PCI tăng 9 bậc-bước ngoặt từ cải cách chiều sâu

Năm 2024, Thanh Hóa ghi nhận bước nhảy ấn tượng trên bảng xếp hạng Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) tăng 9 bậc so với năm 2023, vươn lên xếp thứ 21/63 tỉnh, thành. Thành quả này phản ánh nỗ lực đồng bộ trong cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, khơi thông “điểm nghẽn” hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ doanh nghiệp (DN). Song, điều quan trọng hơn cả, liệu đây là bước tăng nhất thời, hay là triển vọng bền vững?

Thi công xây dựng Dự án số 1 - Tổ hợp hóa chất Đức Giang Nghi Sơn.

Từ khẩu hiệu đến hành động

Có thể nói, “chìa khóa” lớn nhất cho sự “thăng hạng” này nằm ở sự quyết liệt trong chỉ đạo, điều hành của chính quyền tỉnh Thanh Hóa, được triển khai từ cấp tỉnh đến các sở, ngành và địa phương. UBND tỉnh không chỉ ban hành các kế hoạch hành động cải thiện PCI, mà còn gắn chỉ số này với trách nhiệm người đứng đầu, đưa vào đánh giá thi đua cuối năm.

Ông Đỗ Đình Hiệu, Giám đốc VCCI Thanh Hóa - Ninh Bình nhận định: “Để có Chỉ số PCI tăng trong hai năm liên tiếp không thể chỉ là do cộng, trừ điểm số, mà là do môi trường đầu tư thực sự có cải thiện rõ rệt. DN đã cảm nhận được điều đó và phản hồi tích cực”.

Theo ông Hiệu, PCI là cuộc khảo sát lớn với tiếng nói khách quan, trung lập của cộng đồng DN. Những chuyển biến trong chỉ đạo, điều hành, sự công tâm, minh bạch trong xử lý thủ tục hành chính đã và đang được DN cảm nhận rõ nét. Bên cạnh đó, tác động lan tỏa của Chỉ số DDCI- một “phiên bản địa phương” của PCI - cũng đóng vai trò quan trọng, bởi DN đang cảm nhận được sự công bằng, khách quan và cầu thị trong xử lý của các sở, ngành, địa phương.

Từ năm 2022, Thanh Hóa triển khai DDCI ở cả cấp huyện và cấp sở, ngành, cho phép đo lường chất lượng điều hành ở cấp cơ sở. Chính nhờ việc DN được “chấm điểm chính quyền” hàng năm, nhiều sở, ngành và địa phương đã chuyển từ thế bị động sang chủ động, cải tiến quy trình thủ tục hành chính, cắt giảm phiền hà và tăng cường tương tác trực tiếp với DN. Hai năm đầu triển khai DDCI, tác động chưa thực sự rõ ràng. Nhưng đến các năm 2023-2024, DN đã bắt đầu “ngấm” và cảm nhận, đánh giá rằng, Thanh Hóa đang hướng tới môi trường đầu tư ngày càng công bằng, minh bạch và cầu thị. Tâm lý ấy tác động trực tiếp đến kết quả khảo sát PCI, vốn là điều tra xã hội học, dựa trên cảm nhận thực tiễn.

Phân tích bảng thành phần PCI 2024 cho thấy, 6/9 chỉ số thành phần ghi nhận có số điểm tăng, trong đó nhiều chỉ số trọng yếu đã tăng mạnh mẽ như: Cạnh tranh bình đẳng (+1,42 điểm): Phản ánh môi trường kinh doanh công bằng hơn, ít sự ưu ái cho DN “sân sau”. Đào tạo lao động (+1,29 điểm): Thể hiện nỗ lực gắn kết giữa cơ sở giáo dục nghề và nhu cầu thực tế của DN. Tính minh bạch (+0,87 điểm): Cho thấy thông tin quy hoạch, thủ tục pháp lý, hỗ trợ đầu tư được công khai, dễ tiếp cận hơn.

Tuy nhiên, một số chỉ số vẫn bị giảm điểm, như chi phí thời gian (-1,03 điểm) hay tính năng động của chính quyền (-0,42 điểm). Đây là lời cảnh báo về những lĩnh vực cần tiếp tục cải thiện để tránh làm chậm đà tăng PCI.

Thách thức còn lớn, nhưng đường đi đã rõ

PCI Thanh Hóa từng có năm vươn lên vị trí thứ 8. Việc tăng 9 bậc trong năm 2024, lên vị trí thứ 21 toàn quốc, tuy chưa đạt đến kỳ vọng, nhưng là một bước tiến đáng ghi nhận, phản ánh nỗ lực cải cách đang dần phát huy hiệu quả. Đáng chú ý, đây là năm thứ hai liên tiếp Thanh Hóa cải thiện điểm số và thứ hạng PCI, cho thấy chuỗi cải cách không còn là phản ứng tình thế, mà đang dần hình thành nền tảng cải cách ổn định và dài hạn.

Sản xuất hàng xuất khẩu tại Công ty CP Dụng cụ thể thao Delta (Hoằng Hóa).

Ông Đỗ Đình Hiệu, Giám đốc VCCI Thanh Hóa - Ninh Bình nhận định: “Việc PCI của Thanh Hóa tiếp tục tăng trong năm 2024 là một bước tiến mang tính triển vọng. Đây không phải là sự bứt phá nhất thời, mà là kết quả của một quá trình cải cách có chiều sâu, đặc biệt là sự chuyển động rõ rệt trong tư duy điều hành và phục vụ DN ở các cấp chính quyền”.

Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn chỉ ra rằng, áp lực duy trì đà cải cách là rất lớn. Mặc dù điểm số PCI toàn tỉnh 2 năm gần đây tăng, thì một số chỉ số thành phần vẫn có dấu hiệu chững lại hoặc giảm điểm. Đây là những “điểm nghẽn” cũ nhưng vẫn chưa được tháo gỡ triệt để. Đáng chú ý, từ năm 2025, việc đánh giá PCI sẽ được thu hẹp phạm vi, chỉ còn khảo sát tại 34 tỉnh, thành phố. Điều này đặt ra yêu cầu Thanh Hóa phải tập trung hơn nữa vào chất lượng cải cách thực chất, bởi điểm số lúc này không chỉ so sánh theo chiều rộng mà là chiều sâu. Ngoài ra, những lợi thế truyền thống như “đất rộng, người đông” không còn là yếu tố tạo khác biệt trong thu hút đầu tư. Nhiều địa phương hiện nay có quy mô lớn hơn, hạ tầng hiện đại hơn và khả năng cạnh tranh cao hơn. Để không bị tụt lại, Thanh Hóa cần chuyển “mạnh” sang lấy sự hài lòng của DN làm trung tâm cải cách.

Hiện nay, trong bối cảnh các địa phương khác cũng đang đẩy mạnh cải cách mạnh mẽ, tỉnh Thanh Hóa đang tiếp tục tháo gỡ dứt điểm các "điểm nghẽn” cố hữu như giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, tiếp cận đất đai. Cùng với đó, đẩy mạnh hơn nữa chuyển đổi số hành chính công đi vào thực chất, tăng cường công tác đối thoại, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, đặc biệt ở cấp cơ sở. Khi niềm tin của DN được củng cố, PCI Thanh Hóa không chỉ tăng hạng, mà còn nâng chất lượng tăng trưởng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội một cách toàn diện và bền vững.

Minh Hằng