Quý Lộc bảo tồn, phát huy các giá trị di tích

Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn xã Quý Lộc được triển khai theo hướng kết hợp giữa bảo vệ, tu bổ, tôn tạo cơ sở vật chất, chỉnh trang cảnh quan với khai thác giá trị của di tích. Qua đó, từng bước tạo chuyển biến về ý thức, trách nhiệm của mỗi cán bộ, người dân trong việc gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương.

Đền thờ Bà chúa Đồn Trang được tôn tạo và tu bổ đáp ứng nhu cầu văn hóa, tâm linh của cộng đồng.

Một trong những kết quả nổi bật là việc huy động các nguồn lực để tu bổ, phục dựng di tích đền thờ Bà chúa Đồn Trang. Sau khi ngôi đền cũ bị cháy trong những năm 1965-1967, chính quyền địa phương đã đề nghị cấp đất để xây dựng lại. Năm 2006, đền được phục dựng từ nguồn ngân sách địa phương và đóng góp của con em quê hương trên mọi miền đất nước cùng các tổ chức, cá nhân. Công trình được xây dựng trên diện tích khoảng 1.000m2, gồm nhà thờ chính, tháp bút, cổng, tường hoa, bia đá và các công trình phụ trợ, với tổng kinh phí gần 800 triệu đồng. Đến năm 2013, đền thờ Bà chúa Đồn Trang được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.

Đền được phục dựng theo phương thức huy động nguồn kinh phí đến đâu thì triển khai xây dựng đến đó. Do nguồn lực đầu tư còn hạn chế và việc xây dựng được thực hiện qua nhiều giai đoạn nên một số hạng mục chưa được đầu tư đồng bộ, chất lượng công trình chưa thật sự ổn định. Qua thời gian sử dụng, dưới tác động của thời tiết, một số bộ phận của công trình đã xuất hiện tình trạng xuống cấp, hư hỏng, ảnh hưởng đến cảnh quan và việc phát huy giá trị của di tích. Vì thế, năm 2026, cùng với sự đóng góp của Nhân dân, xã Quý Lộc đã đầu tư hơn 60 triệu đồng sửa chữa, thay thế hệ thống cửa và các công trình phụ trợ.

Ông Lê Văn Thống, người trông coi đền thờ, cho biết: “Ngôi đền là nơi người dân tưởng nhớ, tri ân tiền nhân được thờ phụng, đồng thời là không gian sinh hoạt văn hóa, tâm linh của cộng đồng. Việc tôn tạo di tích giúp thế hệ trẻ có điều kiện tìm hiểu về lịch sử, truyền thống và những giá trị văn hóa được hình thành, lưu truyền qua nhiều thế hệ, các hoạt động lễ hội, sinh hoạt tín ngưỡng và giáo dục truyền thống có điều kiện được duy trì phù hợp, góp phần tăng cường sự gắn kết cộng đồng”.

Cùng với đền thờ Bà chúa Đồn Trang, năm 2026, núi và đền Đồng Cổ cũng được xã Quý Lộc đưa vào danh mục di tích làm cơ sở phân bổ nguồn lực thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2030. Đồng thời đưa các khu vực di tích vào quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch không gian phát triển.

Ông Lê Phi Cường, Phó trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Quý Lộc, cho biết: “Qua thời gian, một số cấu kiện, hạng mục của di tích đền Đồng Cổ đã xuống cấp như: mái nhà bị dột, các kết cấu gỗ bị mối, mọt xâm hại... ảnh hưởng đến cảnh quan, kiến trúc và việc tổ chức các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng. Vì vậy, phòng đã tham mưu UBND xã lập hồ sơ, báo cáo thực trạng và đề nghị ngành chức năng tỉnh quan tâm đầu tư tu bổ, tôn tạo”.

Hiện nay, trên địa bàn xã Quý Lộc đang tồn tại một số nghè, phủ, chùa, các công trình kiến trúc mang đậm dấu ấn văn hóa của người dân địa phương và 3 di tích lịch sử được xếp hạng. Công tác bảo tồn các di tích ngày càng được chính quyền địa phương và cộng đồng quan tâm thông qua việc kết hợp giữa nguồn lực Nhà nước và đóng góp của cộng đồng vào việc tôn tạo di tích, chăm sóc cảnh quan và duy trì các hoạt động tín ngưỡng, lễ hội truyền thống. Qua đó, trách nhiệm của cộng đồng đối với việc gìn giữ di sản văn hóa từng bước được nâng lên.

Ông Lê Thọ Chân, Phó Chủ tịch UBND xã Quý Lộc, cho biết: “Để công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, lịch sử đi vào chiều sâu, xã Quý Lộc đã chỉ đạo, quán triệt đội ngũ lãnh đạo từ xã đến các thôn phải quan tâm sâu sát, xem đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng, đồng thời, thường xuyên rà soát, thống kê lập danh sách những hạng mục xuống cấp đề nghị tôn tạo, tu bổ. Xã cũng đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân trong việc gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa và xây dựng địa phương văn minh, hiện đại, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, đảm bảo an ninh trật tự”.

Bài và ảnh: Minh Khanh