Người trẻ tìm về văn hóa truyền thống

Bằng tình yêu và nhiệt huyết với văn hóa, thế hệ trẻ ở xã Xuân Du đang chủ động tìm hiểu, tiếp nhận và thực hành những giá trị truyền thống của quê hương.

Các bạn trẻ ở thôn Đồng Xuân tập múa bên cây bông.

Tại nhà văn hóa thôn Đồng Xuân, những buổi tập văn hóa truyền thống diễn ra trong không khí khá sôi nổi. Những nghệ nhân làm mẫu, hướng dẫn từng động tác còn những người trẻ chăm chú quan sát rồi thực hành theo. Tiếng cồng chiêng, tiếng trò chuyện và những bước chân tập múa hòa vào nhau, tạo nên một không gian văn hóa vừa quen thuộc, vừa mang dáng vẻ trẻ trung. Không khí ấy cho thấy một cách tiếp cận văn hóa khá tự nhiên của người trẻ ở Xuân Du. Họ không chỉ tìm hiểu văn hóa qua những câu chuyện được kể lại mà trực tiếp tham gia và trải nghiệm. Có người học múa, học đánh cồng chiêng, có người tập làm cây bông, đan lát. Mỗi người một cách, nhưng cùng gặp nhau ở mong muốn hiểu hơn về những giá trị văn hóa của địa phương.

Với bạn Lê Thị Tường Vy (sinh năm 2010), những điệu múa bên cây bông, tiếng cồng chiêng hay không khí lễ hội Sết Boóc Mạy đã quen thuộc từ những năm tháng tuổi thơ. Từ nhỏ, Vy đã theo bà đến các buổi sinh hoạt, lễ hội và được nhìn thấy bà cùng những người trong cộng đồng thực hành các nghi thức, múa hát bên cây bông. Những hình ảnh ấy dần trở thành một phần ký ức tuổi thơ, để rồi khi lớn lên, Vy không còn chỉ đứng nhìn mà muốn tự mình tham gia.

Từ năm 2024, Vy bắt đầu trực tiếp thực hành văn hóa truyền thống. Em tham gia múa hát bên cây bông, học cách làm cây bông, tập những động tác gắn với lễ hội và tìm đến nhà nghệ nhân để học dệt thổ cẩm. Trong mỗi buổi học, khi nghệ nhân làm mẫu, Vy chăm chú quan sát rồi thực hành lại. Tường Vy chia sẻ: “Khi được tham gia thực hành, em càng thêm yêu những điệu múa, âm nhạc và nghi thức truyền thống của dân tộc”.

Những người trẻ tìm đến văn hóa truyền thống ở Xuân Du không chỉ có người dân tộc Thái. Em Nguyễn Văn Đại (SN 1999), người dân tộc Kinh nhưng đã gắn bó với vùng đất này từ lúc lên 5 tuổi. Lớn lên giữa không gian văn hóa của đồng bào Thái, Đại quen với tiếng nói, lễ hội, tiếng cồng chiêng, những vật dụng và sinh hoạt truyền thống của cộng đồng. Hai năm gần đây, sau khi học tập tại Nhật Bản về, Đại đã chủ động tìm hiểu và tham gia các hoạt động văn hóa của địa phương. Từ học đan lát, thực hành lễ hội Sết Boóc Mạy đến tập đánh cồng chiêng, mỗi trải nghiệm lại giúp Đại hiểu thêm về vùng đất mà mình đã gắn bó từ nhỏ.

Em Nguyễn Văn Đại chia sẻ: “Thời gian học tập ở Nhật Bản, được tiếp xúc với nhiều nền văn hóa, em càng trân trọng văn hóa nơi mình sống. Nên khi trở về, em đã trực tiếp học, trực tiếp thực hành và cùng các bạn phát huy sức trẻ của thanh niên lan tỏa văn hóa truyền thống đến thế hệ trẻ, để những giá trị ấy không chỉ được biết đến mà còn tiếp tục được thực hành và gìn giữ”.

Anh Lưu Huy Thanh, trưởng thôn Đồng Xuân, chia sẻ: “Muốn văn hóa truyền thống được duy trì thì trước hết phải có người trẻ tiếp nối. Vì vậy, thôn luôn khuyến khích đoàn viên thanh niên tham gia các hoạt động. Đồng thời huy động các nghệ nhân, thành viên câu lạc bộ văn hóa truyền thống hướng dẫn, truyền dạy cho thế hệ trẻ, từ luyện tập văn nghệ, đánh cồng chiêng, làm cây bông đến thực hành lễ hội. Nhờ đó, ngày càng có nhiều bạn trẻ quan tâm, chủ động học và trực tiếp thực hành văn hóa truyền thống của quê hương”.

Từ những không gian sinh hoạt ở cơ sở, việc để người trẻ trực tiếp tham gia đang trở thành một hướng đi quan trọng trong bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống ở Xuân Du. Địa phương xác định người trẻ vừa là người tiếp nhận những giá trị được trao truyền, vừa là lực lượng tham gia quảng bá, lan tỏa bằng cách phù hợp với đời sống hiện đại. Vì vậy, xã chú trọng tạo thêm không gian để người trẻ được tìm hiểu, trải nghiệm và trực tiếp tham gia các hoạt động văn hóa. Đồng thời, phát huy vai trò của nghệ nhân, người am hiểu văn hóa và các câu lạc bộ trong hướng dẫn, truyền dạy cho thế hệ trẻ. Nhờ đó, những giá trị văn hóa được trao truyền vì thế không đứng yên trong ký ức, mà tiếp tục được người trẻ đón nhận bằng trải nghiệm và chính đôi tay của mình, để văn hóa quê hương tiếp tục hiện diện và lan tỏa trong đời sống hôm nay.

Bài và ảnh: Thùy Linh