Chuyển đổi số tạo động lực phát triển văn hóa

Chuyển đổi số (CĐS) đang mở ra những cách làm mới trong xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Từ việc đổi mới công tác tuyên truyền, tổ chức các hoạt động cộng đồng đến số hóa di tích, lễ hội, xã Thiệu Hóa đang từng bước đưa công nghệ trở thành công cụ gìn giữ, lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống.

Người dân quét mã QR tại đền thờ Bình Vương Dương Tam Kha.

Tại nhà văn hóa thôn Minh Long, người dân chỉ cần quét mã QR là có thể tra cứu các thông tin giới thiệu về thôn, hương ước, quy ước và nhiều nội dung cần thiết khác. Cách làm này không chỉ giúp việc tiếp cận thông tin thuận tiện hơn mà còn góp phần hình thành thói quen khai thác thông tin trên môi trường số. Hệ thống truyền thanh của thôn được đầu tư theo hướng hiện đại với 2 cụm loa thông minh phát tự động và 41 loa truyền thanh không dây, giúp các chủ trương, chính sách, thông tin về đời sống, văn hóa và các hoạt động của địa phương được chuyển tải nhanh chóng, kịp thời đến từng khu dân cư.

Không gian sinh hoạt cộng đồng cũng được trang bị máy tính, tivi phục vụ không chỉ đáp ứng các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao của người dân mà còn phục vụ hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách. Các nội dung tuyên truyền được cán bộ thôn chuẩn bị trên máy tính và trình chiếu bằng hình ảnh, video minh họa từ các nguồn thông tin chính thống, giúp người dân dễ theo dõi, dễ tiếp cận và nắm bắt thông tin.

Những hoạt động văn nghệ, thể thao, lễ hội, ngày hội đại đoàn kết hay các phong trào ở khu dân cư không chỉ diễn ra tại nhà văn hóa mà còn được lan tỏa trên môi trường số. Hình ảnh, video về các hoạt động được người dân chia sẻ trên mạng xã hội, góp phần gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh quê hương. Cùng với đó, các nhóm zalo của thôn, chi bộ và các hội, đoàn thể trở thành kênh trao đổi thông tin, chia sẻ tài liệu và kết nối người dân với các hoạt động của địa phương.

Ông Trịnh Văn Tuấn, Bí thư Chi bộ thôn Minh Long, cho biết: "CĐS đã tạo nhiều thuận lợi trong tổ chức các hoạt động ở thôn. Việc tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách hay trao đổi thông tin với người dân đều nhanh chóng, trực quan hơn. Đặc biệt, người dân ngày càng chủ động tiếp cận thông tin và tham gia các hoạt động của cộng đồng. Các hoạt động văn hóa, thể thao sôi nổi lan tỏa, thu hút đông đảo người tham gia, góp phần nâng cao chất lượng đời sống văn hóa ở khu dân cư".

Khi công nghệ dần trở thành một phần của đời sống văn hóa, những giá trị truyền thống cũng được tiếp thêm sức sống bằng phương thức mới. Thay vì chỉ lưu giữ trong tư liệu giấy hay những tấm biển giới thiệu, nhiều di tích, lễ hội ở Thiệu Hóa đã hiện diện trên không gian số. Tại Di tích lịch sử - văn hóa đền thờ Bình Vương Dương Tam Kha, sau khi thắp hương, nhiều người dừng lại quét mã QR để tìm hiểu lịch sử hình thành, giá trị văn hóa, kiến trúc của di tích ngay trên điện thoại. Những thông tin, hình ảnh được số hóa giúp việc tiếp cận di sản thuận tiện và sinh động hơn, đặc biệt với thế hệ trẻ.

Không riêng đền thờ Bình Vương Dương Tam Kha, nghè Đông Lỗ cũng được gắn mã QR, tạo điều kiện để người dân và du khách dễ dàng tra cứu thông tin trong quá trình tham quan, chiêm bái. Mỗi mùa lễ hội, những hình ảnh tế lễ, biểu diễn văn nghệ dân gian hay trò chơi truyền thống được ghi lại và đăng tải trên trang thông tin điện tử, các nền tảng mạng xã hội của địa phương. Những thước phim ngắn không chỉ lưu giữ ký ức văn hóa mà còn giúp nhiều người con xa quê được sống lại không khí lễ hội, dù ở cách xa quê hương.

Đến nay, 9/9 di tích đã được xếp hạng trên địa bàn xã Thiệu Hóa đều được tạo mã QR và tích hợp thông tin trên trang thông tin điện tử của xã. Cùng với đó, 4 lễ hội truyền thống được chụp ảnh, quay video, lưu trữ và đăng tải trên môi trường số. Không chỉ giúp việc giới thiệu di tích, lễ hội thuận tiện hơn, đây còn là cách lưu giữ những tư liệu có giá trị, phục vụ công tác bảo tồn và quảng bá văn hóa địa phương lâu dài.

Trưởng Phòng Văn hóa – Xã hội xã Thiệu Hóa, Hà Thị Thanh cho biết: “CĐS đang tạo ra những thay đổi tích cực trong lĩnh vực văn hóa, trong đó giúp đổi mới cách tổ chức các hoạt động cộng đồng, nâng cao hiệu quả tuyên truyền. Đồng thời, hỗ trợ bảo tồn, quảng bá các giá trị di sản của địa phương. Mục tiêu của xã là xây dựng môi trường văn hóa hiện đại nhưng vẫn gìn giữ bản sắc, để mỗi người dân đều được hưởng lợi từ CĐS và trở thành chủ thể gìn giữ, lan tỏa các giá trị văn hóa”.

Việc ứng dụng công nghệ số trong lĩnh vực văn hóa không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tổ chức các hoạt động cộng đồng mà còn mở ra phương thức mới để bảo tồn, quảng bá di sản. Từ những cách làm thiết thực ở cơ sở, CĐS đang từng bước đưa các giá trị văn hóa truyền thống đến gần hơn với người dân và tạo thêm động lực cho phát triển văn hóa trong giai đoạn mới.

Bài và ảnh: Thùy Linh