Mỹ, Đan Mạch và Greenland ký thỏa thuận mở rộng hiện diện quân sự của Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ tướng Greenland Jens-Frederik Nielsen ngày 22/9 ký thỏa thuận an ninh ba bên, cho phép Mỹ mở rộng sự hiện diện quân sự tại Greenland, trong bối cảnh Bắc Cực ngày càng có ý nghĩa chiến lược đối với an ninh khu vực.

Văn kiện được ký bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York, cho phép Mỹ hiện đại hóa và mở rộng hoạt động tại Căn cứ Không gian Pituffik ở phía Tây Bắc Greenland, đồng thời thiết lập thêm các khu vực quốc phòng tại Narsarsuaq và Mestersvig. Theo thỏa thuận, máy bay Mỹ được phép bay qua và hạ cánh tại Greenland, trong khi tàu công vụ của Mỹ có thể tiếp cận và hoạt động dưới đáy biển trong vùng biển thuộc Greenland, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

Văn kiện cũng hạn chế việc các quốc gia không thuộc NATO thiết lập cơ sở quân sự hoặc duy trì sự hiện diện quân sự thường trực tại Greenland. Một số hoạt động đầu tư của các quốc gia hoặc nhà đầu tư ngoài NATO và Liên minh châu Âu trong những lĩnh vực nhạy cảm về an ninh cũng được đặt dưới các điều kiện kiểm soát.

Phát biểu trước lễ ký, Tổng thống Trump cho biết Mỹ sẽ nhanh chóng bắt đầu quá trình xây dựng sự hiện diện quân sự quy mô lớn tại Greenland. Ông cho rằng thỏa thuận sẽ góp phần bảo đảm an ninh lâu dài của Mỹ, đồng thời ngăn các đối thủ thiết lập sự hiện diện quân sự hoặc thực hiện các khoản đầu tư nhạy cảm tại hòn đảo này.

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen nhấn mạnh thỏa thuận thể hiện tầm quan trọng của NATO và quyền tự quyết của Greenland. Thủ tướng Greenland Jens-Frederik Nielsen cũng khẳng định vai trò của NATO trong bảo đảm an ninh tại Bắc Cực.

Thỏa thuận được ký sau nhiều tháng căng thẳng liên quan đến lập trường của Tổng thống Trump về Greenland. Ông Trump nhiều lần cho rằng Mỹ cần kiểm soát hòn đảo vì các lợi ích an ninh và chiến lược, đồng thời trước đó không loại trừ khả năng sử dụng các biện pháp kinh tế hoặc quân sự. Những tuyên bố này vấp phải sự phản đối của Đan Mạch và Greenland.

Theo thỏa thuận quốc phòng Mỹ - Đan Mạch năm 1951, được sửa đổi năm 2004, quân đội Mỹ được phép duy trì nhân sự, xây dựng, bảo trì và vận hành các cơ sở tại những khu vực quốc phòng được chỉ định ở Greenland, trong đó có Căn cứ Không gian Pituffik.

Thỏa thuận mới sẽ có hiệu lực sau khi Đan Mạch và Greenland hoàn tất các thủ tục nghị viện cần thiết và thông báo chính thức cho Mỹ.

Greenland là vùng lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch, nằm ở vị trí chiến lược giữa Bắc Cực và Bắc Mỹ. Mỹ hiện vận hành Căn cứ Không gian Pituffik, cơ sở có vai trò trong cảnh báo tên lửa, phòng thủ tên lửa và giám sát không gian.

Minh Phương