Giữ màu xanh đại ngàn, tạo sinh kế bền vững

Huyện Lang Chánh cũ (nay gồm các xã Linh Sơn, Giao An, Đồng Lương, Văn Phú, Yên Khương và Yên Thắng) là một trong những vùng còn giàu tài nguyên rừng của tỉnh Thanh Hóa. Để giữ màu xanh đại ngàn, Hạt Kiểm lâm Lang Chánh đã chủ động quản lý, bảo vệ rừng (BVR) tận gốc, lấy sự đồng thuận của Nhân dân làm điểm tựa, gắn giữ rừng với tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân.

Tuần tra bảo vệ rừng tại xã Giao An.

Giữ rừng từ cơ sở, dựa vào sức dân

Với 50.472,33ha rừng trên địa bàn rộng, nhiều khu vực rừng giáp ranh, biên giới; đời sống của một bộ phận người dân còn phụ thuộc nhiều vào tài nguyên rừng và sản xuất nông nghiệp trên đất dốc. Bởi vậy, nguy cơ xâm hại rừng, khai thác, vận chuyển lâm sản trái pháp luật và cháy rừng vẫn luôn tiềm ẩn. Hạt Kiểm lâm Lang Chánh xác định giữ vững an ninh rừng không thể chỉ dựa vào những đợt tuần tra, kiểm tra, mà phải bắt đầu từ nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, chủ rừng và từng người dân.

Bám sát các chỉ thị, nghị quyết, kế hoạch của Đảng, Nhà nước, Chính phủ và UBND tỉnh Thanh Hóa, Chi cục Kiểm lâm về bảo vệ, phát triển rừng ( BV&PTR), hạt kiểm lâm đã chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền các xã, thôn, bản cụ thể hóa nhiệm vụ phù hợp với từng địa bàn. Công tác phối hợp giữa kiểm lâm với công an, biên phòng, các ban, ngành, đoàn thể được duy trì thường xuyên; quy chế, chương trình và kế hoạch phối hợp BVR, quản lý lâm sản, phòng cháy, chữa cháy rừng được rà soát, triển khai đồng bộ, nhất là tại các khu vực trọng điểm và vùng giáp ranh.

Một cách làm được chú trọng là tổ chức gặp gỡ, đối thoại tại các thôn, bản có nguy cơ cao về an ninh rừng. Qua những cuộc trao đổi gần dân, sát dân, lực lượng chức năng vừa tuyên truyền, phổ biến pháp luật, vừa lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc nảy sinh từ cơ sở. Những vấn đề liên quan đến đất lâm nghiệp, sinh kế, khai thác và sử dụng lâm sản được nắm bắt, tham mưu giải quyết từ sớm, từ xa, hạn chế phát sinh điểm nóng và đơn thư vượt cấp.

Tuyên truyền luôn được gắn với kiểm tra, kiểm soát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Chủ trương đóng cửa rừng tự nhiên của Chính phủ được thực hiện nghiêm túc; các vụ việc vi phạm sau khi xử lý đã thông tin công khai trong cộng đồng dân cư để nâng cao tính giáo dục, răn đe. Qua đó, trách nhiệm quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp của chính quyền cơ sở ngày càng rõ hơn; ý thức chấp hành pháp luật, tinh thần tự giác BVR của Nhân dân từng bước được nâng lên.

“Rừng không chỉ có giá trị đặc biệt về môi sinh, môi trường, quốc phòng, an ninh, mà còn tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân. Vì vậy, thu hút Nhân dân chủ động tham gia giữ rừng là giải pháp cốt lõi để BV&PTR bền vững” - ông Nguyễn Ngọc Huy, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Lang Chánh, nhấn mạnh.

Hơn 7 tháng năm 2026, Hạt Kiểm lâm Lang Chánh đã phối hợp tuyên truyền về BV&PTR cho 282 lượt trên hệ thống loa truyền thanh thôn, bản; tổ chức 38 cuộc tuyên truyền lồng ghép tại các cuộc họp thôn, xã, thu hút 2.232 lượt người tham gia. Đơn vị phối hợp với Ban Quản lý rừng phòng hộ Lang Chánh tổ chức một hội nghị tuyên truyền về BVR, phòng cháy, chữa cháy rừng cho 100 hộ nhận khoán và thành viên các tổ, đội BVR.

Bên cạnh đó, lực lượng kiểm lâm tăng cường tuần tra, kiểm tra, kịp thời ngăn chặn và xử lý các hành vi khai thác, vận chuyển, kinh doanh, chế biến lâm sản trái pháp luật. 7 tháng năm 2026, hạt đã tổ chức 226 lượt kiểm tra an ninh rừng với 925 lượt người tham gia; phát hiện, bắt giữ và xử lý 13 vụ vi phạm Luật Lâm nghiệp; tịch thu 3,862m3 gỗ các loại, thu nộp ngân sách Nhà nước gần 100 triệu đồng.

Những con số ấy cho thấy hiệu quả của phương châm phòng ngừa là chính, xử lý nghiêm minh, đồng thời phát huy vai trò của cộng đồng. Số vụ vi phạm trong lĩnh vực lâm nghiệp giảm mạnh so với cùng kỳ; an ninh rừng trên địa bàn được giữ vững và ngày càng ổn định. Quan trọng hơn, từ chỗ xem BVR là trách nhiệm của lực lượng chức năng, nhiều người dân đã chủ động tham gia tuần tra, phát hiện, cung cấp thông tin và gìn giữ diện tích rừng được giao.

Để rừng trở thành nguồn lực phát triển

Giữ rừng bền vững phải đi cùng với bảo đảm sinh kế. Từ nhận thức đó, các xã trên địa bàn, kiểm lâm viên đã tuyên truyền Luật Lâm nghiệp; BVR gắn với phát triển kinh tế trang trại rừng. Hướng dẫn kỹ thuật cho các hộ trồng mới rừng sản xuất theo hướng thâm canh như trồng cây giống lâm nghiệp chất lượng cao (keo mô, keo hom), trồng rừng gỗ lớn. Phong trào kinh doanh rừng gỗ lớn đang mở ra cơ hội đưa gỗ rừng trồng Lang Chánh tiếp cận thị trường quốc tế, giá trị tăng từ 1,5 - 2 lần so với gỗ khai thác ngắn hạn. Bình quân mỗi ha rừng gỗ lớn sau 8 - 10 năm cho thu nhập từ 200 - 300 triệu đồng...

Kết quả, năm 2025 và 7 tháng năm 2026, các xã trên địa bàn huyện Lang Chánh (cũ) trồng mới được 385,46ha rừng. Hoàn thành kế hoạch thâm canh, phục tráng rừng luồng, đảm bảo 11.304,8ha rừng trồng luồng sinh trưởng và phát triển tốt. Độ che phủ rừng trên địa bàn Hạt Kiểm lâm Lang Chánh quản lý đạt 82,89%. Hiện nay, các xã thuộc huyện Lang Chánh (cũ) có 4.923,6ha rừng đã được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC, nâng cao giá trị sản phẩm, tạo nền tảng cho liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ lâm sản. Cùng với đó, hệ thống giao thông nội vùng được quan tâm đầu tư, góp phần giảm chi phí vận chuyển; các địa phương từng bước thu hút doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sản phẩm lâm nghiệp, hướng tới hình thành chuỗi giá trị từ trồng, chăm sóc, khai thác đến chế biến.

Thời gian tới, Hạt Kiểm lâm Lang Chánh tiếp tục phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội, chính quyền cơ sở và chủ rừng đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền; tập trung vào những thôn, bản, khu vực trọng điểm, có nguy cơ cháy rừng cao. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý, theo dõi diễn biến rừng và phổ biến pháp luật; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, kiểm lâm viên địa bàn.

Mỗi cánh rừng được bảo vệ là thêm một vành đai xanh giữ đất, giữ nước, giảm nhẹ thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu; đồng thời là nguồn sinh kế lâu dài cho người dân. Khi cấp ủy, chính quyền, lực lượng kiểm lâm và Nhân dân cùng chung sức, đồng lòng, màu xanh đại ngàn không chỉ được gìn giữ, mà còn trở thành nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Bài và ảnh: Thu Hòa