Bảo vệ giới trẻ trước tác hại của thuốc lá

Từ thuốc lá truyền thống đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các sản phẩm thuốc lá đang được quảng bá với nhiều hình thức mới, hướng đến giới trẻ bằng những hình ảnh bắt mắt và lời giới thiệu hấp dẫn. Trước nguy cơ học sinh, sinh viên tiếp cận thuốc lá từ sớm, đẩy mạnh truyền thông, trang bị kiến thức và xây dựng môi trường không khói thuốc là giải pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ.

Một buổi truyền thông phòng chống tác hại thuốc lá tại Trường THPT Nông Cống 3.

Nhận diện đúng để chủ động phòng tránh

Một thực tế đáng lo ngại là độ tuổi tiếp cận với thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá mới đang ngày càng trẻ hóa. Nhiều học sinh biết đến thuốc lá điện tử qua mạng xã hội, internet hoặc bạn bè đồng trang lứa. Với kiểu dáng nhỏ gọn, hương vị đa dạng cùng những lời quảng cáo như “ít độc hại”, “không gây nghiện” dễ khơi gợi sự tò mò, khiến một bộ phận giới trẻ lầm tưởng đây là sản phẩm vô hại.

Em Nguyễn Xuân Thịnh, học sinh Trường THPT Nông Cống 3, chia sẻ: “Qua các buổi tuyên truyền của nhà trường, em hiểu thuốc lá điện tử có thể gây nghiện và ảnh hưởng đến sức khỏe. Vì vậy, học sinh như em cần chủ động tìm hiểu thông tin chính thống, không tò mò sử dụng và khuyên bạn bè tránh xa các sản phẩm thuốc lá”.

Theo các chuyên gia y tế, nicotine là chất gây nghiện, có thể ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ ở thanh thiếu niên. Khí dung thuốc lá điện tử còn có thể chứa các hóa chất và hạt siêu mịn gây hại cho sức khỏe. Vì vậy, không thể coi sản phẩm này là an toàn chỉ vì không tạo khói như thuốc lá truyền thống.

Tiến sĩ, BSCKII Nguyễn Quang Hưng, Phó Giám đốc Bệnh viện Ung bướu Thanh Hóa, cảnh báo: “Việc sử dụng thuốc lá làm gia tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm, trong đó có ung thư, bệnh tim mạch và các bệnh đường hô hấp. Đáng lo ngại, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng với hình thức, cách quảng bá mới có thể khiến giới trẻ chủ quan trước những nguy cơ sức khỏe. Theo bác sĩ, phòng ngừa cần bắt đầu từ sớm, giúp thanh thiếu niên nhận diện đúng tác hại của các sản phẩm thuốc lá, tránh thử nghiệm và hình thành thói quen sử dụng. Trang bị kiến thức đầy đủ cho giới trẻ chính là giải pháp quan trọng để hạn chế nguy cơ lệ thuộc nicotine và những hệ lụy lâu dài”.

Tại Trường THPT Nông Cống 3, xây dựng môi trường học đường không khói thuốc là nhiệm vụ được duy trì nhiều năm. Ngay từ đầu năm học, các quy định phòng, chống tác hại của thuốc lá được phổ biến trong sinh hoạt đầu khóa, nội quy nhà trường và hoạt động Đoàn Thanh niên. Pano, áp phích với thông điệp “Nói không với thuốc lá”, “Trường học không khói thuốc” được đặt tại những vị trí dễ quan sát.

Cô giáo Trịnh Thị Hằng, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nông Cống 3, cho biết: “Nhà trường chú trọng giúp học sinh nhận diện các sản phẩm thuốc lá, hiểu rõ tác hại và biết cách từ chối khi được rủ rê sử dụng. Nội dung tuyên truyền được lồng ghép trong các hoạt động giáo dục, phong trào thi đua và sinh hoạt Đoàn, góp phần hình thành lối sống lành mạnh, lan tỏa thông điệp không khói thuốc từ trường học đến gia đình và cộng đồng”.

Sinh viên được trang bị kiến thức phòng, chống tác hại của thuốc lá thông qua các học phần về sức khỏe cộng đồng, bệnh học, truyền thông giáo dục sức khỏe và thực hành lâm sàng.

Lan tỏa trách nhiệm, xây dựng môi trường không khói thuốc

Tại Phân hiệu Đại học Y Hà Nội tại Thanh Hóa, sinh viên được trang bị kiến thức phòng, chống tác hại của thuốc lá thông qua các học phần về sức khỏe cộng đồng, bệnh học, truyền thông giáo dục sức khỏe và thực hành lâm sàng. Các hoạt động tư vấn, truyền thông tại cộng đồng và cơ sở y tế cũng giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng giao tiếp, tư vấn thay đổi hành vi.

Sinh viên Nguyễn Khắc Huy, Phân hiệu Đại học Y Hà Nội tại Thanh Hóa, chia sẻ: “Trong quá trình tiếp xúc với người bệnh giúp em hiểu rõ hơn những hậu quả của việc hút thuốc kéo dài. Qua thực tập, em có cơ hội tìm hiểu các bệnh lý hô hấp, tim mạch và ung thư có liên quan đến thuốc lá”. Huy cho rằng, thanh thiếu niên cần chủ động trang bị kiến thức, không sử dụng thuốc lá và tích cực tuyên truyền để bảo vệ sức khỏe bản thân, cộng đồng.

Đối với sinh viên y khoa, không hút thuốc còn thể hiện trách nhiệm nghề nghiệp. Việc xây dựng lối sống không khói thuốc từ khi còn trên giảng đường giúp các em trở thành những tấm gương tích cực, đồng thời tạo nền tảng để tư vấn, hỗ trợ người bệnh cai thuốc và dự phòng bệnh tật trong tương lai.

Theo các chuyên gia, phòng, chống tác hại của thuốc lá cần được thực hiện thường xuyên, thay vì chỉ chú trọng khi bệnh tật đã xuất hiện. Bên cạnh các buổi ngoại khóa, sinh hoạt chuyên đề, cần tận dụng mạng xã hội và nền tảng số để cung cấp thông tin khoa học, giúp giới trẻ nhận diện những quảng cáo sai lệch về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Gia đình, nhà trường và ngành y tế cần phối hợp chặt chẽ, tạo điều kiện để học sinh chia sẻ, tìm kiếm hỗ trợ khi chịu áp lực từ bạn bè hoặc có nguy cơ tiếp xúc với thuốc lá. Mỗi thầy cô giáo, cán bộ y tế, sinh viên và học sinh đều có thể trở thành tuyên truyền viên tích cực, góp phần lan tỏa lối sống khỏe, không khói thuốc.

Trước sự xuất hiện ngày càng đa dạng của các sản phẩm thuốc lá, bảo vệ giới trẻ khỏi nguy cơ tiếp cận và sử dụng thuốc lá cần được thực hiện ngay từ gia đình và nhà trường. Cùng với việc tăng cường quản lý, ngăn chặn thuốc lá xâm nhập học đường, trang bị kiến thức để các em nhận diện tác hại, biết cách từ chối là yêu cầu quan trọng. Phòng ngừa từ sớm sẽ giúp hạn chế nguy cơ nghiện nicotine và những ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe của thế hệ trẻ.

Tô Hà