Khi nghề dệt thổ cẩm thành “đặc sản”

Từ nghề dệt thổ cẩm truyền thống, bản Bút, xã Nam Xuân và bản Ngàm, xã Sơn Điện đang gắn nghề với phát triển du lịch cộng đồng. Đến đây du khách không chỉ ngắm cảnh, nghỉ ngơi trong những ngôi nhà sàn gỗ trăm năm mà còn được trải nghiệm nghề dệt, tìm hiểu văn hóa và mua những sản phẩm do chính người dân làm ra.

Video: Khi nghề dệt thổ cẩm thành “đặc sản” du lịch ở miền tây xứ Thanh.

Những ngôi nhà sàn ở bản Ngàm, xã Sơn Điện là nơi đồng bào Thái sinh sống. Nơi đây không chỉ có cảnh sắc quanh năm sương mờ, cùng những món ăn đặc trưng như cơm lam, gà đồi, mà còn có nghề dệt thổ cẩm truyền thống đang tạo nên nét riêng cho du lịch cộng đồng.

Trong các homestay, thổ cẩm hiện diện từ những vật dụng quen thuộc như khăn, túi vải, vỏ gối, rèm cửa, chăn, ga... Những hoa văn truyền thống được đưa từ khung cửi vào không gian nghỉ dưỡng, trở thành một phần của trải nghiệm du lịch.

Du khách đến bản Ngàm, xã Sơn Điện không chỉ nghỉ trong những ngôi nhà sàn mà còn có thể tìm hiểu đời sống, văn hóa của người Thái và mua những sản phẩm thủ công do phụ nữ trong bản khéo léo làm ra.

Theo ông Phạm Văn Tình, Chủ tịch UBND xã Sơn Điện, địa phương định hướng phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống. Các sản phẩm thủ công, trong đó có thổ cẩm, được xem là một phần tạo nên đặc trưng của điểm đến du lịch cộng đồng nơi đây.

Từ bản Ngàm, xã Sơn Điện đến những khung cửi ở bản Bút, xã Nam Xuân, nghề dệt thổ cẩm của người Thái nơi đây cũng được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, với các sản phẩm như quần áo, khăn piêu, đệm ngồi, chăn, ga, gối...

Từ mắc sợi, phối màu đến tạo hoa văn, nhiều công đoạn dệt thổ cẩm vẫn được thực hiện thủ công. Người dệt thổ cẩm phải kiên trì, khéo léo và thuộc từng quy luật của hoa văn để tạo nên những tấm vải có họa tiết đặc trưng của người Thái.

Những sợi chỉ đủ màu được dệt ngay ngắn, mỗi hoa văn không chỉ tạo giá trị thẩm mỹ cho sản phẩm mà còn mang theo những dấu ấn văn hóa được cộng đồng người Thái lưu giữ qua nhiều thế hệ.

Bà Lương Thị Nhã (75 tuổi) là một trong những người gắn bó với nghề dệt ở bản Bút, xã Nam Xuân. Bà học nghề từ những người đi trước trong gia đình và đã có nhiều năm ngồi bên khung cửi, giữ từng cách phối màu, tạo hoa văn của nghề truyền thống.

Ở tuổi 75, đôi tay bà Nhã vẫn lần theo từng sợi chỉ. Những thao tác tưởng chừng đơn giản nhưng đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ và chính xác, để từng đường nét, hoa văn mang đậm sắc màu văn hóa của người Thái hiện lên mặt vải trên từng sản phẩm.

Nghề dệt thổ cẩm truyền thống không chỉ tạo thêm sinh kế cho người dân mà còn góp phần gìn giữ sắc màu văn hóa cộng đồng. Năm 2021, nghề dệt thổ cẩm truyền thống ở bản Bút, xã Nam Xuân được UBND tỉnh Thanh Hóa công nhận là nghề truyền thống.

Phó Chủ tịch UBND xã Nam Xuân Hoàng Mạnh Hùng nhấn mạnh, bảo tồn nghề truyền thống không chỉ là truyền nghề, quảng bá sản phẩm mà còn phải kết nối thị trường, gắn nghề dệt với phát triển du lịch cộng đồng.

“Những tấm thổ cẩm đã bước ra khỏi căn nhà sàn, theo du khách về nhiều nơi trở thành món quà, vật dụng và một phần trải nghiệm văn hóa ở các bản du lịch cộng đồng ở miền Tây xứ Thanh”, ông Hùng chia sẻ.

Đặng Trung - Hoàng Đông