Chung tay xây dựng môi trường không khói thuốc

Khói thuốc lá không chỉ ảnh hưởng đến người hút mà còn tác động đến sức khỏe của những người xung quanh. Để hạn chế tác hại này, bên cạnh việc thực hiện nghiêm các quy định, cần nâng cao ý thức của mỗi người trong việc không hút thuốc tại những nơi có quy định cấm, không để khói thuốc ảnh hưởng đến người khác, góp phần xây dựng môi trường sống không khói thuốc.

Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Hoằng Hóa điều trị, tư vấn cho người bệnh.

Ông Lê Văn N., ở xã Nông Cống đã hút thuốc từ thời trai trẻ. Dù gia đình nhiều lần khuyên bỏ thuốc, ông vẫn không từ bỏ được thói quen này. Chỉ đến khi những cơn ho, khó thở kéo dài, sức khỏe giảm sút, ông mới đi khám và được chẩn đoán mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Từ đó, việc điều trị, những lần nhập viện trở thành một phần trong cuộc sống của ông.

Ông Lê Văn N. chia sẻ: “Tôi hút thuốc từ trẻ, gia đình nhiều lần khuyên bỏ nhưng không được. Đến khi có tuổi, sức khỏe bị ảnh hưởng, mắc bệnh phổi mới thấy tác hại của thuốc lá”.

Trường hợp của ông N. cho thấy những ảnh hưởng của thuốc lá có thể tích lũy trong thời gian dài, đến khi sức khỏe suy giảm, người hút mới nhận thấy rõ hậu quả. Hút thuốc là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của nhiều bệnh không lây nhiễm, trong đó có bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và ung thư.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), khói thuốc chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có nhiều chất độc hại và chất gây ung thư. Việc tiếp xúc thường xuyên với khói thuốc làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp, tim mạch và ung thư. Đáng chú ý, tác hại không chỉ giới hạn ở người trực tiếp hút thuốc. Những người xung quanh, dù không hút thuốc, vẫn có thể bị phơi nhiễm khi sống hoặc làm việc trong môi trường có khói thuốc.

Bên cạnh thuốc lá điếu truyền thống, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới cũng đặt ra những thách thức trong công tác phòng, chống tác hại thuốc lá, nhất là ở thanh, thiếu niên. Nicotine có khả năng gây nghiện; việc sử dụng các sản phẩm chứa chất này có thể dẫn đến lệ thuộc, ảnh hưởng đến sức khỏe và làm tăng nguy cơ duy trì thói quen sử dụng lâu dài.

Trước những nguy cơ đó, phòng, chống tác hại thuốc lá ngày càng được đặt trong yêu cầu chủ động phòng bệnh, kiểm soát các yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe. Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị nhấn mạnh định hướng chuyển mạnh từ tập trung khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và giảm tiêu thụ những sản phẩm có hại cho sức khỏe, trong đó có thuốc lá.

Ngày 22/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 160/NQ-CP, thống nhất hai chính sách lớn của dự án sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Trong đó, có chính sách theo hướng cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng các sản phẩm thuốc lá mới khác; đồng thời đề xuất cấm các cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.

Tại Thanh Hóa, công tác phòng, chống tác hại thuốc lá được triển khai thông qua tuyên truyền, xây dựng môi trường không khói thuốc, tập huấn nâng cao năng lực và tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm. Từ năm 2023 đến nay, toàn tỉnh đã tổ chức 22 cuộc mít tinh, sự kiện truyền thông hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá và Tuần lễ quốc gia không thuốc lá; đồng thời xây dựng, phát sóng nhiều phóng sự, tọa đàm và thông điệp truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Cùng với tuyên truyền, công tác kiểm tra, xử lý vi phạm được tăng cường. Trong giai đoạn 2023-2026, lực lượng quản lý thị trường đã kiểm tra 141 vụ, xử lý 115 vụ vi phạm, với tổng số tiền xử phạt hơn 398 triệu đồng. Lực lượng công an phát hiện, xử lý 22 vụ buôn lậu thuốc lá, thu giữ trên 27.500 bao thuốc lá điếu.

Những kết quả trên cho thấy công tác phòng, chống tác hại thuốc lá được triển khai trên nhiều mặt, từ nâng cao nhận thức đến kiểm soát vi phạm. Tuy nhiên, để môi trường không khói thuốc được duy trì thường xuyên, việc thực hiện các quy định tại từng cơ quan, đơn vị và nơi công cộng vẫn là yêu cầu quan trọng.

ThS.BS Nguyễn Xuân Lợi, Phó trưởng Phòng Nghiệp vụ Y - Dược, Sở Y tế Thanh Hóa, cho biết: “Ngành y tế sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền về tác hại của thuốc lá, đồng thời tăng cường thực hiện các quy định về môi trường không khói thuốc tại cơ sở y tế và những địa điểm thuộc diện cấm hút thuốc. Cùng với công tác tuyên truyền, việc kiểm tra, giám sát và nâng cao ý thức chấp hành của người dân có vai trò quan trọng hạn chế khói thuốc tại nơi công cộng”.

Trên thực tế, hiệu quả của các quy định còn phụ thuộc vào ý thức chấp hành của mỗi người. Không hút thuốc trong nhà, tại bệnh viện, trường học, công sở và những nơi có quy định cấm; không hút thuốc khi có người khác ở bên cạnh là những việc cụ thể mỗi người có thể thực hiện để hạn chế ảnh hưởng của khói thuốc đến những người xung quanh. Xây dựng môi trường không khói thuốc bắt đầu từ việc chấp hành những quy định đã có và tôn trọng sức khỏe của người khác. Khi mỗi người chủ động thực hiện, những không gian sinh hoạt, học tập và làm việc chung sẽ giảm đi khói thuốc, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Bài và ảnh: Hà Phương