Phát triển con người và chất lượng cuộc sống phải là thước đo cuối cùng

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, sáng 20/8, thảo luận về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035, đại biểu Bùi Văn Dũng đề nghị cần đổi mới tư duy quản trị, chuyển từ quản lý nguồn lực sang quản trị kết quả phát triển; trong đó, sự phát triển của con người và chất lượng cuộc sống của Nhân dân phải được xác định là thước đo cuối cùng.

Ông Bùi Văn Dũng, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Lâm Hiển

Đại biểu Bùi Văn Dũng, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa bày tỏ sự thống nhất đối với chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi, giai đoạn 2026-2035 trên cơ sở hợp nhất 4 chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa; giáo dục và đào tạo; nông thôn mới, giảm nghèo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.

Đại biểu cho rằng, đây không đơn thuần là hợp nhất 4 chương trình, mà cần được nhìn nhận là một bước đổi mới trong tư duy phát triển và quản trị các chương trình mục tiêu quốc gia. Bốn chương trình tuy thuộc những lĩnh vực khác nhau nhưng xét đến cùng đều hướng tới một chủ thể là con người, một không gian là cộng đồng và địa phương, một mục tiêu là nâng cao chất lượng phát triển và chất lượng cuộc sống của Nhân dân.

Do đó, việc tích hợp tạo điều kiện chuyển từ tư duy quản lý theo từng chương trình, từng ngành sang tư duy phát triển tích hợp lấy con người làm trung tâm, đồng thời khắc phục phân tán nguồn lực, chồng chéo đối tượng và thủ tục.

Tuy nhiên, do phạm vi của chương trình rất rộng, tổng nguồn lực dự kiến giai đoạn 2026-2030 lên tới 808.558 tỷ đồng. Nếu chỉ hợp nhất về tên gọi và đầu mối, nhưng bên trong vẫn duy trì nhiều cơ chế phân bổ, định mức, thủ tục và hệ thống báo cáo riêng, thì có thể giảm số lượng chương trình nhưng lại tạo ra một “siêu chương trình” rất lớn và phức tạp. Vì vậy, vấn đề cốt lõi không phải là có tích hợp hay không, mà là tích hợp như thế nào để không làm mất tính đặc thù của từng lĩnh vực.

Đại biểu Bùi Văn Dũng đề nghị phải quán triệt nguyên tắc: “thống nhất về mục tiêu và quản trị, nhưng tôn trọng đặc thù chuyên môn”. Văn hóa không thể quản trị hoàn toàn như đầu tư hạ tầng; giáo dục không thể đánh giá như giảm nghèo; y tế và dân số cũng có những yêu cầu chuyên ngành riêng.

Đại biểu cũng đề nghị cần chuyển căn bản từ quản lý nguồn lực sang quản trị kết quả phát triển; phải đánh giá được sau 5 năm, 10 năm, đời sống người dân thay đổi thế nào, khoảng cách phát triển được thu hẹp bao nhiêu, chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa được nâng lên ra sao; cần lựa chọn một số chỉ tiêu tác động cốt lõi, đo được sự thay đổi thực chất của đời sống người dân. Giải ngân là điều kiện cần, sự phát triển của con người và chất lượng cuộc sống của Nhân dân mới là thước đo cuối cùng.

Hữu Đại