Giữ “sức mạnh mềm” trong từng nhịp phát triển

Việc sắp xếp lại các đơn vị hành chính, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ kiến tạo không gian mới cho làng, xã. Nhiều tồn tại, hạn chế trong lĩnh vực văn hóa đã được giải quyết, tháo gỡ ngay từ cơ sở, mở ra cơ hội mới thúc đẩy văn hóa phát triển bền vững.

Khu vực xung quanh tấm bia “Vạn thế phụng tự bi ký” đã được chỉnh trang, cải tạo.

Về xã Thọ Phú hôm nay, nhiều người vui mừng trước nỗ lực của chính quyền địa phương và cơ quan chức năng trong việc bảo tồn, phát huy giá trị hai tấm bia cổ ghi dấu cuộc đời và sự nghiệp của Thạc quận công Lê Thì Hải, thuộc cụm di tích Bia và lăng mộ Lê Thì Hiến.

Theo sử sách ghi chép lại và nội dung của văn bia cho biết, Thạc quận công Lê Thì Hải là con nuôi của Thái tể Lê Thì Hiến. Được sự dạy dỗ, dìu dắt tận tình của cha nuôi, Lê Thì Hải khôn lớn, trở thành vị tướng giỏi, có tài thao lược, phò vua giúp nước lập nhiều công trạng. Ông qua đời năm Bính Thân (1716) niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ 12, đời vua Lê Dụ Tông. Sau khi ông mất, để tưởng nhớ công lao, triều đình đã cho xây dựng đền thờ ông tại quê nhà ở thôn Đông, xã Phú Hào, huyện Lôi Dương (nay là xã Thọ Phú). Cùng với sự chảy trôi của thời gian, khu đền thờ Thạc quận công Lê Thì Hải chỉ còn lại hai tấm bia đá cổ, chân đá tảng...

Được biết, hai tấm bia cổ “Vạn thế phụng tự bi ký” và “Lê tướng công sự nghiệp huân danh” có giá trị lịch sử - văn hóa đặc sắc. Tuy nhiên, trong suốt một thời gian dài, những rào cản, vướng mắc liên quan đến đất đai, thủ tục hành chính trong lĩnh vực bảo vệ di sản văn hóa, nguồn lực tài chính... khiến cho việc bảo tồn, phát huy giá trị hai tấm bia cổ chưa được nhận thức, quan tâm, đầu tư đúng mức. Trước thực tế ấy, vừa qua, cùng với sự chỉ đạo quyết liệt của tỉnh, chính quyền địa phương đã tuyên truyền, vận động hộ gia đình di dời, tháo dỡ các công trình không liên quan, xây dựng kế hoạch cải tạo, chỉnh trang cảnh quan di tích.

Ông Hoàng Văn Phương, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội UBND xã Thọ Phú, chia sẻ: “Quá trình cải tạo, chỉnh trang đảm bảo giữ gìn nguyên trạng giá trị của di tích, không làm ảnh hưởng đến các yếu tố gốc. Xã tăng cường tuyên truyền về giá trị của di tích, vận động Nhân dân nâng cao ý thức bảo vệ di tích”.

Giữa khung cảnh làng quê yên ả, thanh bình, tấm bia “Vạn thế phụng tự bi ký” từng bị trưng dụng làm tường rào suốt thời gian dài đã có “đời sống riêng”. Các đoạn tường nối liền với tấm bia được tháo dỡ, trả lại không gian cho di tích. Chính quyền địa phương đã huy động lực lượng tham gia cải tạo, chỉnh trang khuôn viên, tháo dỡ công trình không liên quan và chặt, phát quang cây xanh, tổng dọn vệ sinh, trồng hoa, cây xanh xung quanh; vệ sinh bề mặt văn bia; tu sửa một số hạng mục phụ trợ; hàng rào bảo vệ...

Tại vị trí tấm bia “Lê tướng công sự nghiệp huân danh” từng nằm trong khuôn viên sân vườn, sát khu vực chăn nuôi của nhà dân cũng đã được quan tâm chỉnh trang, nền lát gạch đỏ, xây tường bao thấp xung quanh, dọn dẹp sạch sẽ...

Sự quan tâm chỉ đạo của tỉnh cùng nỗ lực vào cuộc của chính quyền địa phương, đồng thuận của người dân xã Thọ Phú không chỉ là câu chuyện trả lại không gian cho di tích. Đằng sau đó là sự chuyển biến trong nhận thức và hành động của chính quyền và cộng đồng về giá trị của di sản, ý nghĩa của công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong đời sống đương đại.

Các địa phương được mở rộng không gian phát triển, nguồn lực được tập trung và sử dụng hiệu quả hơn, tồn tại kéo dài nhiều năm trong công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa từng bước được tháo gỡ ngay từ cơ sở. Không chỉ các di tích vật thể được quan tâm đầu tư, tôn tạo, nhiều lễ hội truyền thống cũng có điều kiện mở rộng quy mô tổ chức, nâng cao chất lượng nội dung; các loại hình di sản văn hóa phi vật thể, giá trị văn hóa dân gian thêm sức lan tỏa...

Khi nguồn lực được kết nối, không gian văn hóa được mở rộng và công tác quản lý được thực hiện đồng bộ hơn, các địa phương có thêm điều kiện để biến những giá trị di sản thành nguồn lực nội sinh cho phát triển. Từ việc từng bước tháo gỡ khó khăn, vướng mắc tồn tại kéo dài nhiều năm trong công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích, nhiều lễ hội truyền thống cũng có điều kiện mở rộng quy mô tổ chức, nâng cao chất lượng nội dung; các loại hình di sản văn hóa phi vật thể, giá trị văn hóa dân gian thêm sức lan tỏa..., tất cả đang góp phần giữ gìn “sức mạnh mềm” của mỗi vùng quê trong nhịp phát triển mới.

Bài và ảnh: Đăng Khoa