Sáng kiến kỹ thuật tạo động lực chuyển đổi số tại Nhà máy Thủy điện Trung Sơn

Từ những bài toán thực tiễn trong vận hành, Công ty TNHH MTV Thủy điện Trung Sơn (TSHPCo) đã khuyến khích cán bộ, người lao động phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật gắn với ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số. Những giải pháp thiết thực đang góp phần nâng cao độ tin cậy thiết bị, đáp ứng yêu cầu vận hành Nhà máy Thủy điện Trung Sơn an toàn, thông minh và hiệu quả.

Sửa chữa các tổ máy Nhà máy Thủy điện Trung Sơn trước mùa lũ.

Một trong những sáng kiến mới được triển khai xuất phát từ hệ thống giám sát chốt cánh hướng của các tổ máy Nhà máy Thủy điện Trung Sơn. Đây là bộ phận liên quan trực tiếp đến công tác giám sát, bảo vệ thiết bị trong quá trình vận hành.

Trước đây, hệ thống sử dụng 24 cảm biến được đấu nối tiếp và chỉ cung cấp một tín hiệu tổng về rơle bảo vệ. Cách thức này đáp ứng yêu cầu bảo vệ thiết bị, nhưng có hạn chế là khi xuất hiện tín hiệu bất thường, nhân viên vận hành không thể xác định ngay cảm biến nào gặp sự cố. Việc tìm kiếm vị trí lỗi vì thế phải thực hiện thủ công, kiểm tra lần lượt từng điểm, làm tăng thời gian xử lý và có thể ảnh hưởng đến độ sẵn sàng của tổ máy.

Mới đây, cán bộ kỹ thuật của công ty đã nghiên cứu cải tạo hệ thống theo hướng “số hóa tại nguồn”. Điểm đáng chú ý là phương án này không thay đổi nguyên lý bảo vệ ban đầu mà bổ sung khả năng giám sát độc lập từng cảm biến. Theo đó, một tủ giám sát riêng được lắp đặt, tích hợp 24 rơ le trung gian tương ứng với 24 cảm biến. Trạng thái của từng điểm được hiển thị trực quan bằng hệ thống đèn cảnh báo tại mặt tủ, trong khi tín hiệu bảo vệ tổng theo thiết kế ban đầu vẫn được duy trì. Từ chỗ chỉ nhận biết hệ thống có bất thường, nhân viên vận hành giờ đây có thể nhanh chóng xác định chính xác vị trí xảy ra lỗi để kiểm tra, xử lý.

Theo ông Phạm Quang Chiến, Quản đốc phân xưởng Vận hành nhà máy, giá trị của sáng kiến vì thế không nằm ở quy mô đầu tư lớn hay công nghệ phức tạp, mà ở khả năng giải quyết một “điểm nghẽn” rất cụ thể của sản xuất. Thời gian kiểm tra được rút ngắn, khả năng giám sát thiết bị được nâng lên và người vận hành chủ động hơn khi xử lý tình huống. Quan trọng hơn, dữ liệu trước đây chỉ tồn tại dưới dạng tín hiệu tổng đã được phân tách tới từng thiết bị - bước đi ban đầu để dữ liệu tại hiện trường có thể tiếp tục được kết nối và khai thác.

Thay vì coi chuyển đổi số đơn thuần là đầu tư thêm phần mềm, thiết bị, doanh nghiệp từng bước số hóa ngay từ các khâu sản xuất, vận hành; lấy những vấn đề phát sinh tại hiện trường làm “đề bài” cho cán bộ kỹ thuật nghiên cứu, cải tiến. Đặc biệt, với hệ thống giám sát chốt cánh hướng, việc “số hóa tại nguồn” còn tạo tiền đề để dữ liệu có thể tiếp tục được tích hợp vào hệ thống điều khiển trung tâm SCADA/DCS. Khi các dữ liệu riêng lẻ tại hiện trường từng bước được kết nối, khả năng giám sát tập trung, phân tích và cảnh báo sẽ được nâng lên, mở rộng dư địa cho vận hành thông minh.

Theo ông Vũ Xuân Dũng, Chủ tịch kiêm Giám đốc TSHPCo, thời gian qua, TSHPCo đã từng bước ứng dụng công nghệ trong nhiều lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và quản trị; đồng thời xác định dữ liệu là nền tảng, công nghệ là công cụ và con người giữ vai trò trung tâm. Mục tiêu chính của công ty là hình thành hệ sinh thái quản trị số xuyên suốt từ sản xuất, vận hành đến đầu tư xây dựng, quản trị nhân sự và đào tạo nhân lực.

Song hành với đầu tư công nghệ, công ty chú trọng nâng cao năng lực cho cán bộ, người lao động thông qua các chương trình đào tạo về chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Nội dung đào tạo tập trung vào ứng dụng công nghệ trong quản lý, vận hành nhà máy; khai thác, phân tích dữ liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh; an toàn thông tin và phương pháp đổi mới sáng tạo. Qua đó, đội ngũ kỹ thuật không chỉ là người sử dụng công nghệ mà từng bước trở thành chủ thể đề xuất những giải pháp cải tiến phù hợp với thực tiễn.

Bài và ảnh: Tùng Lâm