Hòa giải phải có “điểm dừng pháp lý”

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 10/8, tại phiên thảo luận toàn thể tại hội trường, góp ý dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), đại biểu Bùi Văn Dũng, đại biểu chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa đề nghị làm rõ quyền của các bên và “điểm dừng” của quá trình hòa giải, tránh để cơ chế hòa giải trở thành rào cản đối với quyền tiếp cận công lý của người dân.

Đại biểu chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa Bùi Văn Dũng phát biểu tại phiên thảo luận.

Đối với Điều 21 về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hòa giải, đại biểu Bùi Văn Dũng đề nghị làm rõ 3 nội dung.

Thứ nhất, về công khai thông tin, trường hợp các bên không thống nhất về việc công khai thông tin thì thông tin phải được bảo mật. Theo đại biểu, những thông tin về gia đình, đời tư, bí mật kinh doanh một khi bị công khai sẽ rất khó khắc phục. Vì vậy, chỉ nên công khai khi tất cả các bên cùng đồng ý.

Thứ hai, về quyền được phiên dịch, cần quy định rõ việc lựa chọn, chi phí và trách nhiệm bảo mật của người phiên dịch. Đại biểu đề nghị ngân sách bảo đảm chi phí cần thiết; người phiên dịch phải được các bên chấp thuận, không có lợi ích liên quan và có nghĩa vụ bảo mật.

Thứ ba, đại biểu cho rằng quy định các bên phải “trình bày đúng sự thật, cung cấp tài liệu, chứng cứ” mang dáng dấp tố tụng, trong khi hòa giải viên không có thẩm quyền xác minh. Do đó, nên sửa theo hướng các bên “trình bày trung thực những tình tiết mình biết; tự nguyện cung cấp tài liệu liên quan và chịu trách nhiệm về thông tin do mình cung cấp”.

Toàn cảnh phiên thảo luận tại hội trường

Về Điều 27 quy định kết thúc hòa giải, đại biểu Bùi Văn Dũng đề nghị xác lập “điểm dừng pháp lý” theo 3 hướng.

Thứ nhất, cần quy định rõ thời hạn hòa giải do các bên thống nhất.

Thứ hai, hết thời hạn mà không gia hạn thì kết thúc.

Thứ ba, cần khẳng định hòa giải không làm gián đoạn, tạm dừng thời hiệu, trừ trường hợp luật khác quy định.

Bên cạnh đó, khi xuất hiện dấu hiệu bạo lực, xâm hại trẻ em, nguy cơ đối với tính mạng, sức khỏe hoặc vụ việc không thuộc phạm vi hòa giải, hòa giải viên phải kết thúc ngay, thực hiện biện pháp bảo vệ cần thiết và chuyển thông tin đến cơ quan có thẩm quyền.

Cuối cùng, khi hòa giải không thành, hòa giải viên cần thông tin cho người dân về cơ quan tiếp nhận, phương thức bảo vệ quyền và xác nhận thời điểm, lý do kết thúc khi có yêu cầu.

“Hòa giải tốt không phải là giữ mọi tranh chấp ở lại cộng đồng bằng mọi giá. Hòa giải tốt là bảo vệ đúng quyền, dừng đúng lúc, chuyển đúng nơi; để sự mềm dẻo của cộng đồng không làm suy giảm sự nghiêm minh của pháp luật”.

Đại biểu chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa Bùi Văn Dũng

Hữu Đại