Khi thuyết minh viên trở thành “đại sứ” điểm đến của Thanh Hóa

Không chỉ kể chuyện lịch sử, văn hóa, những người làm công tác thuyết minh tại các điểm đến đang góp phần tạo dựng hình ảnh, cảm xúc và ấn tượng của du khách về vùng đất xứ Thanh. Trong hành trình nâng cao chất lượng du lịch, họ đang trở thành những “đại sứ” trực tiếp của điểm đến. Bằng kiến thức, kỹ năng và cách kể chuyện riêng, mỗi thuyết minh viên đang góp phần kết nối những giá trị của quá khứ với nhu cầu trải nghiệm của du khách hôm nay, để điểm đến không chỉ được nhìn thấy mà còn được cảm nhận và ghi nhớ.

Du khách chăm chú lắng nghe chị Hoàng Thị Hiền thuyết minh tại Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh. Ảnh: Mai Phương

Làm mới cách kể để di sản đến gần du khách

Giữa không gian cổ kính, trầm mặc của Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, những câu chuyện về một triều đại, những con người làm nên lịch sử vẫn được kể lại mỗi ngày. Để lịch sử không trở thành những con số, niên đại khô cứng, người thuyết minh phải tìm cách đưa quá khứ đến gần hơn với người nghe. Đã có tới hơn 20 năm gắn bó với công tác thuyết minh tại Lam Kinh, chị Trình Thị Luận nhận thấy đối tượng khách ngày càng đa dạng, trong đó có đông học sinh, người trẻ và thế hệ Gen Z. Điều này đòi hỏi người làm nghề liên tục trau dồi kiến thức, kỹ năng và đổi mới cách truyền tải, nhưng vẫn phải bảo đảm tính chính xác của các giá trị lịch sử, văn hóa. Chị Luận chia sẻ: “Bản thân mỗi thuyết minh đều phải trau dồi nhiều kỹ năng, kiến thức để chia sẻ cho du khách về lịch sử, văn hóa, kiến trúc. Đặc biệt với thế hệ trẻ, chúng tôi muốn đem đến cho các em những ký ức về lịch sử cha ông, những dấu ấn của một thời vàng son của lịch sử dân tộc”.

Với người làm nghề, đó là yêu cầu câu chuyện không đổi nhưng cách kể phải đổi. Thông tin phải chính xác, song cách truyền tải cần sinh động, gần gũi, phù hợp từng nhóm khách.

Tại Di sản Văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ, hướng dẫn viên Triệu Thị Hương, người có 15 năm gắn bó với di sản, cũng thường xuyên điều chỉnh cách thuyết minh theo đối tượng. “Với học sinh, người nông dân, nội dung cần dễ hiểu, sinh động, với khách quốc tế, nghiên cứu cần chú trọng hơn đến giá trị văn hóa, kiến trúc, nhất là đời sống xung quanh di tích sẽ luôn hấp dẫn du khách”. Du khách đến Thành Nhà Hồ hôm nay không chỉ nghe giới thiệu về di sản mà còn có thể kết hợp xe điện, xe đạp, xe trâu để khám phá cảnh quan, làng quê và trải nghiệm sản vật địa phương. Khi sản phẩm du lịch thay đổi, người thuyết minh cũng trở thành người kết nối các trải nghiệm.

Nếu Lam Kinh, Thành Nhà Hồ đưa du khách trở về với những lớp trầm tích lịch sử thì Hàm Rồng lại kể câu chuyện về sông, núi và những dấu mốc lịch sử trong kháng chiến. Một câu chuyện về cầu Hàm Rồng sẽ có sức sống khác khi được kể giữa không gian sông Mã, núi Hàm Rồng. Người thuyết minh vì thế phải biết lựa chọn điểm nhấn, tạo tương tác và gắn câu chuyện với những gì du khách đang trực tiếp trải nghiệm. Với những sản phẩm du lịch trên sông như du thuyền Hoàng Long, người đồng hành cùng du khách lại kết nối cảnh quan hai bên dòng sông với những câu chuyện về đất và người xứ Thanh, giúp hành trình ngắm cảnh có thêm chiều sâu.

Những “đại sứ” trực tiếp tạo dấu ấn điểm đến

Người thuyết minh là những du khách trực tiếp gặp, nghe và cảm nhận. Vì thế, ấn tượng về một điểm đến đôi khi không chỉ đến từ cảnh quan hay công trình mà còn từ cách một con người kể về nơi ấy.

Cùng với sự phát triển của du lịch Thanh Hóa, yêu cầu nâng cao chất lượng phục vụ và nguồn nhân lực ngày càng rõ nét. Công nghệ đang làm thay đổi nghề thuyết minh, mã QR, ứng dụng du lịch thông minh, thực tế ảo và các nền tảng cung cấp thông tin tự động giúp du khách có thêm lựa chọn. Tuy nhiên, người thuyết minh vẫn có giá trị riêng ở kiến thức, sự tương tác và khả năng kể một câu chuyện phù hợp với từng người nghe.

Du khách chăm chú nghe chị Hoàng Thị Hiền thuyết minh tại Nhà bia Vĩnh Lăng thuộc Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh.

Với sự quan trọng của đội ngũ nhân lực này, hàng năm, ngành văn hóa, thể thao và du lịch Thanh Hóa đã tổ chức hàng chục lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ hướng dẫn viên. Trong đó tập trung vào kiến thức ngành, xu hướng du lịch, kỹ năng giao tiếp, ứng xử văn minh, nghiệp vụ hướng dẫn tại điểm và các tour chuyên biệt. Một số ban quản lý cũng được trang bị phương tiện, ứng dụng phục vụ công tác thuyết minh. Bởi vậy, gọi những người làm công tác thuyết minh là “đại sứ” của điểm đến không chỉ là một cách ví von. Họ trực tiếp đại diện cho cách một địa phương đón tiếp du khách, kể câu chuyện về quê hương và truyền đi những giá trị mà một vùng đất muốn được nhớ đến.

Từ Lam Kinh đến Thành Nhà Hồ, từ Hàm Rồng đến những trải nghiệm trên sông, mỗi nơi có một câu chuyện riêng. Nhưng để những câu chuyện ấy sống trong lòng du khách, vẫn cần những con người biết kể bằng kiến thức, sự chân thành và niềm tự hào về quê hương. Sau mỗi chuyến đi, điều du khách nhớ về không chỉ là một bức ảnh đẹp, mà còn là câu chuyện về một vùng đất, một con người, một dấu ấn lịch sử. Và khi những câu chuyện ấy tiếp tục được kể, hình ảnh xứ Thanh cũng theo đó được lan tỏa, gần hơn với du khách.

Mai Phương