Đằng sau những mặt bằng khu dân cư vắng bóng người

Sau nhiều năm hoàn thành đấu giá quyền sử dụng đất, không ít mặt bằng quy hoạch khu dân cư trên địa bàn tỉnh vẫn thưa vắng người ở. Những tuyến đường mới mở dẫn qua hàng loạt lô đất bỏ trống, cỏ cây mọc um tùm. Không chỉ lãng phí quỹ đất và hạ tầng đã đầu tư, tình trạng này còn kéo theo những bất cập về vệ sinh môi trường, mỹ quan và quản lý đô thị.

Mặt bằng 2125 bên cạnh những hộ dân vào ở là những khu đất bỏ hoang, cỏ cây um tùm và rác thải. Ảnh: Đình Giang

Từ những khu dân cư chờ người vào ở

Những năm qua, việc đấu giá quyền sử dụng đất vừa tạo nguồn thu cho ngân sách, vừa góp phần hình thành các khu dân cư mới đồng bộ về hạ tầng, tiện ích. Tuy nhiên, tại không ít mặt bằng khu dân cư sau khi hoàn thành đấu giá, việc xây dựng nhà ở và đưa dân cư vào sinh sống vẫn diễn ra chậm. Có những mặt bằng sau nhiều năm đấu giá vẫn chủ yếu là những lô đất trống, cỏ cây um tùm xen giữa hệ thống đường giao thông, điện đường... đang xuống cấp từng ngày.

Tại khu vực gần Trung tâm thương mại AEON MALL, phường Quảng Phú, nhiều mặt bằng dù ở vị trí đắc địa nhưng thực tế số hộ xây dựng nhà vào ở còn thưa thớt, chủ yếu vẫn là những lô đất trống. Tình trạng này cũng diễn ra tại phường Nguyệt Viên, với mặt bằng quy hoạch 12100, mặc dù đã hoàn thành đấu giá từ năm 2024, nhưng đến nay phần lớn diện tích vẫn để trống, cỏ cây mọc um tùm, thậm chí được tận dụng làm nơi chăn thả gia súc.

Mục sở thị tại nhiều mặt bằng khu dân cư thuộc địa bàn các huyện Đông Sơn, Hoằng Hóa, Quảng Xương (cũ), tỷ lệ người dân vào ở cũng còn thấp, có nơi chỉ khoảng 10 đến 20%. Điều đáng nói, trong khi đất đã được chuyển đổi, san lấp, phân lô và đầu tư hạ tầng thì quá trình hình thành khu dân cư thực tế lại diễn ra rất chậm. Một người dân phường Nguyệt Viên cho biết, nhiều mặt bằng được đầu tư hệ thống đường giao thông khá đồng bộ nhưng nhu cầu ở thực tế còn thấp. Vì vậy, lẽ ra đây là những khu dân cư đồng bộ, khang trang kiểu mẫu thì lại trở thành những mặt bằng nhếch nhác về mỹ quan và chưa biết bao giờ tỷ lệ người dân vào ở mới được lấp đầy.

Quản lý, sử dụng hiệu quả quỹ đất

Khi người dân vào ở thưa thớt, nhiều hạng mục hạ tầng, tiện ích tại các mặt bằng khu dân cư cũng khó phát huy hiệu quả. Đây là một trong những hệ lụy dễ nhận thấy. Tại mặt bằng 584, phường Quảng Phú, số hộ dân đến xây dựng nhà ở đã tăng trong thời gian gần đây. Tuy nhiên, một số hạng mục phục vụ cộng đồng vẫn chưa được khai thác tương xứng. Nhà văn hóa có dấu hiệu xuống cấp, khu vực công viên, sân chơi thiếu người quản lý, cỏ cây mọc um tùm. Những không gian đáng lẽ phục vụ đời sống cộng đồng lại chưa trở thành tiện ích thiết thực đối với người dân.

Tại một số mặt bằng khác, sân chơi, hành lang đi bộ bị tận dụng làm nơi đậu, đỗ phương tiện; nhiều khu vực công cộng thiếu đơn vị quản lý, duy tu thường xuyên. Đáng chú ý, những khu vực còn nhiều đất trống, ít người qua lại dễ trở thành nơi tập kết rác thải tự phát. Đơn cử, tại mặt bằng 2125 giai đoạn 2, gần trục đường Trịnh Kiểm, một số điểm tập kết phế thải xây dựng ngổn ngang, nhếch nhác gây ảnh hưởng không nhỏ đến các hộ dân đã vào sinh sống.

Theo phản ánh của người dân, tại những khu vực ít người qua lại, việc kiểm soát, phát hiện và xử lý hành vi đổ rác không đúng quy định rất khó khăn. Ban đêm, nhiều tuyến đường trong các mặt bằng còn thưa dân trở nên vắng vẻ, điện thắp sáng không có, ảnh hưởng đến cảnh quan đô thị và tiềm ẩn vấn đề về an ninh, trật tự. Không chỉ các tiện ích công cộng, ngay cả những nhu cầu thiết yếu phục vụ hộ dân đã vào ở cũng có nơi chưa được bảo đảm thuận lợi. Tại mặt bằng 12100, phường Nguyệt Viên, hộ dân vào sinh sống tại đây phải tự đầu tư hàng trăm mét dây để đấu nối điện từ khu dân cư cũ về sử dụng.

Khi tỷ lệ dân cư thấp, đất đai tiếp tục bỏ trống, hạ tầng xuống cấp, tiện ích không được khai thác và môi trường phát sinh bất cập, mục tiêu hình thành những khu dân cư đồng bộ, văn minh khó đạt được như kỳ vọng. Do đó, việc quy hoạch, đấu giá và đầu tư các mặt bằng cần gắn chặt hơn với nhu cầu ở thực tế và khả năng hình thành dân cư. Cùng với đó, tại những khu vực đã có người vào sinh sống, cần xác định rõ trách nhiệm trong duy tu hạ tầng, chăm sóc cảnh quan, quản lý các công trình công cộng và bảo đảm vệ sinh môi trường.

Mới đây, UBND tỉnh đã có Công văn số 18100 ngày 27/8/2026 về tiếp tục thiết lập trật tự đô thị, trật tự công cộng trên địa bàn tỉnh. Với những mặt bằng khu dân cư còn nhiều bất cập, yêu cầu quản lý, sử dụng hiệu quả quỹ đất, hạ tầng và không gian công cộng càng trở nên cấp thiết, nhằm hạn chế những hệ lụy phát sinh.

Đình Giang