Xây dựng môi trường không khói thuốc, bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Trong những năm qua, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa được triển khai với nhiều hoạt động thiết thực, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng và từng bước xây dựng môi trường làm việc, học tập, khám, chữa bệnh không khói thuốc. Tuy nhiên, để các quy định đi vào thực chất, ngành Y tế xác định cần tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, tăng cường giám sát và phát huy trách nhiệm của người đứng đầu, hướng tới những chuyển biến thực chất, bền vững trong phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Ban Chỉ đạo Chương trình phòng, chống tác hại của thuốc lá tỉnh Thanh Hóa và đại diện các trường ký cam kết xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, không khói thuốc.

Đa dạng hóa truyền thông, từng bước hình thành môi trường không khói thuốc

Với vai trò đầu mối chuyên môn, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa đã tham mưu Sở Y tế triển khai kế hoạch phòng, chống tác hại của thuốc lá; hướng dẫn, đôn đốc các đơn vị y tế và địa phương thực hiện nhiệm vụ. Mạng lưới cán bộ đầu mối được duy trì tại 100% trung tâm y tế và trạm y tế xã, góp phần đưa hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá đến gần hơn với cộng đồng.

Công tác truyền thông được triển khai đa dạng, kết hợp giữa truyền thông trực tiếp, báo chí, phát thanh, truyền hình và các nền tảng số. Các hoạt động truyền thông tại cộng đồng, cơ quan, trường học và cơ sở y tế thu hút hơn 3.000 lượt người tham dự. Trung tâm phối hợp xây dựng các phóng sự, chuyên mục; đăng tải tin, bài, infographic và thông điệp truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng, nền tảng thông tin của đơn vị. Nội dung truyền thông tập trung vào tác hại của hút thuốc chủ động, hút thuốc thụ động, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng; quyền được sống, học tập, làm việc trong môi trường không khói thuốc; trách nhiệm của mỗi cá nhân và người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong thực hiện quy định pháp luật.

Các hoạt động hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá từ ngày 25/5 đến ngày 31/5/2026 góp phần lan tỏa thông điệp bảo vệ sức khỏe, xây dựng môi trường sống không khói thuốc.

Cùng với truyền thông, Trung tâm tổ chức 2 lớp tập huấn với 100 học viên tham dự, gồm cán bộ y tế, công đoàn, hành chính, truyền thông và cán bộ phụ trách công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá. Nội dung tập huấn chú trọng các quy định về địa điểm cấm hút thuốc, tiêu chí xây dựng cơ quan không khói thuốc, kỹ năng truyền thông, nhắc nhở người vi phạm, giám sát và tư vấn cai nghiện thuốc lá.

Thông qua hoạt động hỗ trợ kỹ thuật, Trung tâm đã hỗ trợ 20 cơ quan, đơn vị xây dựng hoặc củng cố mô hình môi trường không khói thuốc. Kết quả đánh giá cho thấy khoảng 90% đơn vị đã ban hành nội quy hoặc quy định không hút thuốc tại nơi làm việc; khoảng 86% bố trí biển cấm hút thuốc tại vị trí dễ quan sát và khoảng 82% đưa nội dung này vào tiêu chí thi đua hoặc quy chế nội bộ.

Qua 6 lượt giám sát tại 6 cơ quan, đơn vị, có 5 đơn vị thực hiện tương đối đầy đủ các yêu cầu. Một đơn vị được đề nghị khắc phục những tồn tại liên quan đến biển cấm hút thuốc, phân công cán bộ đầu mối và duy trì kiểm tra thường xuyên. Kết quả cho thấy nhiều đơn vị đã quan tâm thực hiện, song việc duy trì môi trường không khói thuốc vẫn chưa đồng đều.

Nhân viên Công tác xã hội Bệnh viện Phụ sản Thanh Hóa tuyên truyền, nhắc nhở người nhà bệnh nhân không hút thuốc trong khuôn viên bệnh viện.

Tăng cường giám sát, hướng tới thay đổi hành vi bền vững

Bên cạnh kết quả đạt được, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá vẫn còn những khó khăn. Tại một số cơ quan, đơn vị, tình trạng hút thuốc ở hành lang, cầu thang, nhà vệ sinh và khu vực khuất vẫn xảy ra. Một số nơi mới dừng ở việc treo biển cấm hút thuốc nhưng chưa duy trì kiểm tra, nhắc nhở thường xuyên. Hoạt động tư vấn cai nghiện tại tuyến cơ sở còn hạn chế; nhận thức của một bộ phận thanh thiếu niên về tác hại của thuốc lá điện tử và các sản phẩm thuốc lá mới chưa đầy đủ.

Trước yêu cầu đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa tiếp tục tham mưu Sở Y tế chỉ đạo triển khai nghiêm kế hoạch phòng, chống tác hại của thuốc lá; củng cố mạng lưới cán bộ đầu mối, tăng cường phối hợp liên ngành và đổi mới nội dung truyền thông phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Theo định hướng của ngành Y tế, nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục hỗ trợ ít nhất 80 cơ quan, đơn vị xây dựng hoặc hoàn thiện mô hình môi trường không khói thuốc. Các đơn vị cần rà soát nội quy, bố trí biển cấm hút thuốc đúng vị trí, phân công cán bộ phụ trách và đưa việc chấp hành quy định vào tiêu chí đánh giá thi đua. Người đứng đầu phải phát huy vai trò nêu gương, trực tiếp chỉ đạo và duy trì kiểm tra, bảo đảm quy định được thực hiện nghiêm túc, thường xuyên.

Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa Hoàng Bình Yên, nhấn mạnh: “Xây dựng môi trường không khói thuốc cần được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu và ý thức tự giác của mỗi cán bộ, người lao động. Công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá không thể chỉ dừng ở tuyên truyền hay treo biển cấm, mà phải đi đôi với giám sát, nhắc nhở và khắc phục những tồn tại trong thực tế. Đồng thời, cần tăng cường truyền thông về tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, mở rộng tư vấn cai nghiện và phát huy sự phối hợp giữa ngành Y tế với các cơ quan, đơn vị, địa phương để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Ngành Y tế cần tăng cường giám sát chuyên đề tại cơ quan hành chính, cơ sở y tế, trường học và địa điểm công cộng; phối hợp kiểm tra việc thực hiện quy định về địa điểm cấm hút thuốc, quảng cáo, khuyến mại và tài trợ thuốc lá; kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý vi phạm theo quy định...”.

Xây dựng môi trường không khói thuốc không chỉ là thực hiện quy định pháp luật mà còn góp phần hình thành văn hóa công sở văn minh, bảo vệ sức khỏe người lao động và nâng cao chất lượng cuộc sống. Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, địa phương và ý thức tự giác của mỗi người dân, Thanh Hóa hướng tới tạo chuyển biến thực chất trong phòng, chống tác hại của thuốc lá, vì cộng đồng khỏe mạnh và môi trường sống trong lành.

Tô Hà