Từ cải thiện chỉ số đến “nâng chất” môi trường kinh doanh

Sau những con số và thứ hạng, đích đến cuối cùng của cải cách vẫn là một môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi hơn và một khu vực doanh nghiệp phát triển thực chất hơn. Kế hoạch cải thiện đồng thời các Chỉ số PCI, BPI, PAR INDEX và SIPAS giai đoạn 2026-2030 đang cho thấy cách tiếp cận rộng hơn của Thanh Hóa: không chỉ nhìn vào thứ hạng, mà hướng tới cải thiện đồng bộ chất lượng điều hành, hiệu quả hoạt động của bộ máy, chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và năng lực phát triển của khu vực tư nhân.

Tỷ lệ doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng trong 2 năm tới và doanh nghiệp tư nhân tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI đều xếp thứ 7 cả nước. (Trong ảnh: Nhà máy Hóa chất Đức Giang Nghi Sơn đang chuẩn bị vận hành).

Một mục tiêu, nhiều "thước đo"

Năm 2025, bức tranh các chỉ số phản ánh chất lượng điều hành, cải cách hành chính và môi trường kinh doanh của Thanh Hóa vẫn còn nhiều điểm đáng chú ý. Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) thuộc nhóm trung bình của cả nước; Chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) xếp thứ 33/34; Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX) xếp thứ 26/34 và Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính Nhà nước (SIPAS) xếp thứ 29/34.

Riêng PCI 2025 cho thấy “bức tranh” còn những mảng “sáng”, “tối” khá rõ. Điểm số PCI của Thanh Hóa dù vẫn cao hơn trung vị vùng Duyên hải miền Trung 0,41 điểm, nhưng thấp hơn cả nước 0,77 điểm. Bên cạnh một số chỉ số thành phần đạt kết quả tích cực như: Gia nhập thị trường 8,06 điểm; chi phí không chính thức 7,92 điểm; thiết chế pháp lý 7,59 điểm; chi phí tuân thủ thủ tục hành chính 7,49 điểm, thì vẫn còn những “điểm trũng” khá rõ rệt: Tiếp cận nguồn lực chỉ đạt 4,9 điểm; chính sách hỗ trợ doanh nghiệp 5,16 điểm; chính quyền kiến tạo 5,29 điểm; cạnh tranh bình đẳng 5,36 điểm.

BPI năm 2025 của Thanh Hóa mới đạt 3,48 điểm, xếp 33/34 địa phương. Bên cạnh điểm tích cực là tỷ lệ doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng trong 2 năm tới và doanh nghiệp tư nhân tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI đều xếp thứ 7 cả nước, thì ở chiều ngược lại, nhiều tiêu chí phản ánh “sức khỏe” dài hạn của doanh nghiệp còn đứng ở vị trí thấp, như: Tăng trưởng doanh thu xếp thứ 28; doanh thu trên mỗi lao động xếp thứ 29; doanh nghiệp có bộ phận hoặc nhân sự R&D (nghiên cứu và phát triển) xếp thứ 31; tăng trưởng lao động hộ kinh doanh phi nông nghiệp xếp thứ 32; hành động về môi trường trong 2 năm gần nhất xếp thứ 33. Các tiêu chí về sử dụng giải pháp số, chi cho đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng mới thuộc nhóm trung bình.

Theo Giám đốc VCCI Thanh Hóa - Ninh Bình Đỗ Đình Hiệu, nhiều năm qua, môi trường đầu tư, kinh doanh của tỉnh đã có chuyển biến tích cực, thuộc nhóm 3 địa phương cải thiện PCI mạnh nhất cả nước trong giai đoạn 2005-2024. Kết quả này ghi nhận nỗ lực của tỉnh trong cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và thúc đẩy chuyển đổi số. Tuy nhiên, dư địa cải thiện vẫn còn rất lớn. “Cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh là nhiệm vụ thường xuyên, không có điểm dừng; cần thực chất hơn và đi vào từng cơ quan, địa phương, cán bộ thực thi công vụ”, ông Hiệu nhấn mạnh.

Để cải cách đi vào từng “điểm chạm”

Kế hoạch cải thiện và nâng cao PCI, BPI, PAR INDEX và SIPAS giai đoạn 2026-2030 của Thanh Hóa cho thấy một cách tiếp cận toàn diện hơn. Thay vì coi từng bộ chỉ số là những “bài thi” riêng biệt, tỉnh xác định nâng cao năng lực cạnh tranh, hiệu quả hoạt động của kinh tế tư nhân và cải cách hành chính là nhiệm vụ trọng tâm, đột phá, xuyên suốt; lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng phục vụ.

Theo đó, nhiệm vụ, lộ trình và tiến độ được xác định cụ thể cho từng cơ quan chủ trì, phối hợp nhằm tập trung khắc phục các điểm nghẽn, các tiêu chí có điểm số, thứ hạng thấp, đồng thời duy trì những chỉ số đã đạt kết quả tích cực. Đáng chú ý, các nhiệm vụ phải gắn với kết quả đầu ra cụ thể và được sử dụng làm cơ sở kiểm tra, giám sát, đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị, địa phương và cá nhân người đứng đầu.

Đối với PCI, tỉnh xác định tiếp tục duy trì, cải thiện 4 tiêu chí đang có thứ hạng tốt và khá gồm: Gia nhập thị trường, chi phí không chính thức, thiết chế pháp lý và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; đồng thời tập trung nâng hạng 5 tiêu chí còn ở mức trung bình và thấp gồm: Tính minh bạch, cạnh tranh bình đẳng, chính quyền kiến tạo, hỗ trợ doanh nghiệp và tiếp cận đất đai.

Với BPI, bài toán rộng hơn nhiều. Thanh Hóa phải cải thiện tới 18 tiêu chí đang có thứ hạng trung bình và thấp, từ số doanh nghiệp thành lập mới, mức độ ứng dụng giải pháp số, đầu tư cho đổi mới sáng tạo, tăng trưởng doanh thu, năng suất lao động đến R&D và hành động về môi trường.

Còn với PAR INDEX và SIPAS, yêu cầu được đặt trực tiếp vào chất lượng vận hành của bộ máy. Thanh Hóa đặt mục tiêu đưa cả hai chỉ số vào nhóm 10 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước; trong đó phải cải thiện các nội dung từ công tác chỉ đạo, điều hành, chế độ công vụ, cải cách thể chế đến trách nhiệm giải trình, chất lượng tổ chức thực hiện chính sách, cán bộ công chức và xử lý phản ánh, kiến nghị.

Phòng điều hành tại Công ty CP Tập đoàn VAS Nghi Sơn.

Đặc biệt, mục tiêu đến năm 2030 đã được lượng hóa bằng những con số cụ thể: 100% hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa; tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt từ 98% trở lên; mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp về giải quyết thủ tục hành chính tối thiểu 97%. Riêng các lĩnh vực đất đai, xây dựng, đầu tư tối thiểu 92%; 100% phản ánh, kiến nghị thuộc thẩm quyền được tiếp nhận, xử lý và trả lời đúng thời hạn.

Trong bối cảnh dư địa thể chế ngày càng được mở rộng, yếu tố quyết định chất lượng môi trường đầu tư kinh doanh đang chuyển trọng tâm sang “chất lượng thực thi”. Khi từng thủ tục được giải quyết nhanh hơn, từng vướng mắc được xử lý trách nhiệm hơn, bộ máy chủ động hơn và doanh nghiệp có thêm điều kiện đổi mới, mở rộng sản xuất, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, đó mới là những “điểm số” thực chất của môi trường đầu tư, kinh doanh. Bởi suy cho cùng, một môi trường kinh doanh tốt không chỉ được nhìn thấy trên bảng xếp hạng, mà phải được doanh nghiệp cảm nhận trong từng lần làm thủ tục, từng lần tìm kiếm cơ hội đầu tư và trong cả quá trình phát triển lâu dài.

Phó tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI Đậu Anh Tuấn nhận định: “Chất lượng môi trường đầu tư, kinh doanh của một địa phương không chỉ thể hiện qua chính sách hay những cam kết, mà quan trọng nhất là sự hài lòng của cộng đồng doanh nghiệp đang hoạt động. Chính quyền cần thường xuyên nắm bắt, tháo gỡ vướng mắc, nhất là đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa; không chỉ chú trọng thu hút dự án mới mà cần quan tâm, nuôi dưỡng doanh nghiệp hiện hữu để tạo niềm tin và sức lan tỏa; đồng thời, chuyển từ minh bạch thụ động sang minh bạch chủ động trong tương tác, trao đổi với doanh nghiệp và nhà đầu tư”.

Bài và ảnh: Tùng Lâm