Quốc hội Mỹ gây sức ép yêu cầu làm rõ chiến lược Iran

Các nghị sĩ Mỹ từ cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ ngày 1/3 đồng loạt bày tỏ lo ngại về việc không có chiến lược rõ ràng cho giai đoạn “ngày sau” tại Iran sau các đợt không kích do Mỹ phối hợp với Israel thực hiện, yêu cầu Chính quyền Tổng thống Donald Trump làm rõ kế hoạch tiếp theo.

Các nghị sĩ đảng Cộng hòa đứng trong khi các nghị sĩ đảng Dân chủ vẫn ngồi tại chỗ trong bài phát biểu Thông điệp Liên bang của Tổng thống Donald Trump trước phiên họp chung của Quốc hội tại phòng họp Hạ viện ở Điện Capitol Hoa Kỳ tại Washington, thứ Ba, ngày 24 tháng 2 năm 2026. Ảnh: AP

Tổng thống Donald Trump đã kêu gọi thay đổi chính quyền tại Iran sau khi Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei thiệt mạng trong các cuộc tấn công hôm 28/2. Tuy nhiên, các nhà lập pháp Mỹ cho rằng Nhà Trắng chưa đưa ra kế hoạch cụ thể về cách xử lý tình hình tại Tehran sau đòn không kích.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Tom Cotton, Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện, nói trên chương trình “Face the Nation” của CBS rằng “không có câu trả lời đơn giản cho điều gì sẽ xảy ra tiếp theo”. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Lindsey Graham bày tỏ ủng hộ quan điểm để “người dân Iran quyết định tương lai của mình”, đồng thời bác bỏ lập luận Mỹ phải “chịu trách nhiệm” tái thiết nếu chính quyền Tehran sụp đổ.

Ở chiều ngược lại, các nghị sĩ Dân chủ hoài nghi khả năng thay đổi chế độ chỉ thông qua không kích. Thượng nghị sĩ Chris Coons nhận định không có tiền lệ hiện đại nào cho thấy một chính quyền bị thay đổi chỉ bằng các đòn tấn công từ trên không. Thượng nghị sĩ Chris Murphy cảnh báo Mỹ có thể phải đối mặt với một ban lãnh đạo Iran còn cứng rắn hơn.

Về phương diện pháp lý, một số nghị sĩ Dân chủ cho rằng chiến dịch không kích là bất hợp pháp vì theo Hiến pháp Mỹ, chỉ Quốc hội mới có quyền tuyên chiến. Thượng nghị sĩ Mark Warner nói ông không thấy bằng chứng về một mối đe dọa cận kề từ Iran nhằm vào Mỹ trước khi diễn ra cuộc tấn công. Dân biểu Ro Khanna cũng thúc đẩy nỗ lực tại Hạ viện nhằm ngăn chặn các hành động quân sự tiếp theo nếu không có sự phê chuẩn của Quốc hội.

Dù quan điểm khác biệt, các nghị sĩ hai đảng đều phản đối việc triển khai bộ binh Mỹ tới Iran và bày tỏ lo ngại về nguy cơ sa lầy vào một cuộc xung đột kéo dài tương tự chiến tranh Iraq.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 1/3 khẳng định các hoạt động quân sự của Mỹ nhằm vào Iran đang được triển khai với toàn lực và sẽ tiếp tục cho đến khi đạt được toàn bộ mục tiêu đề ra, nhấn mạnh Washington không thể chấp nhận việc Iran sở hữu tên lửa tầm xa.

Phát biểu trong thông điệp video đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết: “Các hoạt động chiến đấu đang tiếp diễn với toàn lực và sẽ tiếp tục cho đến khi tất cả mục tiêu của chúng ta được hoàn thành”. Ông nhấn mạnh Mỹ có “những mục tiêu rất rõ ràng và mạnh mẽ” trong chiến dịch hiện nay.

Theo Tổng thống Mỹ Donald Trump, Washington “không thể cho phép” Iran sở hữu các loại tên lửa tầm xa. Nhà lãnh đạo Mỹ không nêu chi tiết các mục tiêu cụ thể, song tuyên bố thể hiện lập trường cứng rắn của Mỹ trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại Trung Đông.

27 bộ trưởng ngoại giao của Liên minh châu Âu đã tổ chức một cuộc họp bất thường vào 1/3/2026 để thảo luận về tình hình ở Trung Đông. Ảnh: Bộ Ngoại giao Estonia.

Trong diễn biến khác liên quan tới xung đột Iran, liên minh châu Âu (EU) ngày 2/3 kêu gọi các bên liên quan thực hiện “kiềm chế tối đa”, bảo vệ dân thường và tuân thủ đầy đủ luật pháp quốc tế, trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang.

Phát biểu thay mặt 27 quốc gia thành viên EU, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh của EU Kaja Kallas cho biết khối này kêu gọi “kiềm chế tối đa, bảo vệ dân thường và tôn trọng đầy đủ luật pháp quốc tế, bao gồm các nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp quốc và luật nhân đạo quốc tế”.

Tuyên bố được đưa ra sau cuộc họp khẩn trực tuyến của các ngoại trưởng EU, diễn ra trong bối cảnh Mỹ và Israel tiến hành các đợt không kích nhằm vào Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng các cuộc tấn công vào Israel, lực lượng Mỹ và một số quốc gia vùng Vịnh.

EU cho rằng các hành động quân sự gần đây có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng trong khu vực. Tuyên bố nhấn mạnh Iran cần tránh các cuộc tấn công mang tính bừa bãi, đồng thời cảnh báo xung đột “không được dẫn tới một vòng xoáy leo thang có thể đe dọa Trung Đông, châu Âu và các khu vực khác, với những hệ quả khó lường, kể cả về kinh tế”.

Khối này cũng lưu ý cần tránh làm gián đoạn các tuyến đường hàng hải trọng yếu, trong đó có Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng của thế giới.

Theo giới ngoại giao châu Âu, tuy EU có thể chịu tác động đáng kể từ diễn biến tại Trung Đông, song khả năng ảnh hưởng trực tiếp tới tiến trình xung đột hiện còn hạn chế. Tuyên bố chung được đánh giá là giải pháp dung hòa giữa các quan điểm khác nhau trong nội bộ khối về các hành động quân sự vừa qua.

Trong khi đó, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết đã trao đổi với Quốc vương Jordan Abdullah II, khẳng định châu Âu đoàn kết với Jordan sau các cuộc tấn công nhằm vào quốc gia này. Bà nhấn mạnh cần bảo đảm ổn định khu vực trong bối cảnh rủi ro gia tăng.

Các ngoại trưởng EU cũng khẳng định đang triển khai các biện pháp cần thiết nhằm bảo đảm an toàn cho công dân châu Âu tại Trung Đông, bao gồm khả năng kích hoạt Cơ chế Bảo vệ Dân sự của EU nếu cần thiết.

Tuy nhiên, tuyên bố chung của khối không đề cập tới việc ủng hộ thay đổi chính quyền tại Iran. EU tái khẳng định đoàn kết với người dân Iran và ủng hộ các nguyện vọng về một tương lai ổn định và phát triển, song nhấn mạnh ưu tiên trước mắt là tránh leo thang và giảm thiểu rủi ro lan rộng xung đột.

Bích Hồng

Nguồn: Reuters, Euronews