Tìm lại khúc tráng ca trên đất bạn Lào (Bài 2):

Mênh mông Pha Thí

Mùa mưa qua đi, cuối cùng, những ngày nắng cũng đã trở về với vùng đất Thượng Lào. Hai ngày trước khi chúng tôi rời Hủa Phăn, Thượng tá Lê Hữu Tuấn, Đội trưởng Đội quy tập, Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh Thanh Hóa quả quyết: “Sáng mai chúng ta đi Pha Thí. Tạnh ráo như thế này mới đảm bảo an toàn cho anh em được”.

Các cán bộ, chiến sĩ của Đội quy tập hành quân trên đỉnh Pha Thí.

Hành trình đi Pha Thí của chúng tôi bắt đầu từ sáng sớm. Cung đường lên đỉnh núi được bao bọc trong những biển mây trùng điệp, một bên là vách núi quanh co, một bên là vực sâu hun hút.

Dù trời đã tạnh ráo, nhưng do ảnh hưởng từ những cơn mưa trước đó, một số đoạn đường vẫn đẫm ướt. Đất thịt hòa với nước mưa, tạo thành thứ hỗn hợp nhầy nhụa và cực kỳ trơn trượt. Đến gần chân núi, chiếc xe ô tô vốn dĩ đã quen với những cung đường khó khăn của rừng Lào cũng không tài nào đi tiếp được. Cán bộ, chiến sĩ trong đoàn và chúng tôi đành để xe lại, tiếp tục hành quân.

Từ chân núi, chúng tôi vượt qua hàng nghìn bậc thang dốc đứng để lên đỉnh núi. “Trước đây không có đường, muốn lên đỉnh núi, anh em phải bám vào các thanh sắt dựng sơ sài. Một số đoạn chỉ có thể bám vào cây và dây leo rừng để bò lên từng chút một. Bây giờ, có thang lên như thế này là đỡ vất vả nhiều rồi đấy” - Trung tá Sỏn Khăm, Ban Cơ yếu, Bộ CHQS tỉnh Hủa Phăn vừa đi vừa giải thích bằng thứ tiếng Việt rất sõi.

Khi lên đến bậc thang cuối cùng, một khung cảnh mênh mông hiện ra trước mắt. Trong ánh nắng rực rỡ của những ngày cuối thu, non nước Thượng Lào phô diễn vẻ đẹp hoang sơ và hùng vĩ.

Đỉnh Pha Thí cao gần 2.000 mét so với mặt nước biển. Trong chiến tranh, đây là một sào huyệt lớn, nơi quân đội Mỹ xây dựng cứ điểm, trang bị vũ khí tối tân và lực lượng hùng mạnh. Hệ thống ra đa hiện đại trên đỉnh “mắt thần” này giúp Mỹ có khả năng phát hiện hoạt động lên xuống của máy bay tại tất cả các sân bay ở vùng Bắc Lào và miền Bắc Việt Nam, đồng thời điều khiển chính xác để các máy bay Mỹ đánh phá những khu vực này.

Một khẩu pháo bị quân đội Mỹ bỏ lại trên đỉnh Pha Thí.

Ngày 10/3/1968, liên quân Việt - Lào gồm 2 tiểu đoàn bộ đội chủ lực, 1 tiểu đoàn bộ đội địa phương của Lào cùng hai tiểu đoàn bộ binh, một đơn vị đặc công và 2 máy bay của Việt Nam đã phối hợp tổng tấn công cứ điểm Pha Thí. Với sự anh dũng, mưu trí trong chiến đấu, đến trưa 11/3, liên quân đã làm chủ hoàn toàn Pha Thí, loại khỏi vòng chiến đấu gần 900 lính Mỹ, làm tan rã 3 đại đội, bắn rơi 10 máy bay, giáng một đòn mạnh vào lực lượng chiến lược của đế quốc Mỹ.

Gần 60 năm qua đi, giữa mênh mông trời đất, Pha Thí vẫn mãi là khúc tráng ca bất hủ về tinh thần bất khuất cùng tình đoàn kết keo sơn, thắm thiết của quân dân Việt - Lào trong chiến đấu.

Trên đỉnh Pha Thí, hiện vẫn lưu dấu nhiều phương tiện chiến tranh bị Mỹ bỏ lại. Đó là một sân bay nhỏ, nơi Mỹ dùng để đáp và cất cánh máy bay trực thăng, nhiều khẩu pháo và các thiết bị quân dụng khác. Tại một số đoạn đường mòn vẫn có biển cảnh báo nguy hiểm, do các bãi bom mìn chưa được rà phá hết.

Từ nơi Mỹ đặt căn cứ lên đến mỏm đá cao nhất của Pha Thí, chúng tôi phải di chuyển hơn 1km nữa. Nơi này vẫn còn dấu vết của trận địa pháo liên hoàn do Mỹ xây dựng và những vết đạn đã phủ màu thời gian. Trong không gian bao la khoáng đạt của đất trời, Pha Thí thật bình yên. Nhưng, để có được sự bình yên ấy, máu của hàng trăm cán bộ, chiến sĩ và chuyên gia quân sự của liên quân Việt - Lào đã đổ xuống.

Có lẽ, chỉ có tinh thần yêu Tổ quốc, lòng quả cảm phi thường mới giúp các anh vượt qua địa hình vô cùng hiểm trở, vượt qua cả hỏa lực và sự tấn công dữ dội của địch để chiến đấu và giành chiến thắng. Tại ngọn núi này, nhiều liệt sĩ Việt Nam đã được tìm thấy, đưa trở về Tổ quốc. Nhưng cũng có những liệt sĩ vẫn còn nằm lại đâu đó, giữa bạt ngàn cỏ cây.

“Trước đây, việc quy tập hài cốt liệt sĩ tại Pha Thí đã được tiến hành và thu được nhiều kết quả quan trọng. Song, do địa hình ngọn núi phức tạp, nên có nhiều địa điểm vẫn chưa được tiếp cận và khảo sát hết. Thời gian tới, chúng tôi vẫn xem Pha Thí là địa bàn quan trọng để tiến hành các hoạt động tìm kiếm thông tin, xác định danh tính và quy tập hài cốt liệt sĩ”- Thượng tá Lê Hữu Tuấn, Đội trưởng Đội quy tập, Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa nhấn mạnh.

Vào buổi sáng, đỉnh Pha Thí được bao phủ bởi biển mây.

Bữa trưa, chúng tôi cùng các cán bộ, chiến sĩ lót dạ bằng món mì tôm, nấu dã chiến ngay tại trạm trực của Tiểu đoàn 163, Bộ CHQS tỉnh Hủa Phăn, đặt trên đỉnh Pha Thí. Ở đây, luôn có 6 đồng chí thực hiện nhiệm vụ canh gác và bảo vệ. Binh nhất Xay Thoong năm nay mới 22 tuổi, đã làm nhiệm vụ tại trạm trực được gần nửa năm. Điều kiện trên đỉnh Pha Thí khá khắc nghiệt, nhất là trong những tháng mùa khô. Không có mưa, các chiến sĩ phải cõng từng bình nước từ chân núi lên đỉnh núi để có nước sinh hoạt. Với những chiến sĩ đã có gia đình, sau 2 tháng sẽ đảo ca một lần. Còn với những chiến sĩ trẻ, độc thân như Xay Thoong, 6 tháng mới đảo ca một lần.

“Dù vất vả, khó khăn, nhưng chúng tôi luôn cố gắng, nỗ lực để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình, bởi vì nơi này không chỉ là một chứng tích chiến tranh, mà còn là dấu son trong mối quan hệ hữu nghị của hai nước Việt Nam - Lào”, Binh nhất Xay Thoong chia sẻ.

Buổi chiều cuối thu, mặt trời ở Thượng Lào xuống rất nhanh. Chúng tôi khẩn trương rời đỉnh núi trở về. Phía sau lưng, đỉnh Pha Thí vẫn hiên ngang giữa mênh mông, lồng lộng mây trời, như còn ngân vang mãi khúc tráng ca bất khuất thuở nào...

Bài và ảnh: An Thư

(Còn nữa)