Quản lý hành nghề y, dược tư nhân: Không chỉ kiểm tra khi có vi phạm

Qua công tác kiểm tra của các ngành chức năng cho thấy nguy cơ mất an toàn trong hoạt động y, dược tư nhân vẫn hiện hữu. Trong bối cảnh hệ thống y tế tư nhân ngày càng phát triển, nhiều địa phương đang chuyển từ cách làm phát hiện vi phạm để xử lý sang chủ động rà soát, phòng ngừa từ sớm nhằm bảo vệ quyền lợi và sức khỏe người dân.

Kiểm tra việc bảo quản thuốc, nguồn gốc sản phẩm và điều kiện kinh doanh tại một cơ sở dược tư nhân ở xã Sơn Điện.

Cuối tháng 5/2026, UBND xã Sơn Điện triển khai kiểm tra hoạt động hành nghề y, dược tư nhân trên địa bàn theo kế hoạch năm. Đoàn kiểm tra liên ngành của xã đến từng cơ sở để rà soát hồ sơ pháp lý, điều kiện hành nghề, phạm vi hoạt động chuyên môn và việc chấp hành các quy định của pháp luật. Tại một cơ sở răng hàm mặt ở bản Na Nghịu, đoàn kiểm tra yêu cầu chủ cơ sở xuất trình các giấy tờ liên quan đến hoạt động hành nghề. Qua kiểm tra, cơ sở chưa cung cấp đầy đủ hồ sơ pháp lý theo quy định. Đoàn đã lập biên bản, yêu cầu tạm dừng hoạt động và hoàn thiện các thủ tục cần thiết trước khi tiếp tục hành nghề.

Đợt kiểm tra cũng ghi nhận trường hợp tại bản Bun có dấu hiệu tự thực hiện tiêm, truyền tại nhà cho người dân khi chưa đủ điều kiện hành nghề. Chính quyền địa phương đã tuyên truyền, nhắc nhở và yêu cầu dừng hoạt động cho đến khi bảo đảm các điều kiện theo quy định của pháp luật. Đây là hai trong số những nội dung được phát hiện trong đợt kiểm tra năm nay tại Sơn Điện. Những vụ việc không lớn nhưng cho thấy nguy cơ mất an toàn vẫn có thể phát sinh nếu hoạt động hành nghề y, dược tư nhân thiếu sự giám sát thường xuyên từ cơ sở.

Ông Đỗ Xuân Ngọc, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội, trưởng đoàn kiểm tra cho biết: “Trên địa bàn xã có 7 cơ sở hành nghề y, dược tư nhân. Qua kiểm tra cho thấy đa số các cơ sở đã chấp hành tương đối tốt các quy định của pháp luật. Tuy nhiên vẫn còn một số trường hợp chưa hoàn thiện hồ sơ hoặc chưa nắm đầy đủ các quy định chuyên ngành. Địa phương xác định việc kiểm tra không chỉ để phát hiện vi phạm, mà còn nhằm hướng dẫn, nhắc nhở, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, bảo đảm an toàn cho người dân khi sử dụng các dịch vụ y tế. Với địa bàn miền núi, nhiều bản nằm xa trung tâm, việc nắm tình hình từ cơ sở có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nếu phát hiện sớm những trường hợp có dấu hiệu vi phạm, chính quyền có thể kịp thời tuyên truyền, chấn chỉnh trước khi xảy ra hậu quả”.

Những gì diễn ra ở xã Sơn Điện phản ánh áp lực quản lý đang hiện hữu tại nhiều địa phương trong tỉnh khi hệ thống y tế tư nhân ngày càng phát triển. Theo Sở Y tế, toàn tỉnh hiện có 1.826 cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tư nhân, gồm 20 bệnh viện, 64 phòng khám đa khoa và 1.742 phòng khám chuyên khoa, cơ sở dịch vụ y tế. Bên cạnh đó còn có 4.424 cơ sở kinh doanh dược tư nhân, gồm 106 công ty bán buôn, 950 nhà thuốc và 3.368 quầy thuốc. Sự phát triển của hệ thống y tế tư nhân giúp người dân có thêm lựa chọn trong chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, số lượng cơ sở lớn, phân bố rộng cũng đặt ra áp lực không nhỏ cho công tác quản lý. Trong 5 tháng đầu năm 2026, ngành y tế đã tổ chức 7 cuộc kiểm tra trong lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh và dược; xử phạt 21 cơ sở vi phạm với tổng số tiền hơn 424 triệu đồng. Một số trường hợp bị tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động hoặc giấy phép hành nghề có thời hạn.

Khó khăn hiện nay không chỉ nằm ở số lượng cơ sở lớn, mà còn ở sự xuất hiện ngày càng nhiều hoạt động quảng cáo khám, chữa bệnh, bán thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe trên mạng xã hội, nền tảng thương mại điện tử. Việc xác định chủ thể vi phạm, thu thập chứng cứ và xử lý trong nhiều trường hợp không đơn giản. Nhiều hành vi vi phạm còn liên quan đồng thời đến các lĩnh vực y tế, quảng cáo, thương mại điện tử và an ninh mạng, đòi hỏi sự phối hợp giữa ngành y tế, công an, quản lý thị trường và chính quyền địa phương.

Trước thực tế đó, Sở Y tế đã tăng cường phối hợp với Công an tỉnh và chính quyền địa phương trong trao đổi thông tin, kiểm tra, xác minh và xử lý các vụ việc có dấu hiệu vi phạm. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành Chỉ thị số 09/CT-UBND về tăng cường quản lý hoạt động hành nghề y, dược tư nhân trên địa bàn tỉnh. Sở Y tế và Công an tỉnh ký quy chế phối hợp trong công tác bảo đảm an ninh trật tự và lĩnh vực y tế. Bên cạnh hoạt động thanh tra, kiểm tra, ngành y tế đang tiếp tục công khai thông tin giấy phép hoạt động, danh sách người hành nghề và phạm vi chuyên môn được cấp phép; tăng cường tiếp nhận phản ánh của người dân; phối hợp với các địa phương kiểm tra, xử lý các trường hợp vi phạm. Cùng với đó, đẩy mạnh tuyên truyền, giúp người dân nhận diện các hình thức quảng cáo khám, chữa bệnh, thuốc và sản phẩm chăm sóc sức khỏe sai quy định trên môi trường mạng.

Sự phát triển của hệ thống y tế tư nhân là nhu cầu tất yếu. Để bảo đảm quyền lợi người bệnh và xây dựng môi trường hành nghề lành mạnh, công tác quản lý không thể chỉ dừng ở những đợt kiểm tra khi có vi phạm. Việc rà soát thường xuyên, phát hiện sớm từ cơ sở, cùng với sự phối hợp giữa ngành y tế, chính quyền địa phương và sự giám sát của người dân sẽ góp phần hạn chế các vi phạm, nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe trên địa bàn tỉnh.

Bài và ảnh: Tăng Thúy