Người cao tuổi “giữ lửa” nghề mây tre đan

Ở tuổi xế chiều, khi nhiều người lựa chọn cuộc sống an nhàn, thế nhưng ở vùng quê xã Hoằng Lộc vẫn có những người cao tuổi miệt mài gắn bó với nghề truyền thống mây tre đan. Với họ, làm nghề không chỉ tạo thêm thu nhập mà còn là cách để sống vui, sống khỏe, sống có ích, đồng thời góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Nghề truyền thống mây tre đan giúp gia đình ông Hoàng Ngọc Liêm, thôn Thịnh Hòa, xã Hoằng Lộc tăng thu nhập.

Được biết đến là một trong những làng nghề nổi tiếng của tỉnh Thanh Hóa có lịch sử hàng trăm năm, nghề mây tre đan ở xã Hoằng Lộc vẫn được người dân gìn giữ, phát huy, trở thành sinh kế bền vững và nét văn hóa đặc trưng của quê hương. Đằng sau sức sống bền bỉ của làng nghề, không thể thiếu vai trò quan trọng của người cao tuổi gìn giữ từng công đoạn, trong đó ông Hoàng Ngọc Liêm, thôn Thịnh Hòa là một trong những người đau đáu với nghề truyền thống như vậy. Sinh ra và lớn lên trong “cái nôi” của làng nghề, ngay từ nhỏ Hoàng Ngọc Liêm đã được bố mẹ hướng dẫn từ chẻ tre, vót nan đến hoàn thiện sản phẩm. Tình yêu với nghề truyền thống của ông cha để lại cứ thế lớn dần theo năm tháng và đây là công việc chính giúp gia đình ông tăng thêm thu nhập, nuôi các con ăn học, có cuộc sống ổn định.

Bước sang tuổi 74, ông Liêm vẫn miệt mài với công việc này. Ông trực tiếp mua nguyên liệu về chặt, chẻ, vót nan và đan rổ để tăng thêm thu nhập. Thời gian qua, gia đình ông cũng đầu tư mua các loại máy để chẻ nan, uốn cạp, qua đó giảm sức lao động mà tăng hiệu quả công việc. Ông Liêm chia sẻ: “Với công việc này, nếu chịu khó làm nghề thì vợ chồng tôi cũng có thêm thu nhập khoảng 200.000 đồng/ngày, như vậy cuộc sống tuổi già của vợ chồng là ổn định. Quan trọng, mỗi ngày được ngồi làm ra sản phẩm mây tre đan, tôi thấy vui vì được sống lại những ký ức của quê hương”.

Cách nhà ông Liêm không xa là gia đình ông Hoàng Văn Dân cũng là gương sáng về người cao tuổi giữ nghề truyền thống. Theo ông Dân, nghề mây tre đan đòi hỏi người thợ phải kiên nhẫn, tỉ mỉ, khéo léo trong từng công đoạn, như chọn nguyên liệu, vót nan, đan tạo hình và hoàn thiện sản phẩm. Chính niềm tự hào về nghề truyền thống của cha ông đã thôi thúc ông có trách nhiệm gìn giữ, tận tình truyền dạy cho thế hệ sau những kinh nghiệm quý báu được trao truyền lại từ bao đời nay.

“Dù làng nghề đã trải qua nhiều thăng trầm, nhưng đến nay vẫn được gìn giữ và phát triển, mang lại cuộc sống ổn định cho gia đình trong thôn, trong xã. Với tôi, nghề này không chỉ mang thu nhập cho gia đình từ 3 - 4 triệu đồng/người/tháng mà vợ chồng tôi còn lo được việc nhà, tham gia các phong trào của địa phương, như hoạt động các CLB liên thế hệ, các phong trào văn hóa, văn nghệ ở thôn, xóm”, ông Dân chia sẻ.

Xác định phát triển làng nghề truyền thống là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, thời gian qua xã Hoằng Lộc luôn chú trọng mở lớp tập huấn, các sản phẩm mây tre đan trên địa bàn xã ngày càng được cải tiến về mẫu mã, đa dạng về chủng loại, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng trong và ngoài nước. Từ những vật dụng quen thuộc như rổ, rá, mẹt đến các sản phẩm trang trí như lồng đèn, chao đèn, đồ thủ công mỹ nghệ, tất cả đều mang đậm nét mộc mạc, gần gũi nhưng không kém phần tinh tế, đáp ứng yêu cầu về tính thẩm mỹ và giá trị sử dụng. Hiện nay, toàn xã có 18 công ty chuyên sản xuất mây tre đan, chủ yếu là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, tạo đầu ra ổn định cho người dân”.

Ông Hoàng Văn Chung, Phó trưởng Phòng Kinh tế, UBND xã Hoằng Lộc, cho biết: “Hiện nay, toàn xã có khoảng 1.800 hộ dân tham gia làm nghề mây tre đan, với mức thu nhập bình quân từ 4,5 - 5 triệu đồng/người/tháng, thậm chí có lao động đạt khoảng 9 triệu đồng/tháng. Nghề mây tre đan phù hợp với nhiều đối tượng lao động, trong đó người cao tuổi làm nghề chiếm hơn 30% số lao động tham gia làm nghề. Không chỉ tạo việc làm mà nghề này đã mang lại cuộc sống ổn định cho nhiều gia đình, để người cao tuổi sống vui, khỏe, có ích".

Cơ chế thị trường và quá trình hội nhập đã, đang đặt ra không ít thách thức đối với làng nghề truyền thống xứ Thanh nói chung và nghề truyền thống mây tre đan Hoằng Lộc nói riêng. Bởi vậy, vai trò của người cao tuổi trong việc “giữ lửa” nghề truyền thống mây tre đan là vô cùng quan trọng. Bằng sự cần cù, khéo léo và tâm huyết với nghề, họ đã và đang góp phần gìn giữ, phát huy và nâng cao giá trị của làng nghề trong đời sống hôm nay.

Bài và ảnh: Trung Hiếu