Đẩy mạnh hoạt động khám sàng lọc tại cộng đồng

Một cơn đau kéo dài, một dấu hiệu bất thường hay chỉ số sức khỏe chưa được kiểm tra có thể là cảnh báo đầu tiên của bệnh. Khi người dân được khám ngay tại cộng đồng, những dấu hiệu ấy có cơ hội được nhận diện sớm hơn, thay vì chờ đến khi bệnh ảnh hưởng rõ rệt đến cuộc sống mới tìm đến bệnh viện.

Bác sĩ khám sàng lọc cho người dân xã Trung Lý.

Đằng sau những cơn đau tưởng chừng bình thường

Đau lưng, đau cổ vai gáy, tê bì chân tay là những triệu chứng không ít người từng gặp. Có người cho rằng đó là hệ quả của tuổi tác, lao động hoặc ngồi lâu; có người tự mua thuốc giảm đau rồi tiếp tục công việc. Chỉ khi cơn đau kéo dài, việc đi lại và sinh hoạt bị ảnh hưởng, họ mới tìm đến bác sĩ.

Tại một đợt khám sàng lọc bệnh lý cột sống do Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa phối hợp với Bệnh viện Đại học Y Dược - Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức, gần 100 người dân được các chuyên gia trực tiếp thăm khám, tư vấn miễn phí. Qua thăm khám, nhiều trường hợp được phát hiện mắc các bệnh lý như thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống, đau thần kinh tọa, hẹp ống sống, xẹp đốt sống do loãng xương.

Chị Lưu Thị Mỹ Bình, xã Hậu Lộc, mới 34 tuổi nhưng đã mắc trượt đốt sống thắt lưng. Những cơn đau kéo dài khiến việc đi lại, công việc và sinh hoạt bị ảnh hưởng. Chị cho biết, do chủ quan, nghĩ những cơn đau lưng chỉ là triệu chứng thông thường nên không đi khám sớm. Đến khi đau kéo dài, ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt, chị mới tìm đến bác sĩ và phát hiện bệnh.

Từ những trường hợp cụ thể, các bác sĩ nhận thấy bệnh lý cột sống không còn chỉ gặp ở người cao tuổi. Ngồi nhiều, ít vận động, sai tư thế, thừa cân, béo phì hay thường xuyên mang vác nặng đều có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Điều đáng nói là nếu chỉ dựa vào cảm giác đau để quyết định có đi khám hay không, người bệnh rất dễ bỏ qua giai đoạn bệnh mới hình thành. Một triệu chứng tưởng như đơn giản có thể liên quan đến tổn thương cần được chẩn đoán và điều trị chuyên khoa.

Bác sĩ khám sàng lọc bệnh tật cho người dân xã Trung Lý.

Bác sĩ CKII Lê Ngọc Biển, Trưởng khoa Phẫu thuật Thần kinh - Lồng ngực, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa, cho rằng: “Từ những trường hợp được phát hiện qua khám cộng đồng, vấn đề đặt ra không chỉ là điều trị một căn bệnh cụ thể, mà quan trọng hơn là giúp người dân hình thành thói quen kiểm tra sức khỏe, chủ động phát hiện nguy cơ trước khi bệnh gây ra những tổn thương rõ rệt”.

Sàng lọc để không bỏ lỡ thời điểm can thiệp

Đưa dịch vụ khám, tư vấn sức khỏe đến gần người dân có ý nghĩa quan trọng, nhất là tại những địa bàn còn khó khăn. Tại xã Trung Lý, Câu lạc bộ Thầy thuốc xứ Thanh tại Hà Nội phối hợp với Ủy ban MTTQ tỉnh, Sở Y tế Thanh Hóa, chính quyền địa phương và các đơn vị đồng hành tổ chức khám, tư vấn sức khỏe, cấp thuốc miễn phí cho hơn 500 người dân. Qua hoạt động, nhiều người dân, nhất là người có hoàn cảnh khó khăn, người có công, gia đình chính sách và hộ nghèo, được bác sĩ trực tiếp thăm khám, tư vấn ngay tại địa phương, giảm bớt những khó khăn về khoảng cách và chi phí khi tiếp cận dịch vụ y tế.

Ông Hà Văn Ca, Bí thư Đảng ủy xã Trung Lý, cho biết: “Chương trình đã giúp người dân vùng biên được tiếp cận các dịch vụ y tế ngay tại địa phương, qua đó phát hiện sớm những vấn đề sức khỏe và được tư vấn, hướng dẫn chăm sóc phù hợp. Mỗi lần khám sàng lọc không chỉ dừng ở việc kiểm tra sức khỏe, mà cần được xem là bước khởi đầu của quá trình quản lý sức khỏe lâu dài; người có nguy cơ được hướng dẫn đến cơ sở y tế phù hợp, người mắc bệnh được theo dõi, điều trị và người chưa phát hiện bất thường được tư vấn cách phòng bệnh, duy trì sức khỏe”.

Bác sĩ khám sàng lọc bệnh tật cho người dân xã Trung Lý.

Thực tế từ các đợt khám cộng đồng cho thấy, giá trị của sàng lọc không chỉ nằm ở số người được khám hay số trường hợp phát hiện bất thường, mà còn ở việc người dân được tư vấn, hướng dẫn tiếp tục kiểm tra, điều trị và theo dõi sức khỏe khi cần thiết. Đây là yếu tố quan trọng để những dấu hiệu bệnh được phát hiện không dừng lại ở một lần khám, mà trở thành cơ sở cho quá trình quản lý và chăm sóc sức khỏe lâu dài.

Theo TS Lê Văn Cường, Giám đốc Sở Y tế Thanh Hóa, chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe Nhân dân luôn là nhiệm vụ trọng tâm của ngành y tế. Vì vậy, việc tổ chức khám, sàng lọc và tư vấn sức khỏe tại cộng đồng, nhất là ở những địa bàn còn khó khăn, là cần thiết để người dân được tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi hơn, đồng thời kịp thời phát hiện những vấn đề sức khỏe cần được theo dõi, điều trị.

Thực tế cho thấy, nhiều bệnh không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nếu người dân chỉ đi khám khi có triệu chứng nặng, việc điều trị có thể gặp nhiều khó khăn hơn. Do đó, cùng với các đợt khám sàng lọc, y tế cơ sở cần tiếp tục theo dõi, tư vấn và hướng dẫn người dân đến cơ sở chuyên môn khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Khám sàng lọc vì thế cần được duy trì thường xuyên, gắn với quản lý sức khỏe tại cơ sở. Khi người dân có thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ và được hướng dẫn theo dõi phù hợp, nhiều bệnh có thể được phát hiện sớm hơn, hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển và biến chứng. Qua đó, mỗi người dân có thêm cơ hội bảo vệ sức khỏe từ sớm, thay vì chờ đến khi bệnh trở nặng mới tìm đến bệnh viện.

Bài và ảnh: Hà Thu