Gieo xanh tăng trưởng, khép vòng tuần hoàn

Từ cánh đồng, trang trại tuần hoàn đến nhà máy sản xuất sạch, tăng trưởng xanh đang dần trở thành lựa chọn tất yếu để kinh tế đi lên hài hòa với môi trường và cuộc sống con người.

Mô hình thâm canh lúa chất lượng theo chuỗi giá trị tại xã Quan Sơn.

Nông nghiệp xanh, tư duy mới

Ở Thanh Hóa, chuyển đổi xanh không bắt đầu từ những điều lớn lao mà khởi nguồn từ chính đồng ruộng, trang trại, những mô hình sản xuất gắn với đời sống người dân. Trong nhiệm kỳ 2020-2025, nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò “trụ đỡ” của nền kinh tế tỉnh nhà, với giá trị sản xuất nông, lâm, thủy sản tăng trưởng bình quân gần 4%/năm, cao hơn mục tiêu đề ra; cơ cấu nội ngành chuyển dịch theo hướng tích cực, gia tăng tỷ trọng chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản.

Trên những cánh đồng lúa, ngô, mía hay vùng rau an toàn, tư duy canh tác đang dần thay đổi. Tổng sản lượng lương thực của tỉnh nhiều năm liền được duy trì ở mức trên 1,5 triệu tấn/năm, bảo đảm vững chắc an ninh lương thực, đồng thời tạo dư địa cho sản xất theo hướng xanh hơn. Phụ phẩm nông nghiệp được tận dụng làm phân hữu cơ, thức ăn chăn nuôi; rơm rạ không còn bị đốt bỏ mà trở thành nguồn nguyên liệu tái sử dụng. Các mô hình chăn nuôi gắn với xử lý chất thải sinh học, hầm biogas giúp giảm ô nhiễm, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất. Từ đó, những vòng tuần hoàn khép kín dần hình thành ngay trong từng hộ sản xuất.

Thanh Hóa hiện có nhiều vùng sản xuất nguyên liệu tập trung quy mô lớn, tạo nền tảng thuận lợi cho phát triển nông nghiệp xanh. Hàng trăm nghìn ha lúa thâm canh, hàng chục nghìn ha cây trồng chủ lực cùng các vùng chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản tập trung không chỉ cung cấp nguyên liệu ổn định cho công nghiệp chế biến, mà còn thúc đẩy nông nghiệp sạch, nông nghiệp số, nông nghiệp tuần hoàn theo chuỗi giá trị. Việc tích tụ, tập trung thêm hàng chục nghìn ha đất nông nghiệp để sản xuất quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao đã giúp nâng cao giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích, hướng tới phát triển bền vững hơn.

Dấu ấn của tăng trưởng xanh còn thể hiện ở những “mầm xanh” công nghệ: hàng trăm ha nhà màng, nhà lưới; hàng nghìn ha sản xuất đạt chứng nhận VietGAP; nhiều mô hình sản xuất theo hướng hữu cơ, an toàn sinh học. Dù tỷ lệ chưa lớn so với tổng diện tích sản xuất, nhưng đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy sản xuất truyền thống sang sản xuất thân thiện với môi trường.

Nuôi nấm đông trùng hạ thảo - hướng đi của nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn tại Viện Nông nghiệp Thanh Hóa.

Đáng chú ý, từ thực tiễn sản xuất, nông dân đã không còn đứng ngoài quá trình chuyển đổi xanh, mà trở thành chủ thể trực tiếp của sự thay đổi. Việc tích tụ, tập trung đất đai, ứng dụng khoa học công nghệ, liên kết sản xuất theo chuỗi đã giúp nâng cao giá trị trên cùng một đơn vị diện tích, đồng thời giảm áp lực lên tài nguyên và môi trường. Khi hiệu quả kinh tế gắn liền với yếu tố bền vững, nông nghiệp xanh không còn là khẩu hiệu, mà dần trở thành sự lựa chọn tự thân của người sản xuất.

Kinh tế tuần hoàn - lựa chọn bền vững

Không dừng lại ở nông nghiệp, tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn đang từng bước lan tỏa sang các lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ. Nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã chủ động đầu tư công nghệ, tiết kiệm năng lượng, sử dụng nguyên liệu tái tạo, từng bước giảm phát thải trong sản xuất. Việc tái sử dụng phụ phẩm, chất thải trong các nhà máy chế biến nông - lâm - thủy sản không chỉ giảm áp lực môi trường, mà còn gia tăng giá trị sản phẩm, tạo thêm lợi thế cạnh tranh.

Cùng với đó, công tác quản lý và kết nối thị trường được tăng cường theo hướng minh bạch, hiện đại. Hàng nghìn ha vùng sản xuất đã được thiết lập mã số vùng trồng, xây dựng bản đồ nông hóa và kết nối qua các nền tảng số, giúp nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ. Nhiều sản phẩm nông sản an toàn, hữu cơ của tỉnh đã từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước và hướng tới xuất khẩu.

Cây cam Vân Du phát triển theo hướng an toàn, nâng cao giá trị và hiệu quả bền vững.

Đặc biệt, sự tham gia của các doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, chế biến và năng lượng đã tạo cú hích quan trọng cho phát triển kinh tế tuần hoàn. Các dự án đầu tư không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mà còn góp phần hình thành chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ khép kín, giảm thất thoát tài nguyên, nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai, lao động và nguồn lực xã hội.

Từ thực tiễn ấy cho thấy, kinh tế tuần hoàn đang từng bước chuyển từ mô hình thí điểm sang hướng phát triển có chiều sâu. Khi mỗi khâu sản xuất đều được tính toán để “không bỏ phí” tài nguyên, giảm phát thải và gia tăng giá trị, thì tăng trưởng kinh tế không còn đối nghịch với bảo vệ môi trường, mà trở thành hai mục tiêu song hành.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và sức ép tài nguyên ngày càng lớn, lựa chọn tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn chính là con đường để phát triển lâu dài và bền vững. Với Thanh Hóa, đó là hành trình chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, từ khai thác sang gìn giữ. Khi mỗi cánh đồng thêm xanh, mỗi mô hình sản xuất thêm sạch, kinh tế sẽ có thêm nền tảng vững chắc để đi lên.

Bài và ảnh: Trần Hằng