Ngược vùng đất lũ...

Con đường trở lại vùng lũ Yên Nhân hôm nay đã không còn những điểm sạt lở từng là nỗi ám ảnh với người dân cũng như những vị khách như chúng tôi. Mặt đường được thảm nhựa mới, những đoạn ta-luy âm bị sạt lở đã được hàn gắn, giao thông nay đã thông suốt...

Nhiều hộ dân ở xã vùng lũ Yên Nhân đã có cuộc sống mới ổn định.

Dọc đường, chúng tôi bắt gặp những phụ nữ người Thái, người Mường vừa gùi măng từ rừng trở về. Những gùi măng còn tươi được tập kết bên lề đường, chờ thương lái cân mua, chở về xuôi. Vừa đặt gùi măng xuống, chị Vi Thị Ánh lau vội những giọt mồ hôi, nói: “Măng năm nay được giá. Chị em hái tới đâu bán tới đó, thương lái chờ sẵn để cân mua nên cũng thuận lợi”. Với người dân nơi đây, những gùi măng từ rừng về không chỉ là sản vật, mà còn là khoản thu nhập giúp cuộc sống từng bước ổn định trở lại.

Trên con đường ngược Yên Nhân, những chuyến xe chở măng, lá dong, chuối xanh và các nông sản miền rừng khác nối nhau xuôi về. Đến trung tâm xã, dấu vết của thiên tai vẫn còn hiện hữu ở nhiều nơi. Đó là những công trình đang được khẩn trương khắc phục. Nơi máy móc nạo vét lòng suối, khơi thông dòng chảy; nơi xây dựng kè chống sạt lở; nơi thi công đập tràn, sửa chữa công trình thủy lợi bị hư hỏng sau mưa lũ...

Trong số những hộ dân nơi đây, gia đình chị Lữ Thị Mai ở thôn Lửa có căn nhà bị bão lũ cuốn trôi, nay đã dựng lại được căn nhà mới khang trang. Quanh nhà, khu vườn rộng đang cho gia đình chị nguồn thu nhập ổn định từ những luống lá dong đến khoảnh keo xanh tốt. Nhưng không phải hộ dân nào cũng đã có được một mái nhà ổn định như gia đình chị Mai. Ở thôn Chiềng, câu chuyện tái định cư vẫn được bà con mong ngóng từng ngày.

Bà Vi Thị Hường, Trưởng thôn Chiềng, cho biết: "Xã đang tập trung đẩy nhanh tiến độ các khu tái định cư Na Quan, Na Sọt và Piêng Mon để bố trí cho 84 hộ dân thôn Chiềng. Sau thiên tai, đây là mong mỏi lớn nhất của nhiều gia đình. Hiện một số hộ vẫn phải dựng nhà tạm hoặc ở nhờ nhà người thân. Trường hợp như gia đình anh Vi Văn Cường có 3 khẩu sống trong căn nhà tạm. Gia đình anh Hà Văn Tằm phải ở nhờ nhà người thân. Còn gia đình chị Vi Thị Thắm, với 5 nhân khẩu, đang sống trong căn nhà dựng tạm trên phần đất mượn...

Vừa bước vào nhà chị Thắm, câu hỏi đầu tiên lãnh đạo xã nhận được là: “Khu tái định cư sắp xong chưa cán bộ?”. Câu hỏi bật ra rất tự nhiên, nhưng nghe trong đó là cả một sự nóng ruột. Trận lũ năm 2025 đã cuốn trôi căn nhà của gia đình chị. Sau thiên tai, gia đình chị được hỗ trợ dựng nhà tạm, cả gia đình có chỗ che mưa, che nắng. Nhưng căn nhà nhỏ, chật hẹp và ẩm thấp ấy không thể là nơi ở lâu dài. Chị Thắm bảo, điều lo nhất là mỗi khi trời mưa lớn. Mỗi trận mưa lại gợi về ký ức cũ. Vì thế, điều chị và các thành viên trong gia đình mong mỏi nhất lúc này là khu tái định cư sớm hoàn thành để có đất dựng căn nhà kiên cố, chấm dứt những tháng ngày sống trong cảnh tạm bợ.

Theo bà Vi Thị Hường, Trưởng thôn Chiềng: “Ngoài việc người dân mong các khu tái định cư sớm hoàn thành thì những băn khoăn về cuộc sống sau khi chuyển đến nơi ở mới cũng đang đặt ra nhiều vấn đề. Cụ thể như, khu tái định cư cách nơi ở cũ hơn 2km. Với những gia đình sống dựa vào nương rẫy, khoảng cách ấy không phải chuyện nhỏ. Trong khi đó, nơi ở mới cũng có diện tích đất ở hạn chế hơn trước. Bà con mong muốn, phần đất ở cũ tiếp tục được tạo điều kiện để người dân canh tác, sản xuất”.

Ở phía những công trình tái định cư, công trường vẫn đang hối hả làm ngày, làm đêm để đạt tiến độ. Ông Lê Quang Luân, cán bộ kỹ thuật Công ty TNHH Đức Tuấn, đơn vị thi công khu tái định cư, cho biết: “Quá trình đơn vị triển khai gặp không ít khó khăn. Thời tiết mưa nhiều khiến công việc thường xuyên phải gián đoạn. Một số vị trí có địa chất phức tạp, nhiều đá, phải khoan, đục để thi công nền, ảnh hưởng đến tiến độ. Để bù lại thời gian bị gián đoạn, đơn vị đã huy động thêm máy móc, phương tiện và nhân lực, tổ chức tăng ca, tranh thủ những ngày thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ. Mục tiêu là hoàn thành các hạng mục hạ tầng, sớm bàn giao mặt bằng để người dân có thể dựng nhà”.

Ở vùng đất lũ Yên Nhân, có những thứ đã trở lại gần như nguyên vẹn. Nhưng với không ít người dân, cuộc sống vẫn đang ở giữa một chữ “chờ”: chờ khu tái định cư hoàn thành; chờ ngày có đất dựng nhà; chờ một nơi ở đủ an toàn... Và, chờ một cuộc sống mới được bắt đầu, nhưng vẫn giữ được những sinh kế đã nuôi sống họ qua bao thế hệ.

Rời Yên Nhân, chúng tôi lại gặp những gùi măng tập kết bên đường, những chuyến xe chở đầy nông sản chuẩn bị xuôi núi. Nhịp sống đang dần trở lại, cùng với đó là những hy vọng về một cuộc sống bình yên hơn sau lũ.

Bài và ảnh: Đình Giang