Đánh thức trầm tích Mường cổ bằng du lịch cộng đồng

Mới đây, xã Mậu Lâm đã chính thức khai trương điểm du lịch cộng đồng Đồng Bớp (thôn Đồng Tâm). Sự kiện không đơn thuần mở ra một tọa độ trải nghiệm mới mẻ, mà còn đánh dấu bước chuyển dịch kinh tế tư duy rõ nét: lấy di sản làm tài nguyên, lấy người dân làm chủ thể phát triển bền vững.

Mạch nguồn văn hóa truyền thống vẫn được đồng bào nâng niu, gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Thôn Đồng Tâm có diện tích tự nhiên 1.257ha, là nơi quần cư của 426 hộ dân với 1.843 nhân khẩu, trong đó dân tộc Mường chiếm tới 80%.

Không xô bồ, Đồng Bớp sở hữu bầu không khí trong lành, nép mình bình yên giữa thung lũng xanh ngút ngàn. Cảnh sắc nơi đây là sự giao hòa tuyệt mỹ giữa địa hình núi non và nguồn nước ngọt sinh thái. Kỳ thú nhất phải kể đến danh thắng núi Trồng Mâm, nơi các thớt đá xếp tầng bằng phẳng tựa những chiếc mâm lớn từ lưng chừng núi vươn thẳng lên đỉnh trời. Tựa lưng vào núi đá kỳ vĩ, những nếp nhà sàn truyền thống hướng mặt ra hệ thống hồ nước sinh thái và các cánh đồng nông nghiệp hữu cơ xanh mát, tạo nên bức tranh “sơn thủy hữu tình” mộc mạc và khoáng đạt.

Không chỉ có cảnh sắc thiên nhiên, sức hút cốt lõi của Đồng Bớp nằm ở bề dày lịch sử hơn 500 năm của các dòng họ Mường cổ như họ Bùi, họ Quách di cư từ Hòa Bình về khai hoang lập bản. Ở đó, mạch nguồn văn hóa truyền thống vẫn được đồng bào nâng niu, gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Ông Quách Văn Trung, trưởng thôn Đồng Tâm, phấn khởi chia sẻ: “Đến với Đồng Bớp, du khách sẽ bước vào một không gian văn hóa sống động với tiếng cồng chiêng ngày hội, điệu múa truyền thống, nghề dệt cạp váy Mường tinh xảo và các làn điệu kể khan trầm bổng bên bếp lửa. Điểm nhấn trải nghiệm còn nằm ở phong vị ẩm thực đậm đà dư vị núi rừng như gà đồi nướng mọi, lợn mán quay lá móc mật, xôi ngũ sắc và men rượu cần nồng đượm”.

Sức sống của Đồng Bớp hôm nay bắt nguồn từ chính sự thay đổi tư duy của bà con theo phương châm “Dân làm - dân hưởng lợi - Nhà nước đồng hành”. Đến nay, đã có 22 hộ gia đình mạnh dạn tự bỏ vốn cải tạo khuôn viên, chỉnh trang nhà sàn làm homestay để tham gia các chuỗi dịch vụ; trong đó 4 hộ bước đầu chuyên phục vụ ẩm thực và 18 hộ đảm nhận các khâu trải nghiệm văn hóa, cung ứng nông sản bản địa.

Khẳng định tầm nhìn phát triển lâu dài của mô hình, ông Hoàng Văn Thủy, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Mậu Lâm, nhấn mạnh: “Định hướng này gắn liền với Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Mậu Lâm nhiệm kỳ 2025-2030 về phát huy nội lực, khai thác tiềm năng để nâng cao đời sống Nhân dân. Phát triển du lịch gắn liền với bảo tồn di sản chính là lời giải căn cơ cho bài toán kinh tế - xã hội. Khi bản sắc Mường trở thành nguồn lực nội sinh mạnh mẽ, văn hóa cha ông sẽ được bảo tồn vững chắc trước làn sóng đô thị hóa, đưa Đồng Bớp trở thành điểm sáng trên bản đồ du lịch xứ Thanh”.

Bài và ảnh: Bá Phượng