IAEA cảnh báo nguy cơ gia tăng vũ khí hạt nhân trên toàn cầu

Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi mới đây cảnh báo việc ngày càng nhiều vũ khí hạt nhân và quốc gia sở hữu loại vũ khí này sẽ không giúp thế giới an toàn hơn, đồng thời kêu gọi nối lại đối thoại và tăng cường các biện pháp bảo đảm hạt nhân trong bối cảnh quan ngại về chương trình hạt nhân của Iran gia tăng.

IAEA cảnh báo nguy cơ mở rộng vũ khí hạt nhân trên toàn cầu. Ảnh: Newarab.

Phát biểu ngày 14/9 tại Hội nghị toàn thể lần thứ 70 của IAEA ở Vienna, cùng Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright và Tổng Giám đốc Tập đoàn Năng lượng nguyên tử Nga (Rosatom) Alexey Likhachev, ông Grossi khẳng định Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) tiếp tục là nền tảng của cơ chế không phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu.

Theo Tổng Giám đốc IAEA, hoạt động giám sát chương trình hạt nhân của Iran đã gặp nhiều khó khăn trong năm 2026 sau khi các thanh sát viên phải rút khỏi nước này. Ngoại trừ cuộc thanh sát tại Nhà máy điện hạt nhân Bushehr hồi tháng 6, IAEA không tiến hành hoạt động kiểm chứng nào tại thực địa ở Iran trong hơn 6 tháng qua.

Ông Grossi cho biết, việc thiếu thông tin về vật liệu hạt nhân và hạn chế tiếp cận các cơ sở hạt nhân của Iran đang làm gia tăng những quan ngại về nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân. Ông kêu gọi các bên trở lại con đường ngoại giao và đàm phán để giải quyết những vấn đề liên quan.

Về phía Mỹ, Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright cho rằng việc Iran thiếu minh bạch với IAEA là “không thể chấp nhận được”, đồng thời khẳng định Tehran đã có đủ thời gian để thực hiện các nghĩa vụ quốc tế.

Ông Wright nhấn mạnh Iran không được phát triển hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời kêu gọi nước này hợp tác đầy đủ với IAEA, thực hiện các nghĩa vụ theo cơ chế bảo đảm và tạo điều kiện để cơ quan này tiếp cận các cơ sở cần thiết nhằm tiến hành công tác kiểm chứng.

Trong khi đó, Tổng Giám đốc Tập đoàn Năng lượng nguyên tử Nga (Rosatom) Alexey Likhachev cho rằng các cơ sở hạt nhân trên thế giới đang phải đối mặt với nguy cơ bị tấn công ngày càng lớn và an toàn của các cơ sở này cần được đặt lên hàng đầu.

Ông Likhachev cáo buộc quân đội Ukraine thường xuyên tấn công các cơ sở hạt nhân của Nga, đồng thời cho rằng các cuộc tấn công nhằm vào Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia và khu vực xung quanh đã gia tăng trong những tháng gần đây.

Theo ông Likhachev, IAEA không nên chỉ ghi nhận các vụ việc mà cần xác định rõ bên chịu trách nhiệm. Ông cho rằng việc làm rõ trách nhiệm đối với các vụ tấn công nhằm vào cơ sở hạt nhân là cần thiết để bảo đảm an toàn và an ninh hạt nhân.

Thúy Hà

Nguồn: Turkiyetoday