Thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở trước yêu cầu đổi mới

Sau sắp xếp thôn, tổ dân phố đã đặt ra yêu cầu mới đối với hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở. Không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng, các nhà văn hóa, khu thể thao cần được tổ chức, đầu tư phù hợp để vừa phát huy hiệu quả sử dụng vừa tránh lãng phí nguồn lực.

Nhà văn hóa thôn 6 (cũ) được lựa chọn là nhà văn hóa trung tâm của thôn Xuân Trường (xã Xuân Du) sau thực hiện sáp nhập thôn, tổ dân phố.

Thôn Xuân Trường (xã Xuân Du) được hình thành trên cơ sở sắp xếp các thôn 5, 6 và 8 cũ. Sau sắp xếp, thôn có 489 hộ, với 2.282 nhân khẩu. Nhà văn hóa, khu thể thao của thôn mới được bố trí tại thôn 6 cũ, hội trường nhà văn hóa có thể đáp ứng tối đa gần 200 chỗ ngồi. Theo ông Quách Văn Huy, trưởng thôn Xuân Trường: “Nếu tổ chức họp thôn, đại diện khoảng một nửa tổng số hộ dân tham gia thì nhà văn hóa hiện nay đã không thể đáp ứng đủ chỗ ngồi. Vì vậy, thôn mong muốn sớm được đầu tư mở rộng nhà văn hóa trung tâm để phục vụ tốt hơn các cuộc họp và hoạt động cộng đồng chung. Đối với nhà văn hóa của những thôn cũ vẫn nên duy trì để phát triển phong trào văn hóa - văn nghệ (VHVN), thể dục - thể thao (TDTT) của người dân trong thôn”.

Thực tế tại xã Xuân Du cho thấy, sau khi các khu dân cư được sắp xếp, việc lựa chọn một điểm làm trung tâm sinh hoạt chung không đồng nghĩa với việc những thiết chế hiện có đều mất đi giá trị sử dụng. Các nhà văn hóa cũ được duy trì, phục vụ người dân một cách thuận tiện, trong khi những hoạt động chung của thôn mới được tổ chức tại điểm trung tâm. Cách làm này vừa đáp ứng nhu cầu trước mắt, vừa tránh lãng phí, xuống cấp hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao trong thời gian địa phương xây dựng phương án đầu tư lâu dài.

Theo ông Bùi Đức Chính, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội UBND xã Xuân Du, xã đã thực hiện sắp xếp 36 thôn xuống còn 15 thôn. Trên cơ sở rà soát điều kiện thực tế, xã tiếp tục duy trì hoạt động của các nhà văn hóa tại những thôn cũ để phục vụ sinh hoạt, luyện tập VHVN, TDTT hàng ngày của người dân; đồng thời sẽ có kế hoạch xây mới, mở rộng các thiết chế theo quy mô và nhu cầu thực tế từng thôn. Trong đó, xã dự kiến xây dựng mới nhà văn hóa thôn Cán Khê, 14 thôn còn lại sẽ xem xét đầu tư mở rộng nhà văn hóa, khu thể thao. Những công trình không còn phù hợp sau sắp xếp, địa phương sẽ bố trí chuyển đổi công năng theo hướng dẫn chung của tỉnh.

Cùng với xã Xuân Du, bài toán về thiết chế văn hóa, thể thao cũng đặt ra yêu cầu có lời giải phù hợp với điều kiện thực tiễn đối với các địa phương trên địa bàn tỉnh sau sắp xếp thôn, tổ dân phố. Ở xã Luận Thành, 18 thôn được tổ chức thành 7 thôn. Quy mô dân cư của các thôn mới lớn hơn, địa bàn rộng hơn, vì vậy việc tổ chức không gian sinh hoạt cộng đồng cần được tính toán cụ thể. Dự kiến, xã sẽ triển khai xây dựng mới 5 nhà văn hóa và nâng cấp 2 nhà văn hóa nhằm phù hợp với quy mô dân cư mới. Tuy nhiên, trong thời gian xây dựng kế hoạch cụ thể và huy động nguồn lực đầu tư, các nhà văn hóa tại những thôn cũ vẫn duy trì hoạt động. Qua đó đảm bảo hoạt động cộng đồng ở các thôn tiếp tục diễn ra ổn định, nhất là tại những khu vực giao thông kết nối đến điểm sinh hoạt trung tâm chưa thuận tiện.

Ông Lê Hữu Giáp, Phó Chủ tịch UBND xã Luận Thành, cho biết: Địa phương xác định việc sắp xếp thôn phải đi cùng với việc củng cố và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở. Trước mắt, xã tiếp tục khai thác các điểm hiện có để phục vụ hội họp, nhu cầu tập luyện VHVN, TDTT của người dân; đồng thời tiến hành rà soát từng địa bàn để xác định xây mới, nâng cấp nhà văn hóa một cách cụ thể. Việc đầu tư được thực hiện theo từng bước, ưu tiên những điểm có đông dân cư, nhu cầu sử dụng lớn, bảo đảm công trình sau đầu tư thực sự phát huy hiệu quả.

Sau khi hoàn tất quá trình sáp nhập, toàn tỉnh hiện có 1.933 thôn, tổ dân phố (giảm 2.418 đơn vị, tương đương giảm 55,6% số lượng thôn, tổ dân phố so với trước đây). Sự thay đổi lớn này đặt ra yêu cầu không chỉ về đầu tư cơ sở vật chất mới, mà trước hết là phương thức tổ chức, khai thác những công trình đang có. Đây sẽ là cơ sở để hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ở cơ sở vừa đáp ứng nhu cầu trước mắt, vừa thích ứng với diện mạo mới của các khu dân cư sau sắp xếp.

Bài và ảnh: Hoài Anh