Không để “hóa đơn ma” tiếp tay cho gian lận thuế

Thời gian qua, tình trạng mua bán trái phép hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) tiếp tục diễn biến phức tạp. Tại Thanh Hóa, qua công tác nắm tình hình, lực lượng công an đã phát hiện nhiều vụ việc, trong đó có những đường dây liên quan đến nhiều doanh nghiệp, cá nhân ở nhiều địa phương.

Thuế cơ sở 1 tỉnh Thanh Hóa tuyên truyền cho hộ kinh doanh về chính sách, pháp luật thuế.

Thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi. Thay vì trực tiếp mua bán, giao nhận hóa đơn, các đối tượng thành lập hoặc sử dụng những doanh nghiệp không phát sinh hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế để phát hành hóa đơn điện tử. Sau đó, thông qua các mối quan hệ trung gian, mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin và tài khoản ngân hàng, hóa đơn được chuyển đến những cá nhân, doanh nghiệp có nhu cầu. Điểm đáng chú ý là các đối tượng thường phân chia nhiệm vụ khá rõ ràng. Người đứng tên thành lập doanh nghiệp, người quản lý, người trực tiếp xuất hóa đơn, người tìm kiếm khách hàng và người thực hiện giao dịch tài chính có thể là những mắt xích khác nhau trong cùng một đường dây.

Một vụ án đang được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa điều tra liên quan đến hành vi mua bán trái phép hóa đơn nhằm hợp thức hóa chi phí đầu vào là của Công ty CP Xây dựng và Thí nghiệm công trình Miền Trung. Từ tháng 9/2024 đến tháng 6/2025, Lê Thị Hồng, Giám đốc Công ty CP Xây dựng và Thí nghiệm công trình Miền Trung, cùng các đối tượng liên quan đã thông qua nhiều cá nhân trung gian để mua bán trái phép số lượng lớn hóa đơn GTGT phục vụ việc kê khai thuế.

Việc mua bán hóa đơn được thực hiện thông qua Công ty TNHH Thương mại dịch vụ Việt Trí Dũng do Phạm Văn Dũng làm giám đốc, với sự tham gia của Trương Thị Mai, Nguyễn Thị Tuyết và Đỗ Thị Ái. Theo cơ quan điều tra, các đối tượng đã thực hiện nhiều hành vi nhằm hợp thức hóa chứng từ kế toán, phục vụ việc kê khai thuế và che giấu các giao dịch không phát sinh trên thực tế. Căn cứ tài liệu, chứng cứ thu thập được, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố 9 bị can về các tội “Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức” và “Mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách Nhà nước”. Trong đó, đã thi hành lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Lê Thị Hồng - giám đốc công ty; Đào Xuân Trường - phó giám đốc... Vụ án tiếp tục được cơ quan chức năng điều tra, làm rõ.

Mục đích của việc mua hóa đơn trái phép chủ yếu là hợp thức hóa hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn đầu vào; nâng khống chi phí sản xuất, kinh doanh nhằm giảm số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp; hợp thức hồ sơ thanh quyết toán công trình, dự án hoặc kê khai khấu trừ thuế GTGT trái quy định. Trong một số trường hợp, doanh nghiệp không phát sinh giao dịch mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trên thực tế nhưng vẫn sử dụng hóa đơn để hoàn thiện hồ sơ, chứng từ. Hành vi này không chỉ tiềm ẩn nguy cơ gây thất thu ngân sách Nhà nước mà còn ảnh hưởng đến tính minh bạch của hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đối với doanh nghiệp, việc sử dụng hóa đơn không hợp pháp còn có thể dẫn đến việc các khoản chi liên quan không được chấp nhận khi xác định thu nhập chịu thuế; thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ và phải thực hiện các nghĩa vụ tài chính phát sinh theo quy định. Cùng với đó là những hệ lụy về uy tín, thương hiệu và hoạt động sản xuất, kinh doanh khi doanh nghiệp thuộc diện thanh tra, kiểm tra hoặc quản lý rủi ro về thuế.

Ông Lê Hồng Phúc, Phó trưởng Thuế tỉnh Thanh Hóa, cho biết: “Trong quá trình chuyển đổi số, việc sử dụng hóa đơn điện tử cũng tạo điều kiện để cơ quan quản lý tăng cường kiểm tra, phân tích và đối chiếu dữ liệu. Thông tin về hóa đơn, doanh thu, hoạt động của doanh nghiệp và các giao dịch liên quan được số hóa, qua đó hỗ trợ cơ quan chức năng nhận diện những dấu hiệu bất thường. Những doanh nghiệp có lượng hóa đơn đầu vào, đầu ra lớn nhưng hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế không tương xứng; doanh thu, dòng tiền có dấu hiệu bất thường hoặc thường xuyên giao dịch với các doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro về hóa đơn có thể được đưa vào diện kiểm tra, xác minh. Đây cũng là cơ sở để cơ quan chức năng từng bước phát hiện những đường dây mua bán hóa đơn hoạt động trên môi trường điện tử”.

Cơ quan Công an tỉnh Thanh Hóa khuyến cáo các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân hoạt động sản xuất, kinh doanh cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về hóa đơn, chứng từ và thuế; tuyệt đối không mua bán, sử dụng hóa đơn GTGT bất hợp pháp dưới bất kỳ hình thức nào. Khi phát sinh giao dịch mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, doanh nghiệp cần thực hiện đầy đủ việc lập, quản lý và sử dụng hóa đơn theo quy định; kiểm tra tính hợp pháp của hóa đơn, chứng từ trước khi kê khai thuế và lưu giữ đầy đủ hồ sơ chứng minh giao dịch thực tế. Đặc biệt, người đứng đầu doanh nghiệp cần kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng hóa đơn, chứng từ; không giao toàn bộ việc kê khai, thanh quyết toán cho bộ phận kế toán mà thiếu kiểm tra, giám sát.

Bài và ảnh: Lương Khánh