Khói thuốc thụ động - mối nguy âm thầm đối với sức khoẻ

Không trực tiếp hút thuốc nhưng vẫn phải hít khói thuốc từ người khác, nhiều người đang vô tình đối mặt với những nguy cơ về sức khỏe. Đặc biệt, trẻ em, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh hô hấp, tim mạch là những nhóm dễ chịu tác động từ khói thuốc thụ động.

Tại Bệnh viện Nhi Thanh Hóa, các bác sĩ thường xuyên tiếp nhận, điều trị trẻ mắc các bệnh lý đường hô hấp.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), không có mức phơi nhiễm khói thuốc thụ động nào được xem là an toàn. Khói thuốc thụ động có thể gây ra nhiều bệnh nghiêm trọng, trong đó có bệnh tim mạch vành, các bệnh về đường hô hấp và ung thư phổi; mỗi năm, hơn 1,6 triệu người không hút thuốc tử vong sớm do phơi nhiễm với khói thuốc.

Tại Bệnh viện Nhi Thanh Hóa, các bác sĩ thường xuyên tiếp nhận, điều trị trẻ mắc các bệnh lý đường hô hấp. Với trẻ nhỏ, việc thường xuyên sống trong môi trường có người hút thuốc là một yếu tố nguy cơ cần được đặc biệt lưu ý, bởi hệ hô hấp của trẻ còn đang phát triển và dễ bị tổn thương. Khói thuốc thụ động có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp, viêm phế quản, viêm phổi, viêm tai giữa và làm nặng thêm các cơn hen ở trẻ. Những trẻ đã có bệnh lý hô hấp mạn tính càng cần được hạn chế tối đa tiếp xúc với khói thuốc.

Bác sĩ CKII Nguyễn Thị Vân, Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Nhi Thanh Hóa, cho biết: Trong quá trình điều trị, các bác sĩ gặp không ít trường hợp trẻ mắc hoặc tái diễn các bệnh lý đường hô hấp, trong khi môi trường sống thường xuyên có người hút thuốc. Việc trẻ hít phải khói thuốc có thể khiến đường thở bị kích thích, làm các triệu chứng ho, khò khè kéo dài hoặc bệnh khó kiểm soát hơn. Vì vậy, cha mẹ và người thân cần tuyệt đối không hút thuốc trong nhà, trên ô tô hoặc hút thuốc gần trẻ. Bảo vệ trẻ khỏi khói thuốc cũng chính là một phần quan trọng trong việc phòng ngừa các bệnh lý hô hấp.

Thực tế, nhiều người vẫn cho rằng chỉ cần hút thuốc ở ban công, ngoài hiên hoặc mở cửa sổ là có thể hạn chế tác hại đối với trẻ. Tuy nhiên, WHO khẳng định thông gió, mở cửa sổ hay sử dụng hệ thống lọc không thể loại bỏ hoàn toàn phơi nhiễm khói thuốc trong không gian kín. Chỉ môi trường hoàn toàn không khói thuốc mới bảo vệ hiệu quả người không hút thuốc.

Đáng lưu ý, trẻ em không có khả năng tự lựa chọn môi trường sống của mình. Khi người lớn hút thuốc trong nhà, trẻ trở thành đối tượng phơi nhiễm một cách bị động. Vì vậy, trách nhiệm bảo vệ trẻ trước hết thuộc về những người lớn trong gia đình. Một điếu thuốc được châm lên có thể chỉ là thói quen của người hút, nhưng những người xung quanh, đặc biệt là trẻ nhỏ, lại là những người phải gánh chịu hậu quả mà không có sự lựa chọn.

Không chỉ trẻ em, phụ nữ mang thai bị phơi nhiễm khói thuốc trong thai kỳ cũng có thể phải đối mặt với những tác động bất lợi đối với thai nhi và trẻ sơ sinh. Phơi nhiễm khói thuốc có liên quan đến nguy cơ sinh non, trẻ nhẹ cân và ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ. Bởi vậy, việc xây dựng môi trường sống không khói thuốc cho phụ nữ mang thai không chỉ là sự quan tâm đối với người mẹ mà còn là cách bảo vệ sức khỏe cho thế hệ tương lai.

Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Bá Thước thăm khám cho bệnh nhân.

Với người trưởng thành, tác hại của khói thuốc thụ động đôi khi bị xem nhẹ vì những biểu hiện ban đầu có thể chỉ là cay mắt, khó chịu ở đường hô hấp hoặc ho. Tuy nhiên, những ảnh hưởng của khói thuốc không chỉ dừng lại ở các triệu chứng tức thời. Khói thuốc thụ động có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch vành, đột quỵ và ung thư phổi ở người không hút thuốc. Ngay cả việc phơi nhiễm trong thời gian ngắn cũng có thể gây những ảnh hưởng bất lợi đối với tim và hệ thống mạch máu.

Bác sĩ CKI Trần Thị Kim Ngân, Trưởng Khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực Bệnh viện Đa khoa Bá Thước, cho biết: Việc hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc là yếu tố đáng lưu ý đối với những bệnh nhân có bệnh lý hô hấp và tim mạch. Đối với người mắc hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc các bệnh lý tim mạch, môi trường có khói thuốc có thể làm các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn, khiến quá trình điều trị và kiểm soát bệnh gặp nhiều khó khăn.

Theo bác sĩ Trần Thị Kim Ngân, nhiều người chỉ quan tâm đến việc điều trị khi bệnh đã xuất hiện mà chưa chú trọng đúng mức đến việc loại bỏ các yếu tố nguy cơ trong môi trường sống. Trong khi đó, tránh xa khói thuốc là một biện pháp thiết thực để bảo vệ sức khỏe, đặc biệt đối với người đã có bệnh nền. Bên cạnh việc tuân thủ hướng dẫn điều trị, người bệnh cần chủ động xây dựng môi trường sống trong lành, tránh để bản thân tiếp tục bị phơi nhiễm với khói thuốc từ người khác.

Theo WHO, khói thuốc chứa nhiều chất độc hại và chất gây ung thư. Trong không gian kín, khói thuốc có thể lan sang các khu vực khác, trong khi các chất độc hại có thể tồn lưu, bám trên quần áo, rèm, thảm và nhiều bề mặt trong nhà. Điều đó cho thấy việc chỉ “hút ở một góc riêng” không đồng nghĩa với loại bỏ hoàn toàn nguy cơ phơi nhiễm đối với những người sống cùng.

Bởi vậy, cách bảo vệ hiệu quả nhất vẫn là xây dựng môi trường hoàn toàn không khói thuốc. Trong gia đình, người hút thuốc cần chủ động từ bỏ thuốc lá vì sức khỏe của chính mình và những người thân yêu. Nếu chưa thể bỏ thuốc ngay, cần tuyệt đối không hút thuốc trong nhà, ô tô hoặc gần trẻ em, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính. Đồng thời, các thành viên trong gia đình cần động viên, hỗ trợ người hút thuốc trong quá trình cai thuốc thay vì coi đây là vấn đề của riêng mỗi cá nhân.

Không gian không khói thuốc cũng cần được duy trì tại nơi làm việc, trường học, cơ sở y tế và các địa điểm công cộng. Việc tuân thủ các quy định về phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ thể hiện ý thức chấp hành pháp luật mà còn là sự tôn trọng quyền được hít thở bầu không khí trong lành của mỗi người.

Phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ nhằm giúp người hút giảm hoặc từ bỏ thuốc, mà còn hướng tới bảo vệ những người không hút thuốc khỏi nguy cơ phơi nhiễm ngoài ý muốn. Mỗi gia đình hãy bắt đầu từ những hành động đơn giản: nói không với thuốc lá trong nhà, không hút thuốc gần người thân và chủ động tạo dựng một môi trường sống trong lành. Bảo vệ người thân khỏi khói thuốc thụ động cũng chính là bảo vệ sức khỏe và tương lai của mỗi gia đình.

Tô Hà