Y tế dự phòng - “lá chắn” bảo vệ sức khỏe Nhân dân

Trong bối cảnh dịch bệnh truyền nhiễm còn tiềm ẩn, bệnh không lây nhiễm ngày càng gia tăng và có thêm các nguy cơ mới đối với sức khỏe cộng đồng, công tác y tế dự phòng được ngành y tế Thanh Hóa xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Từ giám sát dịch bệnh, tiêm chủng, quản lý bệnh mạn tính đến bảo đảm an toàn thực phẩm, chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng, nhiều giải pháp đang được triển khai nhằm phát hiện sớm nguy cơ, xử lý từ cơ sở và hạn chế những tác động đến sức khỏe Nhân dân.

Cán bộ Trạm Y tế Hoằng Sơn tuyên truyền kiến thức phòng, chống dịch bệnh cho người dân.

Đi trước một bước để ngăn dịch bệnh từ sớm

Trong phòng, chống dịch bệnh, phát hiện sớm và xử lý kịp thời có ý nghĩa quan trọng, nhất là với những bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan nhanh. Vì vậy, công tác giám sát dịch tễ, xét nghiệm, thu thập thông tin từ cơ sở và phân tích nguy cơ được duy trì thường xuyên. Là đơn vị nòng cốt về chuyên môn trong lĩnh vực y tế dự phòng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thanh Hóa duy trì hệ thống giám sát dịch bệnh trên địa bàn; đồng thời chuẩn bị nhân lực, thuốc, hóa chất, vật tư, trang thiết bị và phương tiện để sẵn sàng đáp ứng khi có tình huống phát sinh. Các đội cơ động phòng, chống dịch được duy trì, có thể triển khai điều tra, xác minh, khoanh vùng và xử lý ổ dịch khi cần thiết.

Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, tính đến hết tháng 8/2026, toàn tỉnh ghi nhận 104 ca mắc, nghi mắc sốt xuất huyết Dengue; 357 ca sốt phát ban nghi sởi và 586 ca tay chân miệng. Một số bệnh truyền nhiễm khác cũng xuất hiện, trong đó có 6 ca dương tính với viêm não Nhật Bản, 1 trường hợp tử vong. Các ca bệnh, ổ dịch được giám sát, xử lý theo quy định, không để phát sinh thành dịch lớn.

BSCKII Lê Hồng Sơn, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thanh Hóa, cho biết, để chủ động trước các tình huống dịch bệnh, trung tâm thường xuyên rà soát nguy cơ, theo dõi diễn biến bệnh truyền nhiễm và chuẩn bị các phương án đáp ứng. Cùng với phòng, chống dịch, ngành y tế cũng tăng cường giám sát các yếu tố nguy cơ, nâng cao năng lực xét nghiệm và đẩy mạnh quản lý sức khỏe cộng đồng. Thực tế phòng, chống dịch những năm qua cho thấy, khi hệ thống giám sát được duy trì từ tỉnh đến cơ sở, những dấu hiệu bất thường về dịch bệnh được phát hiện sớm hơn, qua đó tạo điều kiện để triển khai các biện pháp xử lý ngay từ đầu. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong bối cảnh thời tiết, môi trường và sự lưu hành của các bệnh truyền nhiễm có nhiều biến động.

Quản lý sức khỏe ngay từ cộng đồng

Không chỉ tập trung vào bệnh truyền nhiễm, y tế dự phòng đang dành nhiều nguồn lực cho phòng, chống bệnh không lây nhiễm. Khác với các ổ dịch cần xử lý nhanh, nhóm bệnh này thường diễn biến kéo dài, liên quan đến tuổi, lối sống, dinh dưỡng và nhiều yếu tố nguy cơ khác. Vì vậy, phát hiện sớm, quản lý và điều trị lâu dài tại tuyến cơ sở có vai trò quan trọng. Toàn tỉnh hiện đang quản lý 72.425 bệnh nhân tăng huyết áp, 71.145 bệnh nhân đái tháo đường, 4.922 bệnh nhân COPD và hen phế quản. Việc theo dõi, điều trị và tư vấn cho người bệnh tại cơ sở giúp kiểm soát bệnh tốt hơn, hạn chế biến chứng, đồng thời giảm áp lực cho tuyến trên.

Cùng với quản lý bệnh không lây nhiễm, công tác tiêm chủng mở rộng tiếp tục được duy trì. Nguồn cung vắc-xin được bảo đảm, các hoạt động tiêm chủng được tổ chức theo hướng an toàn, đúng quy định. Tỷ lệ trẻ dưới 1 tuổi được tiêm chủng đầy đủ đạt 48,3%; tỷ lệ phụ nữ mang thai được tiêm vắc-xin uốn ván đạt 45,6% và tỷ lệ tiêm vắc-xin sởi - rubella đạt 50,2%. Toàn tỉnh cũng đang tích cực thực hiện chiến dịch “100 ngày làm sạch, làm giàu dữ liệu” trên Hệ thống thông tin tiêm chủng quốc gia. Đến ngày 24/8/2026, tiến độ đạt 46%, thuộc nhóm 5 địa phương dẫn đầu cả nước. Việc cập nhật, chuẩn hóa dữ liệu tiêm chủng góp phần giúp cơ quan chuyên môn quản lý đầy đủ hơn đối tượng tiêm chủng, rà soát những trường hợp chưa được tiêm hoặc tiêm chưa đủ mũi để có biện pháp bổ sung.

Ở lĩnh vực dinh dưỡng, các hoạt động can thiệp được triển khai tại cộng đồng, tập trung vào trẻ em và những nhóm có nguy cơ. Tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi ở trẻ dưới 5 tuổi giảm còn 10,3%; thể nhẹ cân còn 6,9%. Công tác bảo đảm an toàn thực phẩm cũng được triển khai theo hướng phòng ngừa nguy cơ, các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm, bếp ăn tập thể, trường học, khu công nghiệp và những nơi tập trung đông người được kiểm tra, giám sát theo hướng kiểm soát nguy cơ ngay từ nguồn, góp phần hạn chế ngộ độc và các bệnh liên quan đến thực phẩm.

Một mắt xích quan trọng khác là y tế cơ sở. Đây là nơi gần dân, trực tiếp triển khai nhiều chương trình y tế dự phòng và cũng là nơi nắm bắt tình hình sức khỏe của người dân trên địa bàn. Sau khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, yêu cầu đối với y tế cơ sở cũng đặt ra rõ hơn, nhất là trong quản lý sức khỏe người dân, phòng bệnh và kết nối thông tin với hệ thống y tế.

Bác sĩ Lê Trọng Tiến, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế Hoằng Hóa, cho rằng việc củng cố y tế cơ sở có ý nghĩa quan trọng trong mô hình mới. Khi trạm y tế được nâng cao năng lực, thông tin sức khỏe từ cộng đồng được tiếp nhận và chuyển tải nhanh hơn; đồng thời các chương trình phòng bệnh, tiêm chủng, quản lý bệnh mạn tính và truyền thông sức khỏe có điều kiện đến gần người dân hơn.

Để công tác y tế dự phòng thực sự phát huy vai trò “đi trước”, ngành y tế Thanh Hóa tiếp tục nâng cao năng lực giám sát, phân tích, dự báo và cảnh báo sớm dịch bệnh; nâng cao chất lượng xét nghiệm, phát hiện và xử lý nguy cơ ngay từ cơ sở; đồng thời củng cố mạng lưới y tế cơ sở. Khi nguy cơ được nhận diện sớm, bệnh được phát hiện và quản lý kịp thời, người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh, công tác dự phòng mới thực sự phát huy hiệu quả, tạo “lá chắn” góp phần giảm gánh nặng bệnh tật và bảo vệ sức khỏe Nhân dân.

Bài và ảnh: Hà Phương