Khai báo tạm trú cho người nước ngoài: Trách nhiệm từ chủ nhà, cơ sở lưu trú

Việc khai báo tạm trú cho người nước ngoài ngày càng thuận tiện khi được thực hiện trên môi trường điện tử. Tuy nhiên, để thông tin cư trú được cập nhật đầy đủ, đúng thời điểm, trách nhiệm trước hết vẫn thuộc về chủ nhà, doanh nghiệp và người trực tiếp quản lý nơi lưu trú.

Công an phường Đông Sơn hướng dẫn người dân và doanh nghiệp thực hiện các quy định về khai báo tạm trú.

Nắm người từ nơi tạm trú

Chiều 8/9/2026, tại Công ty TNHH May Thịnh Hồng, tổ dân phố Toàn Tân, Công an phường Đông Sơn đã tiến hành kiểm tra, đối chiếu thông tin và làm việc với người nước ngoài đang tạm trú tại doanh nghiệp. Qua đó, cán bộ công an nắm tình hình cư trú, đồng thời hướng dẫn đơn vị thực hiện các quy định về khai báo tạm trú.

Theo Công an phường Đông Sơn, hiện trên địa bàn có 6 người nước ngoài đang cư trú, tạm trú, gồm 5 chuyên gia và 1 lao động. Có 3 doanh nghiệp và 1 hộ gia đình có người nước ngoài lưu trú. Trong đó, 1 doanh nghiệp sử dụng lao động là người nước ngoài. Đa số chấp hành các quy định của pháp luật Việt Nam về xuất nhập cảnh, cư trú và lao động. Từ ngày 1/7/2025 đến nay, trên địa bàn đã phát sinh hơn 400 lượt khai báo tạm trú cho người nước ngoài. Đây là số lượt phát sinh trong quá trình cư trú, không phải số người có mặt tại cùng một thời điểm.

Hiện việc khai báo tạm trú cho người nước ngoài tại phường Đông Sơn được thực hiện 100% trực tuyến. Người thực hiện có trách nhiệm cung cấp đầy đủ, chính xác các thông tin theo yêu cầu của hệ thống. Việc thực hiện trên môi trường điện tử giúp chủ nhà, doanh nghiệp giảm thời gian đi lại, thuận lợi hơn trong khai báo và cập nhật thông tin khi có phát sinh.

Dù thủ tục được thực hiện trực tuyến, Công an phường Đông Sơn vẫn thường xuyên tổ chức các tổ công tác xuống doanh nghiệp có lao động nước ngoài để kiểm tra thực tế, đối chiếu thông tin cá nhân với giấy tờ, nắm mục đích cư trú, tình trạng giấy tờ nhập cảnh và những thay đổi phát sinh. Qua kiểm tra, những thiếu sót được hướng dẫn khắc phục để hạn chế vi phạm.

Công an phường cũng lưu ý một số nguy cơ cần phòng ngừa như cư trú không đúng mục đích nhập cảnh, quá hạn tạm trú, lao động không đúng nội dung giấy phép hoặc chưa thực hiện đầy đủ các quy định liên quan. Đối với chủ nhà, cơ sở lưu trú, thiếu sót có thể phát sinh khi không khai báo hoặc chậm cập nhật thông tin.

Từ đầu năm đến nay, Công an phường Đông Sơn chưa phát hiện trường hợp vi phạm liên quan đến khai báo tạm trú của người nước ngoài. Kết quả này cho thấy việc hướng dẫn, kiểm tra tại doanh nghiệp và nơi lưu trú có ý nghĩa trong phòng ngừa vi phạm.

Trách nhiệm bắt đầu từ nơi lưu trú

Theo Điều 33 Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam, người nước ngoài tạm trú phải thông qua người trực tiếp quản lý, điều hành cơ sở lưu trú để khai báo với công an nơi có cơ sở lưu trú. Trước khi đồng ý cho tạm trú, cơ sở lưu trú có trách nhiệm yêu cầu người nước ngoài xuất trình hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế và giấy tờ liên quan đến cư trú tại Việt Nam để thực hiện khai báo.

Cơ sở lưu trú không chỉ là khách sạn, nhà nghỉ mà còn bao gồm khu nhà ở dành cho người lao động, cơ sở khám, chữa bệnh, nhà riêng và các địa điểm lưu trú khác theo quy định. Vì vậy, hộ gia đình cho người nước ngoài ở tại nhà cũng phải thực hiện trách nhiệm khai báo...

Pháp luật quy định việc khai báo có thể thực hiện qua môi trường điện tử hoặc bằng phiếu. Nếu khai bằng phiếu, người trực tiếp quản lý cơ sở lưu trú phải chuyển thông tin tới công an cấp xã trong thời hạn 12 giờ kể từ khi người nước ngoài đến; đối với địa bàn vùng sâu, vùng xa là 24 giờ. Với hình thức trực tuyến, người thực hiện phải cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin theo yêu cầu của hệ thống. Việc bỏ qua thủ tục khai báo sẽ bị cơ quan chức năng xử lý theo quy định của pháp luật.

Theo Nghị định số 282/2025/NĐ-CP, hành vi cơ sở lưu trú không thực hiện khai báo tạm trú theo quy định đối với từ 1 đến 3 người nước ngoài thuộc khung phạt từ 3 đến 5 triệu đồng đối với cá nhân; mức xử phạt tăng theo số lượng người nước ngoài không được khai báo. Ngoài việc thực hiện khai báo, cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng lao động là người nước ngoài hoặc cho người nước ngoài tạm trú còn phải bảo đảm họ cư trú hợp pháp tại Việt Nam. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm về nhập cảnh, xuất cảnh hoặc cư trú, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm thông báo cho cơ quan chức năng.

Điển hình như tháng 7/2026, Công an phường Hạc Thành phối hợp với Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh kiểm tra 80 căn hộ, cơ sở lưu trú có người nước ngoài cư trú. Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện một cơ sở không thực hiện khai báo tạm trú và xử phạt 4 triệu đồng; đồng thời hướng dẫn khắc phục thiếu sót trong quản lý cư trú.

Chủ nhà, doanh nghiệp hoặc người trực tiếp quản lý nơi lưu trú thường là người biết sớm nhất khi có người nước ngoài đến ở hoặc có thay đổi liên quan đến cư trú. Vì vậy, khai báo đúng thời điểm không chỉ để hoàn thành thủ tục hành chính mà còn giúp lực lượng chức năng theo dõi biến động và kịp thời xử lý vấn đề phát sinh.

Thủ tục điện tử giúp việc khai báo nhanh hơn, nhưng trách nhiệm về tính đầy đủ, kịp thời của thông tin vẫn thuộc về người cho ở và người quản lý cơ sở lưu trú. Làm đúng từ đầu giúp chủ nhà, doanh nghiệp tránh vi phạm, đồng thời tạo cơ sở để lực lượng chức năng quản lý người nước ngoài trên địa bàn đúng quy định.

Bài và ảnh: Tăng Thúy