Nobel 2026: Những gương mặt tiềm năng cho giải thưởng Y Sinh

Trước giờ công bố chủ nhân giải Nobel Y Sinh 2026, nghiên cứu về các hormone điều hòa cảm giác đói và no đang nổi lên như một trong những hướng được giới quan sát đặc biệt chú ý, nhất là những công trình đặt nền tảng khoa học cho thế hệ thuốc giảm cân như Ozempic và Mounjaro.

Đại dịch COVID-19 bùng phát, lan rộng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế thế giới, khu vực và Việt Nam. (Ảnh: Minh Quyết/TTXVN)

Theo kế hoạch, giải Nobel Y Sinh 2026 sẽ được công bố chiều 5/10 (giờ Việt Nam), mở màn mùa Nobel với 6 giải thưởng về Y Sinh, Vật lý, Hóa học, Văn học, Hòa bình và Kinh tế, lần lượt được công bố đến ngày 12/10.

Theo truyền thông Pháp, một trong những hướng nghiên cứu được nhắc đến nhiều nhất là glucagon-like peptide-1 (GLP-1), hormone do ruột tiết ra sau khi ăn và có vai trò tạo cảm giác no. Những phát hiện về cơ chế này đã mở đường cho sự phát triển của các thuốc điều trị béo phì, trong đó có những sản phẩm tạo tác động lớn trên phạm vi toàn cầu.

Ông David Pendlebury - chuyên gia phụ trách phân tích nghiên cứu tại công ty dữ liệu Clarivate - cho rằng một công trình trong lĩnh vực này có khả năng sẽ được trao giải Nobel. Theo ông, GLP-1 đặc biệt nổi bật nhờ tác động lâm sàng trên phạm vi toàn cầu.

Trong số các nhà khoa học được dự đoán nhiều khả năng trở thành chủ nhân Nobel Y Sinh 2026 có bác sỹ nội tiết người Canada Daniel Drucker, bác sỹ người Đan Mạch Jens Juul Holst và nhà hóa học Mỹ gốc Nam Tư Svetlana Mojsov. Ba nhà khoa học này có những đóng góp quan trọng trong việc làm sáng tỏ vai trò và cơ chế hoạt động của GLP-1.

Bên cạnh GLP-1, giới quan sát cũng đề cập nghiên cứu về hệ vi sinh vật đường ruột, cùng những công trình phát hiện hormone leptin và ghrelin - các hormone tham gia điều hòa cảm giác no và đói - như những hướng nghiên cứu có thể được Ủy ban Nobel cân nhắc.

Ngoài lĩnh vực hormone và chuyển hóa, một số hướng nghiên cứu khác cũng được đánh giá là có triển vọng. Trong đó có nghiên cứu tế bào gốc về cơ chế tái tạo và liền vết thương của da, với hai nhà khoa học Elaine Fuchs của Mỹ và Fiona Watt của Anh là những tên tuổi nổi bật.

Kỹ thuật chụp cắt lớp quang học (OCT), sử dụng ánh sáng phản xạ để tạo hình ảnh cắt lớp có độ phân giải cao của mô sinh học, đặc biệt là võng mạc và dây thần kinh thị giác, cũng nằm trong danh sách những hướng nghiên cứu được chú ý. Kỹ thuật không xâm lấn này giúp các bác sỹ phát hiện và theo dõi nhiều bệnh lý.

Một hướng nghiên cứu khác là các thụ thể kết dính trong hệ miễn dịch, do nhà miễn dịch học người Mỹ Timothy Springer phát hiện. Những cấu trúc này giúp tế bào miễn dịch bám vào thành mạch, xâm nhập mô và tiếp cận các vị trí nhiễm trùng, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong nghiên cứu điều trị các bệnh viêm và tự miễn.

Nghiên cứu ung thư vú và những công trình về giải trình tự ADN góp phần phục vụ cuộc chiến chống COVID-19 cũng nằm trong số những khả năng được giới quan sát đề cập.

Sau Nobel Y Sinh, chủ nhân giải Nobel Vật lý sẽ được công bố ngày 6/10, trong khi chủ nhân Nobel Hóa học công bố ngày 7/10 và Nobel Văn học được công bố ngày 8/10. Một số nhà quan sát dự đoán Viện Hàn lâm Thụy Điển có thể tiếp tục lựa chọn một nữ nhà văn sau khi trao giải năm 2025 cho tiểu thuyết gia Hungary László Krasznahorkai.

Chủ nhân giải Nobel Hòa bình sẽ được công bố ngày 9/10 tại Oslo, Na Uy. Trong số những ứng cử viên được đề cập có Quỹ Cứu trợ Trẻ em (Save the Children) và Mạng lưới Phòng cứu trợ khẩn cấp (Emergency Response Rooms - ERR), một tổ chức tình nguyện viên rộng lớn tại Sudan, hỗ trợ người dân trong bối cảnh chiến tranh và nạn đói. Giải Nobel Kinh tế sẽ khép lại mùa Nobel 2026 vào ngày 12/10./.

Theo TTXVN