng, tiếng máy làm đất, máy bơm nước hòa cùng nhịp lao động khẩn trương của bà con nông dân. Trên thửa ruộng vừa thu hoạch lúa mùa, máy kéo nhanh chóng làm tơi đất, tạo luống để gieo trồng ngô, khoai lang, rau màu. Ở những vùng trồng rau tập trung, hệ thống tưới phun, tưới nhỏ giọt được đưa vào sử dụng, giúp người dân chủ động nguồn nước, tiết kiệm công chăm sóc. Thay vì gánh nước, kéo vòi tưới thủ công hay dùng sức người vun từng luống rau, nhiều công đoạn nay đã có máy móc hỗ trợ, giúp rút ngắn thời gian sản xuất, giảm bớt sự vất vả cho người nông dân.

Ông Lương Quốc Đạt, Chủ tịch HĐQT HTX dịch vụ nông nghiệp Hoằng Thành, xã Hoằng Lộc, cho biết: “Trước đây, vào thời điểm sản xuất vụ đông đại trà, HTX và người dân phải lo huy động nhân lực, nhiều khi thiếu người nên tiến độ bị chậm. Khi đưa máy móc vào sản xuất, thời gian làm đất, thu hoạch được rút ngắn, giảm công lao động và giúp bà con chủ động hơn trong bố trí thời vụ”.

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 119.812 máy phục vụ sản xuất nông nghiệp các loại. Trong lĩnh vực trồng trọt, hệ thống máy móc khá đa dạng, từ máy kéo các cỡ, máy bơm nước, máy gieo cấy, máy xới, máy phun thuốc bảo vệ thực vật đến máy thu hoạch, đập tách hạt, xay xát, sấy và vận chuyển nông sản. Trong đó, có 1.522 máy kéo cỡ lớn, 8.557 máy kéo cỡ trung, 14.675 máy kéo cỡ nhỏ và 1.901 máy thu hoạch lúa, ngô. Toàn tỉnh còn có 1.198 máy sấy nông sản, 1.566 máy sơ chế, bảo quản nông sản cùng nhiều loại thiết bị phục vụ các công đoạn khác.

Máy móc không chỉ hiện diện ở khâu làm đất, thu hoạch mà từng bước tham gia vào quá trình sơ chế, bảo quản, góp phần nâng cao chất lượng nông sản và giảm tổn thất sau thu hoạch. Đây là tiền đề quan trọng để hình thành các vùng sản xuất hàng hóa, nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Bên cạnh đó, tỷ lệ cơ giới hóa ở một số khâu sản xuất chủ yếu đã đạt mức cao. Đối với cây lúa, cơ giới hóa khâu làm đất đạt 99%, thu hoạch đạt 86% và vận chuyển đạt 88%. Ở cây ngô, tỷ lệ cơ giới hóa khâu làm đất đạt 90%, vận chuyển đạt 83%. Đối với cây mía, các tỷ lệ tương ứng ở khâu làm đất và vận chuyển đạt 99% và 91%; cây lạc đạt 95% ở khâu làm đất và 93% ở khâu vận chuyển. Qua đó cho thấy máy móc đã trở thành một bộ phận quan trọng trong quy trình sản xuất của nhiều loại cây trồng.

Tuy nhiên, tỷ lệ cơ giới hóa chưa đồng đều giữa các công đoạn, trong khi một số khâu vẫn phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công. Với cây lúa, tỷ lệ cơ giới hóa khâu gieo trồng mới đạt 28%, chăm sóc đạt 15%. Ở cây ngô, các khâu gieo trồng, chăm sóc và thu hoạch lần lượt đạt 9%, 6% và 11%. Đối với cây lạc, cơ giới hóa thu hoạch mới đạt 2%. Nguyên nhân có thể thấy từ chính đặc điểm sản xuất ở các địa phương, như: diện tích đất canh tác của từng hộ còn nhỏ lẻ, ruộng đất phân tán, bờ vùng, bờ thửa chưa thuận lợi cho máy móc hoạt động... Một số loại máy phù hợp với quy mô sản xuất lớn nhưng khó phát huy hiệu quả trên những thửa ruộng nhỏ hoặc địa hình phức tạp. Chi phí đầu tư thiết bị chuyên dụng cũng là trở ngại đối với nông dân, nhất là khi máy chỉ được sử dụng trong một khoảng thời gian ngắn của mùa vụ.

Để cơ giới hóa thực sự trở thành động lực nâng cao hiệu quả sản xuất, ngành nông nghiệp cần tiếp tục rà soát nhu cầu máy móc theo từng vùng, từng loại cây trồng; ưu tiên các khâu còn phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công và những thiết bị phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế. Cùng với đó là khuyến khích HTX, tổ hợp tác phát triển dịch vụ cơ giới hóa; tăng cường chuyển giao tiến bộ khoa học - kỹ thuật, hướng dẫn vận hành, bảo dưỡng máy móc và hỗ trợ người dân tiếp cận các nguồn lực đầu tư phù hợp từng bước chuyển từ phương thức sản xuất dựa nhiều vào sức người sang nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Bài và ảnh: Hải Đăng