Hỗ trợ doanh nghiệp thực thi các FTA, mở rộng cánh cửa xuất khẩu

Theo Bộ chỉ số đánh giá thực thi các Hiệp định thương mại tự do tại địa phương (FTA Index 2025), tỉnh Thanh Hóa xếp thứ 3 trong 34 tỉnh, thành phố và thuộc nhóm Tốt. Điều này tiếp tục cho thấy sự chuyển biến tích cực trong tổ chức thực thi các hiệp định thương mại tự do (FTA) tại địa phương cũng như những nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin, đáp ứng tiêu chuẩn, mở rộng thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế.

Dệt may là ngành hàng được hưởng lợi về thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do FTA.

Từ thực thi FTA đến mở rộng thị trường

Trong bối cảnh Việt Nam đã tham gia và thực thi nhiều FTA thế hệ mới, các hiệp định như CPTPP, EVFTA, UKVFTA hay RCEP đang mở ra không gian thị trường rộng lớn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, ưu đãi thuế quan không tự động chuyển thành lợi thế xuất khẩu nếu doanh nghiệp không đáp ứng được các điều kiện về xuất xứ, chất lượng, môi trường, lao động và truy xuất nguồn gốc. Với Thanh Hóa, kết quả FTA Index 2025 không chỉ phản ánh mức độ quan tâm của chính quyền đối với việc thực hiện các cam kết thương mại, mà còn cho thấy yêu cầu chuyển từ “biết về FTA” sang “biết cách tận dụng FTA” đang được đặt ra rõ nét hơn.

Ông Nguyễn Xuân Thắng, Trưởng Phòng Quản lý xuất nhập khẩu, Sở Công Thương Thanh Hóa, khẳng định: “Một trong những giải pháp hiệu quả để Thanh Hóa trở thành điểm sáng hội nhập của khu vực Bắc Trung bộ đó là “đòn bẩy” đến từ các FTA. Sở Công Thương đã tập trung tuyên truyền, phổ biến các cam kết FTA, cập nhật thông tin về thị trường, chính sách thương mại, quy định về xuất xứ hàng hóa và các yêu cầu kỹ thuật của những thị trường mà Việt Nam đã ký kết hiệp định”. Cùng với đó là hỗ trợ doanh nghiệp xúc tiến thương mại, kết nối giao thương, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Nhờ đó, đến nay toàn tỉnh có 111 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu vào thị trường CPTPP; 101 doanh nghiệp xuất khẩu vào EU nhờ EVFTA; 24 doanh nghiệp tiếp cận thị trường Anh thông qua UKVFTA và có đến 303 doanh nghiệp giao thương với các nước thuộc RCEP. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của tỉnh đạt 7,3 tỷ USD, tăng hơn 20% so với cùng kỳ. Giữ nhịp tăng trưởng tích cực, 8 tháng năm 2026, giá trị xuất khẩu đạt 5,2 tỷ USD, tăng 6,8% so với cùng kỳ.

Bà Trần Thị Việt, Giám đốc Công ty TNHH Xuất khẩu Việt Trang, cho biết: “Doanh nghiệp thường xuyên được tham gia các hội nghị tập huấn do Sở Công Thương tổ chức; được hướng dẫn, hỗ trợ các vấn đề về thủ tục, cấp C/O và tận dụng các FTA để xuất khẩu sang thị trường EU. Việc được cung cấp thông tin kịp thời về chính sách và yêu cầu của từng thị trường giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch sản xuất".

Nâng năng lực doanh nghiệp để đón ưu đãi từ các FTA

Theo Tiến sĩ Đặng Trung Tuyến, Đại học Quốc gia Hà Nội, lợi thế lớn nhất của các FTA là tạo ra ưu đãi về thuế quan và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường. Nhưng FTA không chỉ là câu chuyện về thuế suất mà là câu chuyện về năng lực cạnh tranh. Khi hàng rào thuế quan được cắt giảm, yêu cầu về chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc, xanh hóa sản xuất và trách nhiệm xã hội lại trở thành những “hàng rào” mới. Vì vậy, “tỉnh Thanh Hóa cần hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực nội tại song song với việc phổ biến thông tin về hiệp định và hướng dẫn doanh nghiệp sử dụng FTA”, Tiến sĩ Đặng Trung Tuyến nhấn mạnh.

Thanh Hóa có lợi thế về công nghiệp chế biến, nông nghiệp, thủy sản, dệt may và nhiều nhóm sản phẩm có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế. Tuy nhiên, để tận dụng tốt các FTA, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “có đơn hàng mới sản xuất” sang “sản xuất theo tiêu chuẩn của thị trường”.

Đại diện Sở Công Thương cho biết, ngành sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp trong cập nhật thông tin thị trường, tổ chức các chương trình xúc tiến thương mại, hỗ trợ kết nối cung - cầu, nâng cao nhận thức về các cam kết FTA và hướng dẫn doanh nghiệp khai thác ưu đãi thuế quan. Đồng thời, tăng cường phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để tháo gỡ những khó khăn trong hoạt động xuất nhập khẩu, logistics và phát triển thị trường.

Việc Thanh Hóa đứng trong nhóm đầu cả nước về thực thi hiệu quả các FTA là một tín hiệu tích cực, nhưng cũng đặt ra kỳ vọng lớn hơn đối với Thanh Hóa trong giai đoạn tiếp theo. Khi chính sách hỗ trợ của địa phương được chuyển hóa thành năng lực thực tế của doanh nghiệp, các FTA sẽ không chỉ là những cam kết thương mại trên giấy, mà trở thành “đòn bẩy” để hàng hóa Thanh Hóa vươn xa, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.

Bài và ảnh: Hồng Ngọc