Chợ truyền thống giữa làn sóng thương mại điện tử

Thương mại điện tử (TMĐT) phát triển mạnh đang làm thay đổi thói quen mua sắm của người tiêu dùng. Trước xu thế đó, nhiều tiểu thương tại các chợ truyền thống trên địa bàn tỉnh đã chủ động thích ứng bằng cách đưa hàng lên các nền tảng số, kết hợp bán trực tiếp với bán trực tuyến. Sự thay đổi ấy không chỉ giúp mở rộng thị trường, tăng doanh thu mà còn góp phần giữ sức sống cho những khu chợ truyền thống trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Chị Trần Thị Lan, tiểu thương tại chợ Đông Thành livestream bán hàng trực tiếp.

Không đứng ngoài cuộc chơi

5 giờ sáng, khi nhiều người còn chưa thức giấc, gian hàng hoa quả của chị Cao Thị Dung tại Chợ Đầu mối rau quả thực phẩm Đông Hương (phường Hạc Thành) đã nhộn nhịp người mua. Xen giữa những cuộc mặc cả quen thuộc là tiếng chuông điện thoại báo đơn hàng mới từ facebook, zalo. Có đơn của khách trong tỉnh, có đơn sang tỉnh, thành khác.

Ít ai nghĩ người phụ nữ nhiều năm chỉ quen bán hàng trực tiếp nay lại thành thạo quay video giới thiệu trái cây theo mùa, đăng bài hằng ngày, trả lời khách qua điện thoại và chốt đơn ngay trên mạng xã hội.

Chị Dung cho biết, ban đầu việc bán hàng trực tuyến chỉ để giữ liên lạc với khách quen. Mỗi ngày vài đơn nhưng càng làm càng có thêm khách mới nhờ những bài đăng đều đặn, hình ảnh thật và cam kết bán đúng chất lượng. Hiện, ngoài lượng khách đến chợ, mỗi ngày chị còn nhận hàng chục đơn đặt mua, góp phần duy trì doanh thu ổn định.

Tại chợ Đông Thành, chị Trần Thị Lan cũng thay đổi cách bán hàng sau nhiều năm gắn bó với nghề quần áo. Không rành công nghệ, chị nhờ con hướng dẫn cách livestream, chụp ảnh sản phẩm, đăng

facebook và trả lời tin nhắn khách hàng. Những buổi phát trực tiếp bán hàng ban đầu còn lúng túng nhưng dần giúp chị mở rộng lượng khách ngoài khu vực chợ.

Hay như chị Lê Thị Thành, xã Thọ Xuân, ngoài gian hàng bán nem chua, nem nướng tại chợ, chị còn thường xuyên phát trực tiếp quy trình làm sản phẩm trên mạng xã hội. Khách đặt mua không chỉ ở trong tỉnh mà còn từ nhiều tỉnh, thành khác. Theo chị, bán hàng trực tuyến không thay thế chợ truyền thống nhưng giúp sản phẩm địa phương đến với nhiều người hơn, giảm phụ thuộc vào lượng khách đến chợ mỗi ngày.

Thực tế cho thấy, nếu trước đây nhiều tiểu thương coi TMĐT là đối thủ thì nay không ít người đã xem đây là kênh bán hàng bổ trợ. Khách đến chợ vẫn có, khách trên mạng cũng tăng. Hai hình thức hỗ trợ lẫn nhau, giúp việc kinh doanh ổn định hơn.

Giữ nét chợ quê bằng cách đổi mới

Toàn tỉnh hiện có khoảng 390 chợ truyền thống. Đây vẫn là kênh tiêu thụ chủ lực đối với thực phẩm tươi sống, nông sản và nhiều đặc sản địa phương. Dù TMĐT phát triển nhanh, chợ truyền thống vẫn giữ những lợi thế riêng như người mua được trực tiếp lựa chọn, kiểm tra chất lượng hàng hóa, trao đổi với người bán và duy trì mối quan hệ thân quen được hình thành qua nhiều năm. Chính những giá trị ấy tạo nên sức bền của chợ truyền thống. Tuy nhiên, để thích ứng với xu hướng tiêu dùng mới, các khu chợ cũng đang từng bước thay đổi theo hướng văn minh, hiện đại hơn.

Tuy nhiên, trước xu hướng tiêu dùng ngày càng đề cao sự tiện lợi, thanh toán nhanh và giao hàng tận nơi, chợ truyền thống cũng buộc phải thay đổi để thích ứng. Nhiều tiểu thương đã chủ động sử dụng điện thoại thông minh, bán hàng trên mạng xã hội, thanh toán bằng mã QR, đồng thời quảng bá sản phẩm trên các nền tảng số. Song song với đó, nhiều ban quản lý chợ cũng từng bước cải thiện môi trường kinh doanh, sắp xếp quầy hàng ngăn nắp, tăng cường vệ sinh môi trường, lắp đặt camera an ninh và đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt, tạo thuận lợi cho cả người mua và người bán.

Dẫu vậy, quá trình chuyển đổi số tại các chợ vẫn gặp không ít khó khăn. Nhiều tiểu thương còn hạn chế về kỹ năng công nghệ, trong khi quy mô kinh doanh nhỏ lẻ và nguồn lực đầu tư còn khiêm tốn khiến nhiều hộ chưa mạnh dạn mở rộng hoạt động bán hàng trên môi trường số.

Từ ngày 1/7/2026, các quy định mới về TMĐT được triển khai tạo môi trường kinh doanh số minh bạch hơn, góp phần kiểm soát nguồn gốc hàng hóa và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Điều đó cũng đòi hỏi các hộ kinh doanh từng bước chuyên nghiệp hóa hoạt động bán hàng, bảo đảm chất lượng sản phẩm và tuân thủ quy định của pháp luật. Để chợ truyền thống tiếp tục phát huy lợi thế, cùng với sự chủ động của tiểu thương, cần tăng cường tập huấn kỹ năng số, hỗ trợ xây dựng thương hiệu, kết nối các nền tảng TMĐT và đầu tư nâng cấp hạ tầng, tạo môi trường mua sắm văn minh, thuận tiện, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

TMĐT là xu thế tất yếu nhưng không phải là dấu chấm hết của chợ truyền thống. Điều quan trọng là mỗi tiểu thương biết tận dụng công nghệ để mở rộng thị trường, trong khi các cơ quan quản lý tiếp tục hỗ trợ chuyển đổi số, nâng cấp hạ tầng và xây dựng môi trường kinh doanh văn minh. Khi kết hợp được giá trị truyền thống với phương thức kinh doanh hiện đại, những khu chợ sẽ không chỉ giữ được “hồn chợ” mà còn có thêm sức cạnh tranh để phát triển bền vững trong nền kinh tế số.

Bài và ảnh: Trần Hằng