Nghiên cứu Lancet: Biến đổi khí hậu cần được công nhận là tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu

Theo báo cáo công bố ngày 28/10 của tạp chí y khoa The Lancet, nắng nóng đã gây khoảng 3 triệu ca tử vong trên toàn cầu trong giai đoạn 2016-2023. Các nhà nghiên cứu kêu gọi công nhận biến đổi khí hậu là tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu, nhằm thúc đẩy các chính phủ xây dựng chính sách ứng phó dài hạn.

Báo cáo thường niên lần thứ 10 của The Lancet, được công bố trước thềm Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) vào tháng 11 tới, tập hợp 146 nhà nghiên cứu đến từ 30 quốc gia để đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe con người.

Theo báo cáo, năm 2023 ghi nhận kỷ lục khoảng 710.000 ca tử vong liên quan đến nắng nóng, trong đó hơn 70% được cho là có liên quan đến biến đổi khí hậu do con người gây ra.

Marina Romanello, Giám đốc điều hành dự án nghiên cứu Lancet Countdown về sức khỏe và khí hậu, cho biết khoảng 3 triệu người trên thế giới đã tử vong do nắng nóng trong 8 năm kể từ khi Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu được thông qua năm 2015.

Bà Romanello kêu gọi coi biến đổi khí hậu là tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của chiến lược dài hạn nhằm nâng cao khả năng chống chịu và năng lực ứng phó của các quốc gia, thay vì chỉ xử lý từng cuộc khủng hoảng riêng lẻ.

Báo cáo ước tính tình trạng nóng lên toàn cầu đã gây thiệt hại cho kinh tế thế giới hơn 1.000 tỷ USD mỗi năm trong 3 năm qua do làm giảm năng suất lao động. Đông Nam Á và châu Phi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, với mức tổn thất tương đương lần lượt 3,9% và 3,2% tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Dù đầu tư vào năng lượng sạch đạt 2.100 tỷ USD trong năm 2025, gấp đôi mức đầu tư vào nhiên liệu hóa thạch. Nhưng nhiên liệu hóa thạch vẫn chiếm khoảng 80% nguồn cung năng lượng toàn cầu và gây ô nhiễm không khí, dẫn đến khoảng 2,73 triệu ca tử vong mỗi năm.

Dù vậy, báo cáo cũng ghi nhận một số tiến triển. Kể từ năm 2016, có 56 trong tổng số 194 quốc gia thành viên Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã điều chỉnh hệ thống y tế và cảnh báo sớm để ứng phó với các hiện tượng cực đoan. Báo cáo cũng cho biết ít nhất 77 quốc gia đã tránh được khoảng 323.000 ca tử vong nhờ ô nhiễm không khí từ nhiên liệu hóa thạch giảm xuống.

Bích Hồng