Ngừng bắn ở Gaza chỉ tồn tại trên danh nghĩa

Hơn 100 tổ chức nhân đạo và nhân quyền mới đây cảnh báo lệnh ngừng bắn tại Gaza “chỉ tồn tại trên danh nghĩa”, khi người Palestine vẫn phải hứng chịu các cuộc tấn công của Israel, tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng và hệ thống y tế bị tàn phá, một năm sau khi thỏa thuận có hiệu lực.

Trong tuyên bố chung nhân dịp tròn một năm thỏa thuận ngừng bắn ngày 10/10/2025, các tổ chức cho biết hơn 1.400 người Palestine, trong đó có ít nhất 327 trẻ em, đã thiệt mạng do các cuộc tấn công của Israel trong 12 tháng qua. Khoảng 2 triệu người vẫn cần nơi trú ẩn, trong khi không bệnh viện nào trong tổng số 36 bệnh viện tại Gaza có thể hoạt động đầy đủ.

Các chiến dịch quân sự của Israel cùng những hạn chế đối với việc vận chuyển hàng cứu trợ, thiết bị y tế và vật liệu xây dựng đang cản trở nỗ lực khôi phục cuộc sống của người dân sau chiến tranh. Phần lớn cư dân Gaza vẫn phải sống trong những điều kiện nguy hiểm, chật chội và thiếu thốn.

Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh kế hoạch hòa bình 20 điểm về Gaza của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn đình trệ. Những nội dung then chốt, gồm giải giáp Hamas, Israel rút toàn bộ lực lượng quân sự và triển khai tái thiết sau chiến tranh, chưa được thực hiện.

Theo thỏa thuận ngừng bắn, quân đội Israel được phép duy trì hiện diện tại 53% diện tích Gaza. Tuy nhiên, sau một năm, lực lượng Israel được cho là đang kiểm soát khoảng 70% vùng lãnh thổ này.

Trong khi đó, giai đoạn hai của thỏa thuận được kỳ vọng mở đường cho quá trình chuyển tiếp chính trị, chấm dứt sự kiểm soát của Hamas đối với Gaza, với việc vào tháng 7/2026 Hamas tuyên bố chuyển giao việc điều hành Gaza cho Ủy ban Quốc gia về quản lý Gaza (NCAG), cơ chế nhận được sự ủng hộ của Mỹ. Song, trên thực tế, Hamas vẫn nắm quyền kiểm soát an ninh tại Gaza.

Cũng trong tháng 7, Hamas tuyên bố sẵn sàng từ bỏ vũ khí, động thái được Tổng thống Trump đánh giá là bước đột phá. Tuy nhiên, Israel vẫn hoài nghi về cam kết này. Thủ tướng Netanyahu yêu cầu xác minh việc giải giáp toàn bộ vũ khí, kể cả từng khẩu súng. Tuy vậy, Hamas vẫn chưa triển khai giải giáp, còn Israel cũng chưa bắt đầu rút quân, khiến tiến trình thực hiện các điều khoản tiếp theo tiếp tục bế tắc.

Vào tháng 1, Tổng thống Donald Trump, người thường xuyên chỉ trích viện trợ nước ngoài, cam kết dành 10 tỷ USD từ Mỹ cho Hội đồng Hòa bình do ông đứng đầu. Các đồng minh vùng Vịnh cũng cam kết đóng góp thêm kinh phí. Tuy nhiên, chưa có khoản tiền nào được ghi nhận là đã thực sự được đưa vào công cuộc tái thiết Gaza.

Tháng 9, tại cuộc họp với các thành viên và bên liên quan, Hội đồng Hòa bình đề xuất kế hoạch phục hồi Gaza trị giá 2,45 tỷ USD, dự kiến triển khai trong thời gian hơn 6 tháng. Song, đến nay, triển vọng biến các cam kết tài chính và kế hoạch phục hồi thành hoạt động tái thiết thực tế vẫn chưa rõ ràng.

Trong khi đó, đến cuối năm nay, khoảng 1,4 triệu người Palestine được dự báo sẽ phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực ở mức khủng hoảng hoặc nghiêm trọng hơn. Tình hình càng trầm trọng do thiếu nước sạch và cơ sở hạ tầng vệ sinh bị phá hủy.

Thúy Hà